Η αντιπαράθεση Ισραήλ–Τουρκίας παύει πλέον να είναι μια απλή διπλωματική διαμάχη και εξελίσσεται σε πολυεπίπεδο γεωπολιτικό ανταγωνισμό, με μέτωπα από τη Συρία και την Ανατολική Μεσόγειο μέχρι τη Δυτική Όχθη, την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής.
Η εικόνα που περιγράφεται σε ανάλυση της Jerusalem Post είναι ιδιαίτερα βαριά: Ιερουσαλήμ και Άγκυρα βρίσκονται πλέον σε αντίθετες πλευρές σχεδόν σε κάθε κρίσιμο σημείο ανάφλεξης της ευρύτερης περιοχής, ενώ η ένταση δεν περιορίζεται πλέον στη ρητορική.
Αντιθέτως, μεταφέρεται στη στρατιωτική ισχύ, στις ενεργειακές υποδομές, στη γεωπολιτική επιρροή, ακόμη και στη νομική αντιπαράθεση.
Ο Νετανιάχου ανοίγει νομικό μέτωπο κατά Ερντογάν
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η πληροφορία ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε εντολή για προετοιμασία νομικού φακέλου κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με βασικά πεδία αναφοράς την πολιτική της Τουρκίας απέναντι στους Κούρδους και τις σχέσεις της Άγκυρας με τη Χαμάς.
Η κίνηση έχει περισσότερο πολιτικό και στρατηγικό βάρος παρά άμεση νομική αποτελεσματικότητα, καθώς ούτε το Ισραήλ ούτε η Τουρκία έχουν επικυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης.
Η Ιερουσαλήμ δείχνει ότι δεν σκοπεύει πλέον να βρίσκεται μόνο σε θέση άμυνας απέναντι στις τουρκικές πιέσεις, αλλά επιχειρεί να περάσει στην αντεπίθεση σε διεθνές επίπεδο.
Η ισραηλινή κίνηση ερμηνεύεται και ως απάντηση στις τουρκικές προσπάθειες εναντίον του Νετανιάχου σε διεθνείς οργανισμούς.
Η Συρία είναι το πιο επικίνδυνο μέτωπο
Η πιο εύφλεκτη ζώνη της αντιπαράθεσης παραμένει η Συρία.
Η Τουρκία έχει επενδύσει στρατηγικά στην ανάδειξη και ενίσχυση της νέας εξουσίας στη Δαμασκό, επιχειρώντας παράλληλα να αποκτήσει βαθιά επιρροή στον στρατιωτικό και πολιτικό μηχανισμό της χώρας.
Το Ισραήλ παρακολουθεί τις εξελίξεις με ιδιαίτερη καχυποψία.
Η βασική ανησυχία της Ιερουσαλήμ αφορά την πιθανότητα η Άγκυρα να βοηθήσει στην ανασυγκρότηση της συριακής αεράμυνας.
Για το Ισραήλ, αυτό αποτελεί σαφή κόκκινη γραμμή, καθώς οποιοδήποτε ισχυρό αντιαεροπορικό δίκτυο στη Συρία θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας.
Η Ιερουσαλήμ θεωρεί ότι πρέπει να διατηρήσει τη δυνατότητα πραγματοποίησης επιχειρήσεων στη Συρία, κυρίως έναντι στόχων που συνδέονται με το Ιράν.
Γι’ αυτό και κάθε προσπάθεια εγκατάστασης προηγμένων τουρκικών συστημάτων στη χώρα μπορεί να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση.
Φιντάν κατά Ισραήλ και νέος άξονας Άγκυρας–Δαμασκού
Την ίδια ώρα, ο Χακάν Φιντάν έχει ανεβάσει κατακόρυφα τους τόνους.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών έχει χαρακτηρίσει το Ισραήλ ως μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη σταθερότητα της Συρίας, ενώ η Άγκυρα επιδιώκει να εδραιώσει τον ρόλο της ως κυρίαρχης εξωτερικής δύναμης στο νέο συριακό περιβάλλον.
Αυτό ακριβώς ανησυχεί το Ισραήλ.
Η Συρία κινδυνεύει να μετατραπεί σε χώρο όπου θα συγκρούονται στην πράξη δύο εντελώς διαφορετικά στρατηγικά δόγματα.
Η Τουρκία θέλει πολιτικό και στρατιωτικό βάθος. Το Ισραήλ θέλει απόλυτη ελευθερία δράσης.
Οι δύο στόχοι δύσκολα μπορούν να συνυπάρξουν.
Ανατολική Μεσόγειος: Ελλάδα και Κύπρος στο κέντρο της διαμάχης
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι η Ανατολική Μεσόγειος.
Εδώ η σύγκρουση συμφερόντων Τουρκίας και Ισραήλ συνδέεται άμεσα με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η Άγκυρα εξακολουθεί να στηρίζεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, επιχειρώντας να εμφανίσει ως δική της θαλάσσια δικαιοδοσία τεράστιες εκτάσεις που τέμνουν τις ελληνικές θαλάσσιες ζώνες.
Η τουρκική προσέγγιση παρακάμπτει τα δικαιώματα ελληνικών νησιών όπως η Κρήτη και η Ρόδος, δημιουργώντας μια γεωπολιτική σύγκρουση που πλέον δεν αφορά μόνο Αθήνα και Άγκυρα.
Αφορά άμεσα και το Ισραήλ.
Τα σχέδια για ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ–Κύπρου–Ελλάδας, οι ενεργειακοί πόροι της περιοχής και οι στρατιωτικές συνεργασίες δημιουργούν ένα πλαίσιο συμφερόντων το οποίο έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις φιλοδοξίες της Άγκυρας.
Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως γεωπολιτικό μέτωπο
Η στάση της Τουρκίας απέναντι στον Great Sea Interconnector είναι ενδεικτική.
Η Άγκυρα έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί πως οποιαδήποτε πόντιση καλωδίου ή άλλη δραστηριότητα σε περιοχές που η ίδια χαρακτηρίζει «τουρκική υφαλοκρηπίδα» πρέπει να γίνεται κατόπιν συντονισμού μαζί της.
Για το Ισραήλ, αυτό δεν είναι μια τεχνική διαφωνία. Είναι απόπειρα της Τουρκίας να αποκτήσει δικαίωμα βέτο πάνω σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές της Ανατολικής Μεσογείου.
Γι’ αυτό και η συνεργασία Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική διάσταση.
Η Χαμάς και η μεγάλη καχυποψία της Ιερουσαλήμ
Το Ισραήλ αντιμετωπίζει με ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία τις σχέσεις της Τουρκίας με τη Χαμάς.
Στην ισραηλινή αντίληψη, η παρουσία στελεχών και δικτύων της οργάνωσης στην Τουρκία δεν είναι απλώς πολιτικό ζήτημα.
Θεωρείται θέμα εθνικής ασφάλειας.
Η Ιερουσαλήμ βλέπει επίσης με καχυποψία τη δραστηριότητα τουρκικών οργανισμών στη Δυτική Όχθη και στην Ιερουσαλήμ, θεωρώντας ότι μέσω κοινωνικών, θρησκευτικών και οικονομικών δικτύων η Άγκυρα επιχειρεί να οικοδομήσει μακροπρόθεσμη επιρροή.
Στα μάτια του Ισραήλ, η Τουρκία δεν λειτουργεί πλέον μόνο ως περιφερειακό κράτος, αλλά ως δύναμη που επιχειρεί να δημιουργήσει ιδεολογικά και πολιτικά ερείσματα μέσα στον ίδιο τον ζωτικό χώρο του Ισραήλ.
Νέο μέτωπο και στην Ερυθρά Θάλασσα
Η αντιπαράθεση επεκτείνεται πλέον και στην Ερυθρά Θάλασσα και στο Κέρας της Αφρικής.
Η Τουρκία έχει επενδύσει σημαντικά στη Σομαλία, διατηρώντας στρατιωτική παρουσία και αναπτύσσοντας ενεργειακές συμφωνίες.
Το Ισραήλ, από την άλλη πλευρά, επιδιώκει να ενισχύσει τη δική του στρατηγική παρουσία απέναντι από την Υεμένη και το κρίσιμο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Η περιοχή είναι κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο, τις θαλάσσιες μεταφορές και την αντιμετώπιση των Χούθι.
Έτσι, Ισραήλ και Τουρκία εμφανίζονται και εδώ να στηρίζουν διαφορετικές γεωπολιτικές αρχιτεκτονικές.
Ο ανταγωνισμός δεν είναι προσωρινός
Η πιο σημαντική διαπίστωση είναι ότι η αντιπαράθεση δεν φαίνεται να είναι συγκυριακή.
Δεν αφορά έναν μόνο πόλεμο, έναν μόνο ηγέτη ή μια συγκεκριμένη διπλωματική κρίση.
Πρόκειται για σύγκρουση δύο περιφερειακών στρατηγικών.
Η Τουρκία επιχειρεί να επεκτείνει την επιρροή της μέσω ενός συνδυασμού στρατιωτικής ισχύος, πολιτικού Ισλάμ, ενεργειακής διπλωματίας και νεοοθωμανικής γεωπολιτικής.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, προσπαθεί να διατηρήσει στρατιωτική υπεροχή, ελευθερία δράσης και ένα πλέγμα συνεργασιών που περιορίζει την τουρκική διείσδυση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκονται Ελλάδα και Κύπρος.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η όξυνση της ισραηλινοτουρκικής αντιπαράθεσης μπορεί να επιταχύνει τη δημιουργία ενός νέου στρατηγικού άξονα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Όσο η Τουρκία επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή της, τόσο το Ισραήλ θα αναζητά ισχυρότερους εταίρους στην Ελλάδα, στην Κύπρο και σε άλλες χώρες που βλέπουν με ανησυχία την ίδια τουρκική στρατηγική.
Η περιοχή εισέρχεται έτσι σε μια νέα εποχή ανταγωνισμού.
Και το ερώτημα πλέον δεν είναι αν Ισραήλ και Τουρκία θα συγκρουστούν πολιτικά.
Το πραγματικό ερώτημα είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτή η σύγκρουση και σε ποιο από τα πολλά ανοιχτά μέτωπα θα δοκιμαστούν πρώτα οι κόκκινες γραμμές των δύο πλευρών.
directus.gr