Ο κόσμος αλλάζει, οι ανταγωνισμοί αναδιατάσσονται και η Ελλάδα καλείται να αποφασίσει πώς θα αξιοποιήσει τη θέση της. Αυτό ήταν το βασικό ερώτημα που διαπέρασε τη συζήτηση στον «Καφέ της Κυριακής» της διαδικτυακής τηλεόρασης «Ανιχνεύσεις», με τον Παντελή Σαββίδη.
Στην εκπομπή συμμετείχαν ο διεθνολόγος και οικονομολόγος Θρασύβουλος Ευτυχίδης, ο τουρκολόγος Βασίλης Κυρατζόπουλος, ο υποστράτηγος Παναγιώτης Γερογλής και ο καθηγητής Οικονομικών Γρηγόρης Ζαροτιάδης. Με διαφορετικές προσεγγίσεις, ανέλυσαν τις εξελίξεις στον ΟΗΕ, την τουρκική πολιτική, τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας και τη σύνδεση της γεωπολιτικής με την οικονομική πίεση στα ελληνικά νοικοκυριά.
Η πιο χαρακτηριστική προειδοποίηση ήρθε από τον παρουσιαστή στο κλείσιμο:
«Όποιος δηλαδή δεν συμμετάσχει στις εξελίξεις θα μπει στο μενού».
Γερογλής: «Δεν βλέπω καμία επίθεση φιλίας»
Ο Παναγιώτης Γερογλής αμφισβήτησε την ερμηνεία των δηλώσεων Ερντογάν ως ένδειξη αλλαγής της τουρκικής στάσης απέναντι στην Ελλάδα.
«Εγώ προσωπικά δεν βλέπω καμία επίθεση φιλίας», τόνισε, επισημαίνοντας ότι στην επίσημη τοποθέτηση του Τούρκου προέδρου παρέμειναν οι βασικοί άξονες της αναθεωρητικής πολιτικής της Άγκυρας: η επιδίωξη αναγνώρισης του ψευδοκράτους, οι αιτιάσεις για τον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών και η τουρκική προσέγγιση για το Αιγαίο.
Επικαλούμενος την εμπειρία του ως στρατιωτικού συμβούλου της ελληνικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ, υπογράμμισε ότι οι ομιλίες στη Γενική Συνέλευση έχουν ουσιαστικό περιεχόμενο. Οι λέξεις, οι διατυπώσεις και οι παράλληλες δηλώσεις αποτυπώνουν επιδιώξεις και μπορούν να προϊδεάσουν για επόμενες κινήσεις.
Κατά την εκτίμησή του, οι πιο ήπιες δηλώσεις Ερντογάν στο περιθώριο των εργασιών υπηρετούν την εξομάλυνση του κλίματος, χωρίς να αποδεικνύουν εγκατάλειψη των τουρκικών στόχων.
Η Κάσος θα δείξει τι σημαίνουν τα «ήρεμα νερά»
Ο Γερογλής έθεσε την περιοχή της Κάσου στο επίκεντρο της επόμενης δοκιμασίας των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Υπενθύμισε ότι, όπως υποστήριξε, η προηγούμενη αντιπαράθεση αφορούσε περιοχή συνδεδεμένη με την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ. Στη δική του ανάγνωση, συνεπώς, επρόκειτο για αμφισβήτηση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων επί του πεδίου.
«Το επόμενο λοιπόν crash test […] θα είναι σίγουρα η Κάσος», ανέφερε.
Το ερώτημα που έθεσε ήταν κατά πόσο η ελληνική πλευρά θα μπορέσει να υποστηρίξει στην πράξη τις θέσεις της, όταν η τουρκική πίεση μεταφερθεί ξανά από τις δηλώσεις στις επιχειρησιακές κινήσεις.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης, επισημαίνοντας ότι η Άγκυρα επαναφέρει τις διεκδικήσεις της με διαφορετικό επικοινωνιακό περίβλημα.
«Η Τουρκία δεν έχει αλλάξει», σημείωσε, ερμηνεύοντας τις αναφορές στη φιλία και τη συνεργασία μέσα από τη σταθερή τουρκική επιδίωξη για διαπραγμάτευση με τους δικούς της όρους.
Το Ισραήλ διευρύνει τον ρόλο του — τι κερδίζει η Ελλάδα;
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η ανάλυση του Γερογλή για την ενίσχυση της ισραηλινής παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.
Κατά την εκτίμησή του, το Ισραήλ επιδιώκει βαθύτερη συμμετοχή στις αμυντικές βιομηχανίες κρατών της περιοχής μέσω επενδύσεων και συμπαραγωγών. Ανέφερε τη Σερβία, την Αλβανία και τη Ρουμανία, συνδέοντας αυτή τη δραστηριότητα με τον ανταγωνισμό για επιρροή σε περιοχές όπου έχει αναπτύξει παρουσία και η Τουρκία.
Ερμήνευσε τις κινήσεις αυτές ως ένδειξη μιας ευρύτερης ανακατανομής ρόλων, με ενίσχυση του Ισραήλ και δυνητικό περιορισμό της τουρκικής επιρροής.
Για την Ελλάδα, όμως, έθεσε ένα κρίσιμο ζήτημα: ποιο είναι το πραγματικό εθνικό όφελος από τις αμυντικές συνεργασίες;
Σχολιάζοντας τις αναφορές σε εγχώρια συμπαραγωγή, διέκρινε την παραγωγή που πραγματοποιείται στην ελληνική επικράτεια από την παραγωγή που εξασφαλίζει ουσιαστικό ελληνικό έλεγχο και όφελος. Το ζητούμενο, στη συλλογιστική του, είναι τι απομένει στη χώρα ως τεχνογνωσία, παραγωγική δυνατότητα και ανεξαρτησία.
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι εξοπλιστικές συμφωνίες απαιτούν χρόνο μέχρι να μετατραπούν σε πλήρως επιχειρησιακές δυνατότητες.
Ζαροτιάδης: Η ισχύς μεταφέρεται από τη Δύση στην Ανατολή
Ο Γρηγόρης Ζαροτιάδης τοποθέτησε τις εξελίξεις σε ευρύτερο ιστορικό και οικονομικό πλαίσιο, υποστηρίζοντας ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μεταφορά πολιτικής, οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος προς την Ανατολή, με πρωταγωνιστική θέση της Κίνας.
Περιέγραψε τρεις βασικές μεταβολές της κινεζικής οικονομίας: από την προσέλκυση ξένων επενδύσεων στην εξαγωγή κεφαλαίων, από την εισαγωγή και μίμηση τεχνολογίας στην ανάπτυξη και εξαγωγή της και από την εξάρτηση από τις εξαγωγές στην ενίσχυση μιας δυναμικής εσωτερικής αγοράς.
Κατά την άποψή του, αυτές οι αλλαγές ενισχύουν την ανθεκτικότητα της Κίνας απέναντι στις εμπορικές πιέσεις των ανταγωνιστών της.
Στο πλαίσιο αυτό, άσκησε κριτική στον προσανατολισμό της ελληνικής κυβέρνησης, τον οποίο χαρακτήρισε υπερβολικά συνδεδεμένο με τα αμερικανικά συμφέροντα. Πρότεινε μεγαλύτερη ελληνική πρωτοβουλία στα Βαλκάνια και στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς και αξιοποίηση του ιστορικού και πολιτισμικού βάρους της χώρας.
Στις προτάσεις του συμπεριέλαβε τη διεθνή δικτύωση για την αναγνώριση των γενοκτονιών των Ελλήνων του Πόντου και της Μικράς Ασίας, των Αρμενίων και των Ασσυρίων.
Ευτυχίδης: Ο ανταγωνισμός περνά στην τεχνολογία και στους εμπορικούς δρόμους
Ο Θρασύβουλος Ευτυχίδης έδωσε έμφαση στην τεχνολογική διάσταση της αντιπαράθεσης ΗΠΑ–Κίνας, με ιδιαίτερη αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη.
Συνέδεσε τον ανταγωνισμό των δύο δυνάμεων με την ενέργεια, τις αγορές και τον έλεγχο των μεταφορικών διαδρομών. Στην ανάλυσή του, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, στην Κεντρική Ασία και στην Αρκτική αποτελούν τμήματα μιας ευρύτερης προσπάθειας διαμόρφωσης ισορροπιών.
Επιστρέφοντας στην ελληνική θέση, υποστήριξε ότι η χώρα θα μπορούσε να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο συνεννόησης και διαμεσολάβησης. Αναγνώρισε τη σημασία των συνεργασιών που παρουσιάστηκαν στην ελληνική ομιλία στον ΟΗΕ, ζητώντας, ωστόσο, πιο ενεργή αξιοποίησή τους.
Κυρατζόπουλος: Η εσωτερική Τουρκία πίσω από τη διπλωματική εικόνα
Ο Βασίλης Κυρατζόπουλος εστίασε στις εσωτερικές πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της Τουρκίας, στις πιέσεις προς τη δημοσιογραφία και στις συγκρούσεις γύρω από τους μηχανισμούς εξουσίας.
Παρουσίασε επίσης τη δική του ερμηνεία για παλαιότερες υποθέσεις στελεχών των τουρκικών υπηρεσιών πληροφοριών και τις αντιπαραθέσεις με το γκιουλενικό δίκτυο. Οι σχετικές αναφορές και καταγγελίες διατυπώθηκαν ως θέσεις του ομιλητή.
Η παρέμβασή του ανέδειξε την ανάγκη παρακολούθησης της εσωτερικής κατάστασης της Τουρκίας παράλληλα με τις επίσημες εξωτερικές της κινήσεις.
Καύσιμα και ιδιωτικό χρέος: Η γεωπολιτική φτάνει στο νοικοκυριό
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην ακρίβεια, στο ενεργειακό κόστος και στην αντοχή της ελληνικής οικονομίας.
Ο Γερογλής υποστήριξε ότι οι αυξήσεις στα καύσιμα δεν εξηγούνται αποκλειστικά από τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Ζήτησε μεγαλύτερο έλεγχο στα περιθώρια κέρδους των διυλιστηρίων και εξέταση των συμβολαίων προμήθειας, επισημαίνοντας ότι οι σημερινές τιμές της αγοράς δεν αποτυπώνουν υποχρεωτικά το κόστος όλων των φορτίων που παραδίδονται.
Ο Ζαροτιάδης τάχθηκε υπέρ της μείωσης της έμμεσης φορολογίας, αλλά υπογράμμισε ότι απαιτούνται παράλληλες παρεμβάσεις στην ολιγοπωλιακή λειτουργία της αγοράς. Διαφορετικά, προειδοποίησε, το όφελος μιας φορολογικής μείωσης μπορεί να απορροφηθεί από την κερδοφορία των επιχειρήσεων.
Έθεσε επίσης το ιδιωτικό χρέος ως βασικό κίνδυνο για την οικονομία, υποστηρίζοντας ότι η πίεση για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους μεταφέρεται στον ιδιωτικό τομέα.
Σαββίδης για ΥΠΕΞ: «Τους έχουν καταστήσει ουσιαστικά υπαλλήλους από διπλωμάτες»
Στο κλείσιμο, ο Παντελής Σαββίδης άσκησε έντονη κριτική στη διαχείριση του διπλωματικού προσωπικού.
Υποστήριξε ότι η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογους διπλωμάτες, τους οποίους οι κυβερνήσεις έχουν περιθωριοποιήσει, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σημερινή ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών και κατονομάζοντας τον Γιώργο Γεραπετρίτη και την Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου.
«Τους έχουν καταστήσει ουσιαστικά υπαλλήλους από διπλωμάτες», ανέφερε.
Και πρόσθεσε:
«Δεν μπορεί με την παρεούλα σου, επειδή αναλαμβάνεις ένα υπουργείο, να καθορίζεις τις τύχες μιας χώρας».
Η καταληκτική προειδοποίηση συνδέθηκε με την επισήμανση του Γερογλή ότι «τα παράθυρα ευκαιρίας δεν διαρκούν για πάντα». Για τους συνομιλητές, η διεθνής συγκυρία δημιουργεί δυνατότητες για την Ελλάδα. Η αξιοποίησή τους, όμως, προϋποθέτει πρωτοβουλία, στρατηγική και εμπιστοσύνη στους ανθρώπους που υπηρετούν τη διπλωματία της.