Η επίσημη σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/schengen-area/temporary-reintroduction-border-control_en) καταγράφει στοιχεία Κρατών – Μελών Schengen τα οποία έχουν επαναφέρει τους ελέγχους σε κοινά (εσωτερικά) σύνορα με άλλα Κράτη – Μέλη Schengen, ως εξής:
• Αυστρία: 16/06 – 15/09/2026, στα χερσαία (και ποτάμια) σύνορα με Σλοβακία, Τσεχία, Ουγγαρία και Σλοβενία, λόγω δευτερογενών μεταναστευτικών ροών της οδού των Δυτικών Βαλκανίων, πίεσης στο σύστημα ασύλου, πολέμου Ουκρανίας- Ρωσίας και γεγονότων στη Μέση Ανατολή
• Γαλλία: 01/05 – 31/10/2026, σε όλα τα εσωτερικά σύνορα (χερσαία, θαλάσσια, εναέρια) με Βέλγιο, Γερμανία, Λουξεμβούργο, Ελβετία, Ισπανία και Ιταλία, λόγω τρομοκρατικών απειλών, εγκληματικών δικτύων λαθρεμπορίας και δευτερογενών μεταναστευτικών ροών
• Ολλανδία: 09/06 – 30/09/2026, στα χερσαία σύνορα με Βέλγιο και Γερμανία, καθώς και σ’ όλα τα εναέρια σύνορα για πτήσεις εντός Schengen, λόγω υψηλών επιπέδων αιτήσεων ασύλου, μεταναστευτικών ροών και υπερφόρτωσης συστημάτων υποδοχής
• Νορβηγία: 12/05 – 11/11/2026, στα λιμάνια με ακτοπλοϊκές συνδέσεις εντός Schengen, λόγω απειλών δολιοφθοράς, πληροφοριών από Ρωσικές Υπηρεσίες και κρίσιμων υποδομών ενέργειας
• Πολωνία: 05/04 – 01/10//2026, στα χερσαία σύνορα με Γερμανία και Λιθουανία, λόγω μεταναστευτικών πιέσεων και απειλών στη δημόσια ασφάλεια
• Σουηδία: 12/05 – 11/11/2026, σ’ όλα τα εσωτερικά σύνορα (χερσαία, θαλάσσια, εναέρια) και στα χερσαία σύνορα με Δανία, λόγω οργανωμένου διασυνοριακού εγκλήματος και ισλαμιστικών απειλών
• Ιταλία:
19/06 – 18/12/2026, στα χερσαία σύνορα με Σλοβενία, λόγω απειλών τρομοκρατικής διείσδυσης, της μεταναστευτικής οδού των Δυτικών Βαλκανίων και λαθρεμπορίου
01/08 – 01/09/2026, στα εναέρια και θαλάσσια σύνορα με Ισπανία, λόγω της μαζικής εισβολής υπηκόων τρίτων χωρών στη Ceuta και κινδύνου δευτερογενών μετακινήσεων
• Σλοβενία: Είχε επαναφέρει τους εσωτερικούς ελέγχους αλλά τους ήρε στις 11/06/2026
• Γερμανία: 09/2024 – 09/2026 (με διαδοχικές 6μηνες παρατάσεις), σ’ όλα τα χερσαία κοινά της σύνορα με Γαλλία, Λουξεμβούργο, Βέλγιο, Ολλανδία, Δανία, Ελβετία, Αυστρία, Τσεχία και Πολωνία, λόγω μεταναστευτικών πιέσεων, λαθρεμπορίου, και πιέσεων σε δημόσια ασφάλεια
Το καθεστώς προσωρινής επαναφοράς/παράτασης ελέγχου των συνόρων στα εσωτερικά σύνορα των Κρατών – Μελών Schengen διέπεται από το άρθρο 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/399, όπως τροποποιήθηκε από τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1717:
” Όταν στο χώρο χωρίς ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα υπάρχει σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια σ’ ένα Κράτος – Μέλος, το εν λόγω Κράτος – Μέλος μπορεί κατ’ εξαίρεση να επαναφέρει τον έλεγχο συνόρων σ’ όλα τα εσωτερικά του σύνορα ή σε συγκεκριμένα τμήματά τους… Σε κάθε περίπτωση, ό έλεγχος συνόρων επαναφέρεται μόνο ως μέτρο έσχατης ανάγκης… Ο έλεγχος των συνόρων μπορεί να επανεισαχθεί/παραταθεί μόνο όταν ένα Κράτος – Μέλος έχει διαπιστώσει ότι τι εν λόγω μέτρο είναι αναγκαίο και αναλογικό…Ο έλεγχος των συνόρων μπορεί να επαναφέρεται για χρονικό διάστημα μέγιστης διάρκειας 6 μηνών… Όταν η σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια διαρκεί πέραν των 6 μηνών, το Κράτος – Μέλος μπορεί να παρατείνει τον έλεγχο συνόρων στα εσωτερικά σύνορα για ανανεώσιμες περιόδους μέγιστης διάρκειας 6 μηνών. Κάθε παράταση κοινοποιείται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στ’ άλλα Κράτη – Μέλη…Η μέγιστη διάρκεια ελέγχου των συνόρων στα εσωτερικά σύνορα δεν υπερβαίνει τα δύο έτη.
Όταν Κράτος – Μέλος θεωρεί ότι υπάρχει μείζων εξαιρετική κατάσταση, σχετιζόμενη με διαρκή σοβαρή απειλή που δικαιολογεί τη συνεχιζόμενη ανάγκη ελέγχου συνόρων στα εσωτερικά σύνορα πέραν της μέγιστης περιόδου (2 έτη), κοινοποιεί στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και στ’ άλλα Κράτη – Μέλη, την πρόθεσή του να παρατείνει τους ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα για πρόσθετο χρονικό διάστημα μέγιστης διάρκειας 6 μηνών, με την κοινοποίηση να πραγματοποιείται τουλάχιστον 4 εβδομάδες πριν τη σχεδιαζόμενη παράταση και περιλαμβάνει εκτίμηση κινδύνου, η οποία: τεκμηριώνει τη συνεχιζόμενη απειλή για τη δημόσια τάξη/εσωτερική ασφάλεια, τεκμηριώνει ότι εναλλακτικές λύσεις εξάλειψης της απειλής θεωρούνται/θεωρήθηκαν μη αποτελεσματικές τη στιγμή της κοινοποίησης, παρουσιάζει μέτρα μετριασμού που εξετάζονται για να συνοδεύουν τον έλεγχο συνόρων στα εσωτερικά σύνορα και περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, παρουσίαση των μέσων, ενεργειών, προϋποθέσεων και χρονοδιαγράμματος που εξετάζονται για άρση του ελέγχου συνόρων στα εσωτερικά σύνορα…
Όταν σε μείζονα εξαιρετική κατάσταση, επιβεβαιωθεί η συνεχιζόμενη ανάγκη για έλεγχο συνόρων στα εσωτερικά σύνορα, αλλά η πρόσθετη περίοδος των 6 μηνών (μετά τα 2 έτη), δεν επαρκεί για να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα αποτελεσματικών εναλλακτικών μέτρων αντιμετώπισης της συνεχιζόμενης απειλής, ένα Κράτος – Μέλος μπορεί ν’ αποφασίσει να παρατείνει τον έλεγχο συνόρων στα εσωτερικά σύνορα για περαιτέρω και τελική πρόσθετη περίοδο μέγιστης διάρκειας 6 μηνών, σε ευθυγράμμιση με την προαναφερθείσα εκτίμηση κινδύνου…, κοινοποιώντας αμελλητί στην Ευρωπαική Επιτροπή την πρόθεσή του…”
Εκτιμώντας κάποιος το εύρος των Κρατών – Μελών Schengen που έχουν επανειλημμένα επαναφέρει τους ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα με γειτονικά τους Κράτη – Μέλη Schengen, απορεί πραγματικά για το γεγονός μη επαναφοράς, από την Ελλάδα, των ελέγχων στα κοινά της (εσωτερικά) σύνορα μ’ άλλα Κράτη Μέλη Schengen, κυρίως την θερινή περίοδο του 2025, όταν κατέφθαναν στην Κρήτη και τη Γαύδο, ροές προσφύγων και παράνομων μεταναστών από την Ανατολική Λιβύη, με «καραβιές» των 300, 400 και 500 ατόμων, ειδικά με τη χώρα μας να επικαλείται τότε «συνθήκες ανωτέρας βίας».
Επιπρόσθετα, με τον αριθμό των Κρατών – Μελών Schengen αλλά και το εύρος των συνόρων στα οποία επαναφέρονται έλεγχοι στα εσωτερικά τους σύνορα, τίθενται σοβαρές επιφυλάξεις για την εύρυθμη λειτουργία αλλά και τη μελλοντική βιωσιμότητα του χώρου Schengen, ενός χώρου ασφάλειας ελευθερίας και δικαιοσύνης.
Κι ενώ ήδη δημιουργούνται μεγάλες ουρές οχημάτων με οδηγούς σ’ αναμονή στα εσωτερικά χερσαία σύνορα, ή επιβατών σ’ αναμονή στα αεροδρόμια κυρίως τους θερινούς μήνες, το νέο Σύστημα Εισόδου – Εξόδου που λειτουργεί πλήρως επιχειρησιακά εδώ και μερικούς μήνες και απαιτεί τη λήψη βιομετρικών στοιχείων από τους διερχόμενους στα σύνορα, δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερες ουρές αναμονής ταξιδιωτών, με αποτέλεσμα την παύση για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα των βιομετρικών ελέγχων για την «ελάφρυνση» της πίεσης στα σημεία ελέγχου των συνόρων, γεγονός που θέτει ευρύτερο προβληματισμό για την ποιότητα της ασφάλειας κι αποτροπής απειλών για τη δημόσια ασφάλεια και τάξη στα Κράτη – Μέλη Schengen.
Τέλος, λαμβάνοντας υπόψη και τη διενέργεια, τα τελευταία χρόνια, τρομοκρατικών ενεργειών σε Κράτη – Μέλη Schengen, είτε από «μοναχικούς λύκους», είτε από ολιγομελείς ομάδες τρομοκρατών/ριζοσπαστικοποιημένων ατόμων, καθίσταται επιτακτική η ανάγκη πιο συστηματικής συνεργασίας μεταξύ των Υπηρεσιών συνόρων, εσωτερικής ασφάλειας και αντιμετώπισης της τρομοκρατίας/διασυνοριακού οργανωμένου εγκλήματος, αφού οι «απειλές» που δεν εντοπίζονται/αναχαιτίζονται στα σύνορα, έχουν άμεση επίπτωση στην εσωτερική ασφάλεια των Κρατών – Μελών ΕΕ.