Σε ιδιαίτερα αιχμηρή αποτίμηση των νέων γεωπολιτικών ισορροπιών, μετά τα μηνύματα που έστειλε ο Αμερικανός πρόεδρος προς την Τουρκία, προχώρησε ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων και πολιτικός αναλυτής Γιάννος Χαραλαμπίδης, μιλώντας στην τηλεόραση του «Σίγμα».
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης υποστήριξε ότι η δημόσια στάση του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν περιορίστηκε σε φιλοφρονήσεις ή γενικόλογες υποσχέσεις, αλλά αποτύπωσε μία ουσιαστική αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας τόσο εντός του ΝΑΤΟ όσο και στο ευρύτερο περιφερειακό σύστημα ισχύος.
«Ο παγκόσμιος σερίφης καθόρισε ως περιφερειακό σουλτάνο τον κύριο Ερντογάν», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας με αυτή τη φράση τη σχέση που διαμορφώνεται μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.
Κατά τον ίδιο, το βασικό ερώτημα για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία είναι πώς μπορεί να καλλιεργείται αισιοδοξία για το Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εμφανίζονται διατεθειμένες να ασκήσουν πίεση στην τουρκική ηγεσία. Αντιθέτως, όπως τόνισε, η Άγκυρα εισπράττει εύσημα και πολιτική αναγνώριση για τον ρόλο της στις διεθνείς και περιφερειακές κρίσεις.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει στο ράφι την κατοχή»
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης άσκησε σκληρή κριτική και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αμφισβητώντας κατά πόσον οι Βρυξέλλες βρίσκονται πραγματικά στο πλευρό της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Όπως σημείωσε, η κυπριακή κυβέρνηση πανηγυρίζει επειδή η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει ότι στηρίζει τις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, χωρίς ωστόσο να απαντά στο ουσιαστικό ερώτημα: Ποια ακριβώς λύση υποστηρίζει και με ποιου το μέρος βρίσκεται;
Ο πολιτικός αναλυτής διερωτήθηκε γιατί η ΕΕ αποφεύγει να μιλήσει καθαρά για την κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους, ενώ την ίδια στιγμή αποδίδει θετικό ρόλο στον Τούρκο πρόεδρο, παρουσιάζοντάς τον ως παράγοντα ειρήνης και διαχείρισης κρίσεων.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση βάζει στο ράφι την κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους», υπογράμμισε, κατηγορώντας τις Βρυξέλλες ότι υποβαθμίζουν την ουσία του Κυπριακού, προκειμένου να διατηρήσουν ανοικτούς τους διαύλους συνεργασίας με την Τουρκία.
Βολές κατά της Αθήνας για τη σιωπή γύρω από την Κύπρο
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γιάννος Χαραλαμπίδης στη στάση της ελληνικής κυβέρνησης και προσωπικά του Κυριάκου Μητσοτάκη. Υποστήριξε ότι η Σύνοδος του ΝΑΤΟ αποτελούσε ευκαιρία για τον Έλληνα πρωθυπουργό να θέσει με σαφήνεια ενώπιον του Αμερικανού προέδρου, των Ευρωπαίων και των νατοϊκών συμμάχων το ζήτημα της τουρκικής κατοχής στην Κύπρο.
Έθεσε, μάλιστα, το ερώτημα πώς είναι δυνατόν ένας αμυντικός οργανισμός, όπως το ΝΑΤΟ, να διατηρεί στις τάξεις του ένα κράτος το οποίο κατέχει έδαφος κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ταυτόχρονα απειλεί καθημερινά την Ελλάδα.
Κατά τον ίδιο, ούτε η Αθήνα ούτε η Λευκωσία αξιοποιούν επαρκώς το ζήτημα της κατοχής στις διεθνείς τους παρεμβάσεις. Παρατήρησε, μάλιστα, ότι ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου αναφέρεται στην κατοχή της Κύπρου, έστω και στο πλαίσιο εξυπηρέτησης των ισραηλινών συμφερόντων, ενώ ο Έλληνας πρωθυπουργός αποφεύγει να πράξει το ίδιο.
«Ο κύριος Νετανιάχου χρησιμοποιεί το Κυπριακό για τα δικά του εθνικά συμφέροντα, αναφερόμενος στην κατοχή. Με αυτόν τον τρόπο εκθέτει κυρίως τον κύριο Μητσοτάκη, αλλά και τη Λευκωσία», ανέφερε.
Κίνδυνος διολίσθησης σε λύση δύο κρατών
Ο Γιάννος Χαραλαμπίδης προειδοποίησε ότι, χωρίς σαφείς πολιτικές και νομικές γραμμές, το Κυπριακό μπορεί να οδηγηθεί σε διχοτομικές επιλογές.
Όπως εξήγησε, οι επιλογές αυτές μπορεί να εμφανιστούν είτε με την καθαρή μορφή της λύσης δύο κρατών είτε με τη μορφή μιας χαλαρής ομοσπονδίας με πολιτική ισότητα, η οποία, κατά την εκτίμησή του, παραπέμπει σε χωριστές κυριαρχίες.
Εξέφρασε επίσης επιφυλάξεις για τις διεθνείς πρωτοβουλίες γύρω από το Κυπριακό, κατηγορώντας τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ και την προσωπική του απεσταλμένη ότι επενδύουν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες σε μία διαδικασία η οποία ενδέχεται να αποβεί σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Αναφέρθηκε ακόμη στις εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες της Κύπρου, σημειώνοντας ότι στελέχη τόσο του ΑΚΕΛ όσο και του Δημοκρατικού Συναγερμού εμφανίζονται να λαμβάνουν αποστάσεις από την πολιτική του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Κυπριακό.
Κατά τον ίδιο, είναι λανθασμένη η εντύπωση ότι η κυπριακή κυβέρνηση μπορεί να θεωρεί δεδομένη τη στήριξη των δύο μεγάλων κομμάτων σε μία νέα διαπραγματευτική διαδικασία.
Το Πρωτόκολλο 10 και η αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας
Ο Δρ. Διεθνών Σχέσεων υπενθύμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία διαθέτει συγκεκριμένα πολιτικά και νομικά όπλα μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία, όπως υποστήριξε, δεν αξιοποιούνται.
Αναφέρθηκε ειδικότερα στο Πρωτόκολλο 10 της Συνθήκης Προσχώρησης, σύμφωνα με το οποίο στην Ευρωπαϊκή Ένωση εντάχθηκε ολόκληρη η Κυπριακή Δημοκρατία ως ενιαίο κράτος, με αναστολή εφαρμογής του ευρωπαϊκού κεκτημένου στις κατεχόμενες περιοχές.
Παράλληλα, επικαλέστηκε την αντιδήλωση της 21ης Σεπτεμβρίου 2005, η οποία συνδέει την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας με την υποχρέωσή της να αναγνωρίσει την Κυπριακή Δημοκρατία.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, από τη στιγμή που η ελληνοκυπριακή πλευρά εγκαταλείπει ή υποβαθμίζει αυτές τις θέσεις, η Τουρκία επιχειρεί να αντιστρέψει το πλαίσιο της συζήτησης. Αντί να αναγνωρίσει η Άγκυρα την Κυπριακή Δημοκρατία, ζητά από τη Λευκωσία να αναγνωρίσει, άμεσα ή έμμεσα, την αποσχιστική οντότητα των κατεχομένων, είτε μέσω δύο κρατών είτε μέσω μιας χαλαρής ομοσπονδιακής δομής.
Ποιες είναι οι κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας
Ιδιαίτερα επικριτικός ήταν ο Γιάννος Χαραλαμπίδης απέναντι στην επικοινωνιακή διαχείριση της κυπριακής κυβέρνησης σχετικά με τις λεγόμενες κυπρογενείς υποχρεώσεις της Τουρκίας.
Διευκρίνισε ότι οι υποχρεώσεις αυτές δεν είναι μία αόριστη πολιτική διατύπωση, αλλά περιλαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα:
Την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας, την άρση του τουρκικού εμπάργκο σε βάρος των κυπριακών πλοίων και αεροσκαφών και την πλήρη εφαρμογή της Τελωνειακής Ένωσης.
Κατά τον ίδιο, τα ζητήματα αυτά θα έπρεπε να τίθενται ως προϋποθέσεις πριν από την έναρξη οποιασδήποτε νέας διαπραγματευτικής διαδικασίας και όχι να παρουσιάζονται ως ανταλλάγματα που ενδεχομένως θα υλοποιηθούν αργότερα.
Υποστήριξε ότι η πραγματική πολιτική της κυπριακής κυβέρνησης φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση: Εφόσον η Τουρκία επιστρέψει στις συνομιλίες, η Λευκωσία να συναινέσει σε ζητήματα που ενδιαφέρουν την Άγκυρα, όπως η διευκόλυνση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες και η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ–Τουρκίας.
«Η Κύπρος θα πληρώσει τους ακροβατισμούς»
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο Γιάννος Χαραλαμπίδης προειδοποίησε ότι οι προηγούμενοι και οι σημερινοί πολιτικοί χειρισμοί μπορεί να έχουν βαρύ κόστος για την Κυπριακή Δημοκρατία.
Έκανε λόγο για μία επικοινωνιακή πολιτική χωρίς ουσία, η οποία αποφεύγει να παρουσιάσει στην κοινή γνώμη τις πραγματικές υποχρεώσεις της Τουρκίας και τους κινδύνους που συνοδεύουν μία νέα διαδικασία συνομιλιών χωρίς προηγούμενη θωράκιση της κυπριακής πλευράς.
«Η Κύπρος θα πληρώσει τους ακροβατισμούς που έγιναν στο παρελθόν και συνεχίζουν να γίνονται», ήταν η προειδοποίηση που διατύπωσε, καλώντας την πολιτική ηγεσία να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να εγκαταλείψει τις επικοινωνιακές διατυπώσεις.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: Η Τουρκία ενισχύεται γεωπολιτικά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν δείχνουν πρόθεση να συγκρουστούν μαζί της και, κάτω από αυτές τις συνθήκες, Ελλάδα και Κύπρος κινδυνεύουν να οδηγηθούν σε μία διαπραγμάτευση με δυσμενείς όρους και χωρίς ουσιαστικά πολιτικά ανταλλάγματα.