Σε ένα εξαιρετικά σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου οι διαπραγματεύσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν παραμένουν σε κρίσιμη καμπή και νέοι περιφερειακοί άξονες επιχειρούν να διαμορφωθούν, ο Ιωάννης Μάζης εκτίμησε ότι η επίτευξη διεξόδου ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Σύμφωνα με τον καθηγητή, το Ιράν δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να υποχωρήσει σε βασικές απαιτήσεις του, μεταξύ των οποίων η άρση των κυρώσεων και, κυρίως, το ζήτημα του πυρηνικού υλικού του.
«Είναι πάρα πολύ δύσκολο να οδηγηθεί σε διέξοδο αυτή η διαπραγμάτευση», υπογράμμισε, περιγράφοντας την κατάσταση ως ένα συνεχές παιχνίδι πιέσεων.
Οι ΗΠΑ ποντάρουν στις εσωτερικές αντιθέσεις του Ιράν
Ο Ιωάννης Μάζης εκτίμησε ότι η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να αξιοποιήσει τις πολιτικές διαφοροποιήσεις που υπάρχουν στο εσωτερικό του Ιράν και ειδικότερα τις αντιθέσεις ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Κατά την ανάλυσή του, οι Φρουροί της Επανάστασης επιδιώκουν πλέον να αποκτήσουν θεσμοθετημένο πολιτικό και νομικό ρόλο στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων.
Η εξέλιξη αυτή, κατά τον καθηγητή, δεν οδηγεί σε αποκλιμάκωση.
Αντιθέτως, όπως χαρακτηριστικά τόνισε, «προς σκλήρυνση οδηγεί και όχι προς απάλυνση των διαφορών».
Μάζης: Δεν βλέπω ρήξη Τραμπ–Ισραήλ
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο καθηγητής και στις εμφανείς διαφωνίες μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και του Ισραήλ για τη Γάζα.
Ο Ιωάννης Μάζης ξεκαθάρισε ότι, παρά τις διαφοροποιήσεις που καταγράφονται, θεωρεί εξαιρετικά δύσκολο να υπάρξει πραγματική στρατηγική ρήξη ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και το Τελ Αβίβ.
Όπως εξήγησε, για το Ισραήλ υπάρχει μία θεμελιώδης προϋπόθεση: ο αφοπλισμός της Χαμάς.
«Χωρίς τον αφοπλισμό της Χαμάς δεν υπάρχει απόσυρση ισραηλινών δυνάμεων», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η συγκεκριμένη θέση δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση Νετανιάχου αλλά διαθέτει υποστήριξη και από την ισραηλινή αντιπολίτευση.
Παράλληλα, χαρακτήρισε το Ισραήλ τον πλέον σταθερό και διαχρονικό σύμμαχο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Για τον λόγο αυτό εκτίμησε ότι πραγματική ρήξη Τραμπ–Ισραήλ δεν βρίσκεται στον ορίζοντα. Αντίθετα, ερμήνευσε τη στάση του Αμερικανού προέδρου και ως προσπάθεια να εμφανίσει μία εικόνα «δικαίας διαπραγματεύσεως», ώστε να περιορίσει τις εσωτερικές επικρίσεις ότι η Ουάσιγκτον σύρεται από τις ισραηλινές επιλογές.
Το μεγάλο ερωτηματικό Τουρκία–Σαουδική Αραβία–Πακιστάν
Το πλέον αιχμηρό τμήμα της παρέμβασης Μάζη αφορούσε τη συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η Άγκυρα επιχειρεί με αυτήν την κίνηση να δημιουργήσει ένα αντίβαρο στον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στον ισραηλινό παράγοντα.
Ωστόσο έθεσε ένα κρίσιμο ερώτημα: τι θα συμβεί εάν η νέα συμφωνία κληθεί πραγματικά να εφαρμοστεί κατά τα πρότυπα της συλλογικής άμυνας του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ;
Ο Μάζης χρησιμοποίησε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μία ενδεχόμενη ιρανική επίθεση εναντίον της Σαουδικής Αραβίας.
«Όταν το Ιράν ρίξει βαλλιστικούς πυραύλους στη Σαουδική Αραβία, η Τουρκία θα στραφεί εναντίον του Ιράν;» διερωτήθηκε.
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή, όπως επισήμανε, η Άγκυρα επιδιώκει ταυτόχρονα να διατηρεί άριστες σχέσεις με την Τεχεράνη για μια σειρά γεωστρατηγικών λόγων.
«Θα πάει η Τουρκία να βομβαρδίσει τους Χούθι;»
Ο καθηγητής προχώρησε ακόμη περισσότερο.
Έθεσε το ενδεχόμενο νέας επίθεσης των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και διερωτήθηκε εάν, βάσει των δεσμεύσεων που αναλαμβάνει, η Τουρκία θα ήταν πραγματικά έτοιμη να εμπλακεί στρατιωτικά.
«Η Τουρκία θα πάει να βομβαρδίσει τους Χούθι;» ήταν το ερώτημα που έθεσε.
Και εδώ βρίσκεται, σύμφωνα με τον ίδιο, η μεγάλη αντίφαση της τουρκικής επιλογής.
«Η Τουρκία έβαλε τον εαυτό της σε μία πάρα πολύ δύσκολη θέση. Ή να φανεί αναξιόπιστη με αυτά τα οποία υπογράφει ή να εμπλακεί σε μεγαλύτερες περιπέτειες», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Η δύσκολη εξίσωση για τον Ερντογάν
Ο Ιωάννης Μάζης υπενθύμισε επίσης ότι η συμφωνία θα πρέπει να περάσει από τη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση, όπου η αντιπολίτευση αναμένεται να θέσει αντίστοιχα –και πιθανότατα ακόμη περισσότερα– ερωτήματα προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Κατά τον καθηγητή, η μέχρι σήμερα απάντηση της τουρκικής πλευράς ότι η συμφωνία συμβάλλει στην «ασφάλεια και την τάξη» της περιοχής δεν απαντά στα πραγματικά στρατηγικά διλήμματα που δημιουργούνται.
«Μα αυτό δεν λέει απολύτως τίποτα», σχολίασε.
Η ουσία της παρέμβασης Μάζη είναι ότι η Τουρκία επιχειρεί να απαντήσει γεωπολιτικά στη συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ οικοδομώντας έναν νέο περιφερειακό μηχανισμό με Σαουδική Αραβία και Πακιστάν. Ταυτόχρονα, όμως, αναλαμβάνει δεσμεύσεις οι οποίες ενδέχεται να τη φέρουν αντιμέτωπη με άλλους κρίσιμους εταίρους της και να δοκιμάσουν στην πράξη την αξιοπιστία της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής της.