«Καμπανάκι» για την πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων έκρουσε ο Άγγελος Συρίγος, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», εκτιμώντας ότι η Άγκυρα επιχειρεί πλέον να διευρύνει το πεδίο των αμφισβητήσεών της και να εμφανίζεται ως η δύναμη που πρέπει να έχει λόγο σχεδόν σε κάθε ελληνική κίνηση στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Ο βουλευτής και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στάθηκε σε τρεις εξελίξεις που, κατά την εκτίμησή του, έχουν συμβάλει στην ένταση του τελευταίου διαστήματος: την ενίσχυση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας και Κύπρου με το Ισραήλ, τις ενεργειακές έρευνες νοτίως της Κρήτης και την επανεκκίνηση του σχεδιασμού για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία, υποστηρίζοντας ότι η προοπτική ανάπτυξης ισραηλινής τεχνολογίας και αμυντικών συστημάτων στην Ελλάδα προκαλεί έντονη ανησυχία στην Άγκυρα. Όπως χαρακτηριστικά είπε, οι Τούρκοι θεωρούν ότι «περικυκλώνονται από ισραηλινά συστήματα».
Το καλώδιο και ο κίνδυνος νέας έντασης
Ο Άγγελος Συρίγος έθεσε στο επίκεντρο τον Great Sea Interconnector, σημειώνοντας ότι μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam στο έργο ενισχύεται η προοπτική επανέναρξης των ερευνών βυθού. Η συμμετοχή της Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στη GSI και η συμφωνία με ΑΔΜΗΕ και Nexans για τις θαλάσσιες έρευνες ανακοινώθηκαν επίσημα τον Αύγουστο.
Με δεδομένα όσα συνέβησαν στην Κάσο το 2024, ο κ. Συρίγος τόνισε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων στην περιοχή όταν ξεκινήσουν οι νέες εργασίες.
Κατά τον ίδιο, το ζητούμενο είναι να επιτευχθούν ταυτόχρονα τρεις στόχοι: να τοποθετηθεί το καλώδιο, να μην παραβιαστούν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και η διαδικασία να ολοκληρωθεί χωρίς να προκληθεί θερμό επεισόδιο.
Ξεκαθάρισε, μάλιστα, τη διάκριση μεταξύ ενημέρωσης και άδειας. Όπως σημείωσε, η ενημέρωση της Τουρκίας για δραστηριότητες στην περιοχή δεν αποτελεί καθεαυτή πρόβλημα. Το κρίσιμο στοιχείο είναι από ποια χώρα ζητείται επισήμως η άδεια για τις σχετικές εργασίες.
«Η Ασπίδα του Αχιλλέα θα είναι το επόμενο σημείο σοβαρής έντασης»
Ιδιαίτερα σαφής ήταν ο Άγγελος Συρίγος και για την «Ασπίδα του Αχιλλέα». Εκτίμησε ότι μετά το ζήτημα του καλωδίου, ένα επόμενο μεγάλο σημείο τριβής θα προκύψει όταν το νέο σύστημα ραντάρ και πυραύλων αναπτυχθεί στα ελληνικά νησιά.
«Εκεί θα είναι το τρίτο σημείο ισχυρής εντάσεως, σοβαρής εντάσεως με την Τουρκία. Ας το θεωρήσουμε βέβαιο», ανέφερε.
Η εκτίμησή του εντάσσεται σε μια ευρύτερη ανάγνωση σύμφωνα με την οποία η εμβάθυνση της αμυντικής σχέσης Ελλάδας–Ισραήλ αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν την τουρκική στάση. Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο ίδιος είχε επίσης συνδέσει την «Ασπίδα του Αχιλλέα» με τη νέα δυναμική στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Τι είπε για τα 12 μίλια στην Κρήτη
Ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και νοτιοανατολικά της Κρήτης, ο κ. Συρίγος επισήμανε ότι το τουρκικό casus belli αφορά, όπως το έχει διατυπώσει η Άγκυρα, την επέκταση στο Αιγαίο.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι μία επέκταση νοτιοανατολικά της Κρήτης θα προκαλούσε τουρκική αντίδραση, καθώς η Άγκυρα θεωρεί τμήματα της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής μέρος των διεκδικήσεων που προβάλλει μέσω του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Γιατί θεωρεί μακρινό το ενδεχόμενο της Χάγης
Μεγάλο μέρος της παρέμβασης του Άγγελου Συρίγου αφορούσε το ενδεχόμενο προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Ο καθηγητής τάχθηκε υπέρ της δικαστικής επίλυσης της διαφοράς που αφορά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Τόνισε, όμως, ότι αυτή τη στιγμή δεν θεωρεί πιθανή μία συμφωνία με την Τουρκία για συνυποσχετικό.
Ο λόγος, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι η Άγκυρα δεν περιορίζει τη συζήτηση στην υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ αλλά επιδιώκει έναν «εφ’ όλης της ύλης» διάλογο.
Απαρίθμησε, μεταξύ άλλων, την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, τα χωρικά ύδατα και το casus belli, τη διαφορά μεταξύ των 6 ναυτικών μιλίων χωρικών υδάτων και των 10 μιλίων εθνικού εναέριου χώρου, το FIR Αθηνών, την έρευνα και διάσωση, τις λεγόμενες «γκρίζες ζώνες», τις αμφισβητήσεις ελληνικής κυριαρχίας σε νησιά, το τουρκολιβυκό μνημόνιο και, όπως υποστήριξε, ζητήματα που η Άγκυρα επαναφέρει ακόμη και σε σχέση με τον Έβρο.
Για το ιδιοκτησιακό καθεστώς των ελληνικών νησιών ήταν κατηγορηματικός, απορρίπτοντας την τουρκική επιχειρηματολογία και υποστηρίζοντας ότι το θέμα έχει κλείσει με τη Συνθήκη της Λωζάννης και, για τα Δωδεκάνησα, με τη Συνθήκη των Παρισίων.
«Η Τουρκία αλλάζει πίστα»
Το πιο ηχηρό σημείο της παρέμβασής του ήταν η εκτίμηση ότι η τουρκική συμπεριφορά έχει περάσει σε νέα φάση.
Ο κ. Συρίγος παρέθεσε μια σειρά ενεργειών της Ελλάδας για τις οποίες έχει αντιδράσει η Άγκυρα: το ηλεκτρικό καλώδιο, τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, τα θαλάσσια πάρκα, τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας στα νησιά, την επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στο Καστελλόριζο και την τοποθέτηση αμυντικών συστημάτων στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
«Αυτή η συμπεριφορά μου δίνει την εντύπωση ότι η Τουρκία αλλάζει πίστα», είπε, εξηγώντας ότι θεωρεί πως η Άγκυρα αισθάνεται αρκετά ισχυρή ώστε να αμφισβητεί πλέον «το σύνολο των ισορροπιών σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο».
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Άγγελος Συρίγος έκανε μία σημαντική διάκριση: «Αυτή τη στιγμή η Τουρκία επιθυμεί την ένταση, δεν επιθυμεί την κρίση».
Προειδοποίησε, πάντως, ότι τα δεδομένα μπορούν να αλλάξουν όταν επανεκκινήσουν οι εργασίες για το καλώδιο.
Το μήνυμα της μετακίνησης της 51ης Ταξιαρχίας απέναντι από τη Σάμο
Αναφορά έκανε και στη μετακίνηση της τουρκικής 51ης Ταξιαρχίας απέναντι από τη Σάμο. Περισσότερο από την ίδια τη στρατιωτική μετακίνηση, ο κ. Συρίγος στάθηκε στην εκτεταμένη δημοσιοποίησή της από τουρκικά μέσα ενημέρωσης.
Κατά την εκτίμησή του, η προβολή της κίνησης εξυπηρετεί και εσωτερικές ανάγκες της τουρκικής κυβέρνησης: να εμφανίσει στην κοινή γνώμη ότι αντιδρά στις ελληνικές κινήσεις και ειδικά στην εγκατάσταση αμυντικών συστημάτων ισραηλινής προέλευσης στα νησιά.
Η συνολική εικόνα που περιέγραψε είναι αυτή μιας Άγκυρας που επιδιώκει να διατηρεί την πίεση και την ελεγχόμενη ένταση, επιχειρώντας παράλληλα να διευρύνει το πεδίο μέσα στο οποίο αξιώνει να έχει λόγο στις ελληνικές κινήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.