Βαριά πολιτική και θεσμική σκιά αφήνει στην Κύπρο το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής κατά της Διαφθοράς για το βιβλίο του δημοσιογράφου Μακάριου Δρουσιώτη «Κράτος Μαφία», καθώς η Αρχή καταγράφει ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα για σειρά φυσικών και νομικών προσώπων, ανάμεσά τους και ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Νίκος Αναστασιάδης.
Η υπόθεση αποκτά διαστάσεις που ξεπερνούν τα κυπριακά όρια, καθώς αγγίζει την περίοδο διακυβέρνησης Αναστασιάδη, τη λειτουργία κρίσιμων θεσμών, την απονομή δικαιοσύνης, τις πολιτογραφήσεις ξένων επενδυτών, το τραπεζικό σύστημα και τη διαχείριση υποθέσεων με ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες από το εξωτερικό.
Η ανακοίνωση της Αρχής, που δόθηκε στη δημοσιότητα σήμερα, βασίζεται στην τελική έκθεση τεσσάρων λειτουργών επιθεώρησης που διορίστηκαν αποκλειστικά για αυτή την έρευνα. Πρόκειται για ογκώδες υλικό περίπου 3.000 σελίδων μαζί με τα παραρτήματα, προϊόν έρευνας που περιλάμβανε 214 συνεδρίες και ακροάσεις, 150 μάρτυρες και 793 τεκμήρια από 41 νομικά πρόσωπα και κυβερνητικά τμήματα.
Το βιβλίο «Κράτος Μαφία» εκδόθηκε τον Αύγουστο του 2022 και περιείχε σοβαρές καταγγελίες για διαφθορά, με ιδιαίτερη έμφαση στον τότε Πρόεδρο της Δημοκρατίας Νίκο Αναστασιάδη. Να σημειωθεί ότι ο συγγραφέας – δημοσιογράφος Μακάριος Δρουσιώτης υπήρξε συνεργάτης του Νίκου Αναστασιάδη κατά την περίοδο της προεδρίας του και στη συνέχεια συνεργάστηκε με τον Χρήστος Στυλιανίδη όταν ήταν ευρωβουλευτής και Επίτροπος της Κύπρου στην ΕΕ πριν υπουργοποιηθεί από τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Η Αρχή αποφάσισε τη διεξαγωγή αυτεπάγγελτης έρευνας, έπειτα και από αιτήματα που τέθηκαν δημόσια, μεταξύ αυτών από τον τότε υποψήφιο Πρόεδρο Ανδρέα Μαυρογιάννη αλλά και από τον ίδιο τον Ν. Αναστασιάδη.
Επικεφαλής της έρευνας ορίστηκε η Αυστραλή νομικός Gabrielle McIntyre, με ειδίκευση στο διεθνές ποινικό δίκαιο, ενώ στην ομάδα συμμετείχαν οι Κύπριοι δικηγόροι Χαρίλαος Χρυσάνθου, Ορέστης Νικήτας και Ανδρέας Ευθυμίου. Η επιλογή ξένης επικεφαλής δεν ήταν τυχαία. Η Αρχή αναφέρει ότι κρίθηκε αναγκαία λόγω της βαρύτητας της υπόθεσης και των πιθανών αμφισβητήσεων για την αμεροληψία της διαδικασίας.
Η Αρχή διευκρινίζει ότι υιοθετεί μέρος της τελικής έκθεσης των λειτουργών επιθεώρησης και όχι κατ’ ανάγκη κάθε επιμέρους αξιολόγηση ή νομικό χαρακτηρισμό. Σημειώνει επίσης πως τελικός κριτής για την ενοχή οποιουδήποτε προσώπου είναι μόνο το δικαστήριο. Αυτή η επισήμανση είναι κρίσιμη, διότι το πόρισμα δεν συνιστά καταδίκη, αλλά καταγραφή ενδεχόμενων ποινικών αδικημάτων που πρέπει να αξιολογηθούν από τις αρμόδιες διωκτικές αρχές.
Οι ευθύνες που αποδίδονται στον Ν. Αναστασιάδη
Το βαρύτερο πολιτικό εύρημα αφορά τον τέως Πρόεδρο της Κύπρου Νίκο Αναστασιάδη. Στον συνοπτικό πίνακα της Αρχής καταγράφονται για τον ίδιο επτά περιπτώσεις ενδεχόμενων ποινικών αδικημάτων. Συγκεκριμένα, τρεις περιπτώσεις εμπορίας επηρεασμού, μία περίπτωση κατάχρησης εξουσίας σε βαθμό κακουργήματος και τρεις περιπτώσεις κατάχρησης εξουσίας σε βαθμό πλημμελήματος ή απόπειρας διάπραξης ποινικού αδικήματος.
Η εμπορία επηρεασμού, σε απλή γλώσσα, αφορά περίπτωση κατά την οποία κάποιος εμφανίζεται να χρησιμοποιεί πραγματική ή φαινομενική επιρροή πάνω σε δημόσιο αξιωματούχο ή κρατική διαδικασία, με αντάλλαγμα κάποιο αθέμιτο πλεονέκτημα. Η Αρχή παραπέμπει στη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Ποινικοποίηση της Διαφθοράς, η οποία έχει κυρωθεί από την Κυπριακή Δημοκρατία.
Στην περίπτωση του Ν. Αναστασιάδη, τα ευρήματα συνδέονται με διαφορετικές υποθέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η υπόθεση Focus Maritime και οι χρηματοδοτήσεις προς τον Δημοκρατικό Συναγερμό του οποίου υπήρξε Πρόεδρος, ζητήματα που αφορούν προμήθειες και διαμεσολαβήσεις τραπεζών, καθώς και υποθέσεις πολιτογραφήσεων ξένων επενδυτών, όπου εξετάζεται κατά πόσο υπήρξε χρήση θεσμικής επιρροής προς όφελος ιδιωτικών συμφερόντων.
Η Αρχή αναφέρεται, μεταξύ άλλων, σε μαρτυρία ότι ο τέως Πρόεδρος είχε παρέμβει ή επικοινωνήσει με τη Νομική Υπηρεσία ενώ η υπόθεση Focus Maritime βρισκόταν υπό διερεύνηση. Οι λειτουργοί επιθεώρησης έκριναν ότι τέτοια παρέμβαση μπορούσε να συνιστά ακατάλληλη άσκηση εκτελεστικής πίεσης προς μια συνταγματικά ανεξάρτητη υπηρεσία.
Ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες καταγράφονται και για τη δικηγορική εταιρεία «Νίκος Χρ. Αναστασιάδης & Συνεταίροι», καθώς και για τους συνεταίρους της, Στάθη Λεμή και Φάνο Φιλίππου. Για καθέναν από τους δύο αναφέρονται δύο περιπτώσεις: εμπορία επηρεασμού και νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Τα ίδια ενδεχόμενα αδικήματα αποδίδονται και στη δικηγορική εταιρεία ως νομικό πρόσωπο.