Σαφή θέση απέναντι στην απόφαση της Τουρκίας να ανακηρύξει δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο διατυπώνει το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών, χαρακτηρίζοντας την τουρκική κίνηση παράνομη στο μέτρο που εκτείνεται πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η μονομερής αυτή ενέργεια δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα ούτε να επηρεάσει τα δικαιώματα της Ελλάδας που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας.
Με Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, η Άγκυρα προχώρησε στην ανακήρυξη δύο «εθνικών θαλάσσιων πάρκων», ενός στο βορειοανατολικό Αιγαίο και ενός στην Ανατολική Μεσόγειο.
Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, οι περιοχές που περιλαμβάνονται στις τουρκικές αποφάσεις δεν περιορίζονται στα τουρκικά χωρικά ύδατα, αλλά επεκτείνονται και σε θαλάσσιες ζώνες εκτός εθνικής τουρκικής δικαιοδοσίας.
«Παράνομη η εγκαθίδρυση σε διεθνή ύδατα»
Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών επισημαίνει ότι, στον βαθμό που τα συγκεκριμένα πάρκα καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, η μονομερής εγκαθίδρυσή τους δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ελληνική θέση είναι ότι κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να δημιουργεί μονομερώς θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές σε ζώνες που βρίσκονται εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με το ΥΠΕΞ, οι σχετικές τουρκικές αποφάσεις δεν μπορούν να παράγουν έννομα αποτελέσματα στα διεθνή ύδατα.
Το ζήτημα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας
Η Αθήνα προσθέτει ακόμη μία σημαντική παράμετρο.
Υποστηρίζει ότι τα τουρκικά «θαλάσσια πάρκα» είναι παράνομα και στον βαθμό που οι περιοχές που περιγράφονται από την Άγκυρα εκτείνονται εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας.
Η ελληνική κυβέρνηση ξεκαθαρίζει ότι μια τέτοια μονομερής ενέργεια δεν μπορεί να επηρεάσει τα δικαιώματα που διαθέτει η Ελλάδα στη συγκεκριμένη θαλάσσια ζώνη.
Το βασικό μήνυμα του ΥΠΕΞ είναι ότι η Τουρκία δεν μπορεί, μέσω περιβαλλοντικών ή άλλων διοικητικών χαρακτηρισμών, να μεταβάλει μονομερώς το νομικό καθεστώς θαλάσσιων περιοχών ή να αποκτήσει δικαιώματα που δεν διαθέτει βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
«Δεν δημιουργούνται τετελεσμένα»
Η ελληνική πλευρά απορρίπτει επίσης οποιαδήποτε δυνατότητα δημιουργίας τετελεσμένων από την τουρκική απόφαση.
Σύμφωνα με το ΥΠΕΞ, η μονομερής θέσπιση «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων από την Τουρκία σε περιοχές που βρίσκονται εκτός της δικαιοδοσίας της:
δεν δημιουργεί νέα δικαιώματα, δεν μεταβάλλει το ισχύον νομικό καθεστώς και δεν επηρεάζει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Η Αθήνα θέτει έτσι το ζήτημα πρωτίστως σε νομικό επίπεδο, απορρίπτοντας τις τουρκικές αποφάσεις ως μη παράγουσες έννομα αποτελέσματα εκεί όπου υπερβαίνουν τα όρια της τουρκικής δικαιοδοσίας.
Η ελληνική σύγκριση με τα πάρκα σε Ιόνιο και Αιγαίο
Το υπουργείο Εξωτερικών υπενθυμίζει παράλληλα ότι και η Ελλάδα έχει αναλάβει πρωτοβουλία για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο.
Η Αθήνα, ωστόσο, τονίζει ότι οι δικές της πρωτοβουλίες σχεδιάστηκαν σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Με αυτή την επισήμανση επιχειρεί να διαφοροποιήσει νομικά τις δύο κινήσεις και να καταστήσει σαφές ότι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως όχημα άσκησης δικαιοδοσίας σε περιοχές όπου ένα κράτος δεν διαθέτει σχετική αρμοδιότητα.
Αιχμή και για το κλίμα στα ελληνοτουρκικά
Το ελληνικό ΥΠΕΞ σημειώνει ακόμη ότι μονομερείς ενέργειες που επιχειρούν να επηρεάσουν το καθεστώς θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας.
Σύμφωνα με την Αθήνα, τέτοιες κινήσεις υπονομεύουν τις προσπάθειες για διατήρηση σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Η διατύπωση αυτή συνδέει το νομικό ζήτημα με το ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, χωρίς ωστόσο η ελληνική ανακοίνωση να υιοθετεί υψηλούς τόνους.
Η Αθήνα επιμένει στο Διεθνές Δίκαιο
Καταλήγοντας, το υπουργείο Εξωτερικών δηλώνει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με συνέπεια για:
την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της,
τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας,
και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
Η ουσία της ελληνικής τοποθέτησης είναι ότι οι αποφάσεις της Άγκυρας δεν αλλάζουν τη νομική πραγματικότητα στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα απορρίπτει το εύρος της τουρκικής κίνησης, τη χαρακτηρίζει παράνομη όπου υπερβαίνει την τουρκική δικαιοδοσία και ξεκαθαρίζει ότι η ανακήρυξη «θαλάσσιων πάρκων» δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει κυριαρχικά δικαιώματα ή νέα τετελεσμένα.