Σε μια περίοδο κατά την οποία η Ανατολική Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή εισέρχονται σε φάση βαθιάς στρατηγικής αναδιάταξης, η εκπομπή «Direct News» με τον Ανδρέα Μουντζουρούλια ανέδειξε τα σοβαρά εμπόδια που αντιμετωπίζει η Τουρκία στην προσπάθειά της να επιστρέψει στο πρόγραμμα των F-35, τη διαρκώς εντονότερη προετοιμασία του Ισραήλ για ένα μελλοντικό μέτωπο με την Άγκυρα, αλλά και τις σημαντικές κινήσεις ενίσχυσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης αποτέλεσε το ισραηλινό «όπλο» που μπορεί να ανατρέψει πλήρως τους σχεδιασμούς του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την απόκτηση των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Το QME αποτελεί την ισχυρότερη ασπίδα του Ισραήλ
Σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στην εκπομπή, το σοβαρότερο ίσως εμπόδιο για την Τουρκία δεν περιορίζεται μόνο στους ρωσικούς S-400 ή στις κυρώσεις της αμερικανικής νομοθεσίας CAATSA.
Πρόκειται για το αμερικανικό δόγμα του «Ποιοτικού Στρατιωτικού Πλεονεκτήματος», γνωστό ως Qualitative Military Edge – QME.
Το δόγμα αυτό αποτελεί θεσμοθετημένη υποχρέωση των Ηνωμένων Πολιτειών να διασφαλίζουν ότι το Ισραήλ θα διατηρεί σταθερά στρατιωτική, τεχνολογική και επιχειρησιακή υπεροχή έναντι οποιουδήποτε πιθανού αντιπάλου στη Μέση Ανατολή.
Η ισραηλινή πλευρά θεωρεί ότι η ένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν θα αποτελούσε μια συνηθισμένη εξοπλιστική συμφωνία. Αντιθέτως, θα μπορούσε να περιορίσει την υπεροχή της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας και να μεταβάλει τις ισορροπίες σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.
Για τον λόγο αυτό, όπως επισημάνθηκε, έχουν κινητοποιηθεί η ισραηλινή κυβέρνηση, αξιωματούχοι, υπηρεσίες ασφαλείας και οργανώσεις του εβραϊκού λόμπι στις ΗΠΑ.
Το QME δεν αποτελεί πρόσκαιρη πολιτική επιλογή ενός προέδρου, αλλά μακροχρόνια στρατηγική δέσμευση της Ουάσινγκτον προς το Ισραήλ, με βαθιές ρίζες στην αμερικανική νομοθεσία.
Οι S-400 και η CAATSA παραμένουν στον δρόμο της Άγκυρας
Την ίδια ώρα, Αμερικανοί αξιωματούχοι εξακολουθούν να επισημαίνουν ότι η κατοχή των ρωσικών S-400 και η εφαρμογή των κυρώσεων CAATSA αποτελούν βασικά εμπόδια για την επιστροφή της Τουρκίας στα F-35.
Στην εκπομπή υπογραμμίστηκε ότι, παρά τις αισιόδοξες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και του Τούρκου προέδρου, η αμερικανική νομοθεσία δεν μπορεί να παρακαμφθεί εύκολα.
Παράλληλα, στην Ουάσινγκτον υπάρχει φόβος ότι η παρουσία των F-35 στο ίδιο επιχειρησιακό περιβάλλον με τα ρωσικά συστήματα θα μπορούσε να οδηγήσει σε διαρροή κρίσιμων τεχνολογικών δεδομένων προς τη Ρωσία ή ακόμη και την Κίνα.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στάθηκε ιδιαίτερα στις παρεμβάσεις Αμερικανών γερουσιαστών, οι οποίοι δηλώνουν ότι η Τουρκία δεν πρέπει να αποκτήσει προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα, χαρακτηρίζοντάς την αναξιόπιστο σύμμαχο.
Από συμπαραγωγός, η Τουρκία αγωνίζεται για έξι μαχητικά
Η εκπομπή παρουσίασε και το μεγάλο οικονομικό και επιχειρησιακό κόστος των επιλογών της τουρκικής ηγεσίας.
Η Τουρκία είχε καταβάλει σημαντικά ποσά για τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35, ενώ παράλληλα δαπάνησε δισεκατομμύρια για την αγορά των S-400. Ωστόσο, έχασε τη θέση της στην αλυσίδα συμπαραγωγής, στερήθηκε έσοδα και τεχνογνωσία και σήμερα φέρεται να διαπραγματεύεται την απόκτηση περιορισμένου αριθμού αεροσκαφών.
Ακόμη και σε περίπτωση συμφωνίας, τα τουρκικά μαχητικά θα μπορούσαν να είναι παλαιότερης διαμόρφωσης, ενώ η Άγκυρα θα έπρεπε να δημιουργήσει από την αρχή υποδομές, διαδικασίες εκπαίδευσης και υποστήριξης για αεροσκάφη πέμπτης γενιάς.
Όπως επισημάνθηκε, η Τουρκία πέρασε από τη θέση του βασικού εταίρου του προγράμματος στη θέση ενός κράτους που αγωνίζεται να εξασφαλίσει ακόμη και έξι αεροσκάφη.
Οι S-400 και ο φόβος του Ερντογάν για την τουρκική Αεροπορία
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στους λόγους που οδήγησαν τον Ερντογάν στην αγορά των S-400.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η συγκεκριμένη επιλογή δεν εξηγείται αποκλειστικά ως γεωπολιτική προσέγγιση με τη Μόσχα. Συνδέεται και με τον φόβο του Τούρκου προέδρου απέναντι στην ίδια την τουρκική Πολεμική Αεροπορία μετά την απόπειρα πραξικοπήματος της 15ης Ιουλίου 2016.
Τουρκικά F-16 που είχαν περάσει στον έλεγχο των πραξικοπηματιών βομβάρδισαν το κοινοβούλιο, έπληξαν εγκαταστάσεις ασφαλείας, απείλησαν το προεδρικό συγκρότημα και καταδίωξαν το αεροσκάφος του Ερντογάν.
Η αγορά ενός ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος, που δεν ήταν ενταγμένο στο ΝΑΤΟϊκό δίκτυο, μπορούσε επομένως να λειτουργήσει και ως μηχανισμός προσωπικής προστασίας της τουρκικής ηγεσίας απέναντι σε ενδεχόμενη νέα εσωτερική απειλή.
Το Ισραήλ προετοιμάζεται για μελλοντικό τουρκικό μέτωπο
Ακόμη πιο σοβαρό ήταν το τμήμα της εκπομπής που αφορούσε τη νέα ναυτική στρατηγική του Ισραήλ.
Σύμφωνα με ισραηλινές αναλύσεις που παρουσιάστηκαν, το Ισραήλ προχωρά στην απόκτηση πέντε νέων αποβατικών σκαφών, με υψηλή ταχύτητα και δυνατότητα μεταφοράς στρατιωτών για αιφνιδιαστικές επιχειρήσεις σε εχθρικές ακτές.
Δεν πρόκειται για κλασικά μέσα απόβασης μεγάλης κλίμακας, αλλά για σκάφη που μπορούν να υποστηρίξουν ταχείες επιχειρήσεις ειδικών δυνάμεων.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι φέρονται να εξετάζουν πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο ενός μελλοντικού μετώπου με την Τουρκία. Η Άγκυρα εμφανίζεται όλο και συχνότερα στα επιχειρησιακά σενάρια των ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, καθώς στο Ισραήλ εντείνεται ο φόβος μιας στρατηγικής περικύκλωσης.
Παράλληλα, Αθήνα και Ιερουσαλήμ φαίνεται ότι κινούνται προς στενότερο επιχειρησιακό συντονισμό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Μοσάντ σπέρνει αμφιβολίες στο εσωτερικό του Ιράν
Η εκπομπή αναφέρθηκε και στις ψυχολογικές επιχειρήσεις της Μοσάντ κατά της Τεχεράνης.
Μέσω περσόφωνων λογαριασμών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δημοσιεύθηκε υλικό που άφηνε να εννοηθεί ότι κορυφαίοι Ιρανοί αξιωματούχοι λειτουργούν ως διπλοί πράκτορες του Ισραήλ.
Στόχος τέτοιων ενεργειών είναι να διαβρωθεί η εμπιστοσύνη στο εσωτερικό του ιρανικού καθεστώτος, να προκληθεί αλληλοϋποψία και να ενισχυθεί η εικόνα ότι οι ισραηλινές υπηρεσίες έχουν διεισδύσει ακόμη και στα ανώτατα κλιμάκια της εξουσίας.
Την ίδια στιγμή, οι ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις βρίσκονται σε αυξημένη επιφυλακή για πιθανή νέα κλιμάκωση των αμερικανικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν και ενδεχόμενα ιρανικά αντίποινα.
Οι νέοι ενεργειακοί δρόμοι παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ
Μεγάλο μέρος της ανάλυσης αφιερώθηκε στον πόλεμο των ενεργειακών διαδρόμων.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές πύλες του κόσμου, όμως οι χώρες του Κόλπου επιταχύνουν σχέδια κατασκευής νέων αγωγών, λιμανιών και εναλλακτικών εμπορικών οδών.
Στόχος είναι να μειωθεί η εξάρτηση από μία και μόνο θαλάσσια δίοδο και ταυτόχρονα να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να χρησιμοποιεί τα Στενά ως μοχλό πίεσης.
Στην εκπομπή αναφέρθηκε ότι μέχρι το τέλος της δεκαετίας ένα μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Περσικού Κόλπου θα μπορούσε να διοχετεύεται μέσω παρακαμπτήριων διαδρομών.
Παράλληλα, Ιράκ, Συρία και Τουρκία εμπλέκονται σε σχεδιασμούς για νέους αγωγούς που θα συνδέουν τα κοιτάσματα του νότιου Ιράκ με λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας χαρακτήρισε τις εξελίξεις αυτές «πόλεμο των διαδρόμων», επισημαίνοντας ότι πίσω από πολλές από τις σημερινές συγκρούσεις βρίσκονται οι δρόμοι μεταφοράς ενέργειας και εμπορευμάτων.
Δύο φρεγάτες Bergamini στην τελική ευθεία
Στο ελληνικό μέτωπο, η εκπομπή παρουσίασε σημαντικές εξελίξεις για την ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού.
Το πρόγραμμα απόκτησης δύο μεταχειρισμένων ιταλικών φρεγατών κλάσης Bergamini φέρεται να έχει εισέλθει στην τελική ευθεία.
Οι τεχνικές συνομιλίες μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, ενώ δεν φαίνεται να υπάρχουν σοβαρά τεχνικά ή νομικά εμπόδια. Τα δύο υπουργεία Άμυνας αναζητούν ημερομηνία για την επίσημη συνάντηση και την ολοκλήρωση της συμφωνίας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, η οποία μπορεί να φτάσει περίπου στο 25% του συνολικού προγράμματος, με σημαντικό μέρος των εργασιών να πραγματοποιείται σε ελληνικά ναυπηγεία.
Επιτυχείς βολές για το ελληνικό οπλισμένο drone «Κέρβερος»
Ξεχωριστή θέση είχε η παρουσίαση του πρώτου ελληνικού οπλισμένου μη επανδρωμένου αεροσκάφους «Κέρβερος».
Οι επιχειρησιακές δοκιμές και βολές του συστήματος ολοκληρώθηκαν με επιτυχία στο πεδίο βολής της Κρήτης, ανοίγοντας τον δρόμο για την επιχειρησιακή και εμπορική αξιοποίησή του.
Το σύστημα αποτελεί προϊόν συνεργασίας της ελληνικής εταιρείας ALTUS με τη γαλλική MBDA και συνδυάζει μη επανδρωμένη πλατφόρμα με προηγμένο αντιαρματικό πύραυλο.
Κατά τις δοκιμές αξιολογήθηκαν η πτητική πλατφόρμα, το σύστημα ελέγχου πυρός, η διασύνδεση των υποσυστημάτων και η δυνατότητα προσβολής στόχων σε πραγματικές επιχειρησιακές συνθήκες.
Rampage και SPICE στα ελληνικά F-16
Η Πολεμική Αεροπορία βρίσκεται επίσης κοντά στην ολοκλήρωση της πιστοποίησης προηγμένων ισραηλινών όπλων στα ελληνικά F-16.
Οι πύραυλοι Rampage και οι συλλογές κατευθυνόμενων όπλων SPICE αναμένεται να προσφέρουν δυνατότητα πλήγματος υψηλής ακρίβειας και από μεγάλη απόσταση.
Η επιχειρησιακή τους ένταξη αναμένεται, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν, πριν από το τέλος του 2026.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που αυξάνει σημαντικά την αποτρεπτική ισχύ της Ελλάδας, καθώς επιτρέπει την προσβολή κρίσιμων στόχων χωρίς τα ελληνικά αεροσκάφη να χρειάζεται να εισέλθουν βαθιά σε εχθρικό εναέριο χώρο.
Η Άγκυρα πιέζεται – Η Ελλάδα ενισχύεται
Η συνολική εικόνα που παρουσίασε η εκπομπή «Direct News» είναι ξεκάθαρη.
Η Τουρκία βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες των στρατηγικών επιλογών της, έχοντας χάσει χρόνο, χρήματα, τεχνογνωσία και τη θέση της στην παραγωγή των F-35. Ταυτόχρονα, συναντά την αντίδραση του Ισραήλ, την αμερικανική νομοθεσία και την καχυποψία σημαντικού μέρους του Κογκρέσου.
Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα προχωρά στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού, στην ανάπτυξη ελληνικών οπλισμένων drones και στην ενσωμάτωση νέων όπλων ακριβείας στην Πολεμική Αεροπορία.
Μέσα σε ένα περιβάλλον όπου αλλάζουν οι στρατιωτικές ισορροπίες και χαράσσονται νέοι ενεργειακοί διάδρομοι, Αθήνα και Ιερουσαλήμ εμφανίζονται να συγκλίνουν στρατηγικά, την ώρα που η Άγκυρα εισέρχεται όλο και βαθύτερα στους ισραηλινούς επιχειρησιακούς σχεδιασμούς.