Η απόφαση της ιταλικής κυβέρνησης να εγκρίνει, έστω και υπό όρους, τη δημιουργία της LBA Systems, της κοινοπραξίας ανάμεσα στον ιταλικό αμυντικό κολοσσό Leonardo και την τουρκική Baykar, ανοίγει ένα νέο και εξαιρετικά ανησυχητικό κεφάλαιο για την ευρωπαϊκή άμυνα.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Χρήστου Μαζανίτη στο enikos.gr, η Ρώμη έδωσε το «πράσινο φως» στη συνεργασία, ενεργοποιώντας το πλαίσιο του λεγόμενου Golden Power, δηλαδή του μηχανισμού με τον οποίο το ιταλικό κράτος μπορεί να θέτει όρους σε ξένες επενδύσεις που αφορούν στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα και η εθνική ασφάλεια.
Η συμφωνία αφορά την LBA Systems, κοινό σχήμα της Leonardo και της Baykar, της εταιρείας που κατασκευάζει τα γνωστά τουρκικά drones Bayraktar. Στην πράξη, όμως, δεν πρόκειται απλώς για μια ακόμη βιομηχανική συνεργασία. Πρόκειται για την είσοδο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας στην καρδιά της ευρωπαϊκής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Η Leonardo, με ισχυρή συμμετοχή του ιταλικού κράτους, προσφέρει στην Baykar κάτι που η Άγκυρα δυσκολευόταν επί χρόνια να αποκτήσει: πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, στα ευρωπαϊκά κονδύλια, στις διαδικασίες πιστοποίησης και στην τεχνογνωσία της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Με απλά λόγια, η Τουρκία μπαίνει από την ιταλική πόρτα σε ένα πεδίο από το οποίο μέχρι σήμερα έμενε σε μεγάλο βαθμό εκτός.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Σελτσούκ Μπαϊρακτάρ, επικεφαλής της Baykar και γαμπρός του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Η Baykar δεν είναι μια απλή ιδιωτική εταιρεία. Είναι το τεχνολογικό και πολιτικό σύμβολο της νέας τουρκικής αμυντικής ισχύος, η αιχμή του δόρατος της λεγόμενης «διπλωματίας των drones» της Άγκυρας.
Τα Bayraktar έχουν χρησιμοποιηθεί σε πολεμικά μέτωπα όπως η Λιβύη, το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και η Ουκρανία, δίνοντας στην Τουρκία σημαντικό γεωπολιτικό αποτύπωμα. Τώρα, μέσω της Ιταλίας, η ίδια βιομηχανία αποκτά θεσμική παρουσία στην Ευρώπη.
Η ιταλική κυβέρνηση επιχείρησε να εμφανίσει την έγκριση ως ελεγχόμενη, θέτοντας όρους για τις τεχνολογίες που θα χρησιμοποιηθούν, τις πωλήσεις των συστημάτων και τις χώρες στις οποίες θα μπορεί να επεκταθεί η κοινοπραξία. Σύμφωνα με τους όρους, οι μελλοντικές δραστηριότητες της LBA Systems θα περιορίζονται σε χώρες πολιτικά συμβατές με την Ευρώπη και το ΝΑΤΟ.
Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, είναι αν αυτοί οι όροι μπορούν στην πράξη να ελέγξουν την τουρκική διείσδυση. Η Baykar εισέρχεται στη συνεργασία όχι ως δευτερεύων εταίρος, αλλά ως εταιρεία με εμπειρία σε επιχειρησιακά δοκιμασμένες πλατφόρμες, όπως το Akıncı και το Bayraktar TB3. Από την άλλη, η Leonardo φέρνει ηλεκτρονικά συστήματα, αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη και συστήματα διοίκησης και ελέγχου.
Αυτό σημαίνει ότι η Τουρκία μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση σε προηγμένη ευρωπαϊκή τεχνολογία, την οποία στη συνέχεια θα μπορούσε να αξιοποιήσει σε δικά της προγράμματα. Το ζήτημα δεν είναι μόνο βιομηχανικό. Είναι βαθιά γεωπολιτικό.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια μιλά διαρκώς για «στρατηγική αυτονομία». Θέλει να αναπτύξει δικές της δυνατότητες, να μειώσει την εξάρτηση από τρίτους παίκτες και να αποκτήσει ισχυρή ευρωπαϊκή αμυντική βάση. Η συνεργασία Leonardo-Baykar, όμως, κινείται στην αντίθετη κατεύθυνση. Αντί η Ευρώπη να επενδύσει σε καθαρά ευρωπαϊκά συστήματα drones, επιλέγει να ανοίξει χώρο σε μια τουρκική εταιρεία στενά συνδεδεμένη με το καθεστώς Ερντογάν.
Για την Ελλάδα και την Κύπρο, η εξέλιξη είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Η Τουρκία εξακολουθεί να προβάλλει τη «Γαλάζια Πατρίδα», αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, διατηρεί κατοχικό στρατό στην Κύπρο και συχνά λειτουργεί έξω από τη δυτική γραμμή, ακόμη και σε ζητήματα κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Υπό αυτό το πρίσμα, η είσοδος της Baykar στην ευρωπαϊκή άμυνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απλή επιχειρηματική συμφωνία. Είναι στρατηγική επιτυχία της Άγκυρας. Η Ιταλία μετατρέπεται σε πύλη εισόδου και η Τουρκία αποκτά πρόσβαση σε πόρους, τεχνογνωσία και αγορές που μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω την αμυντική της βιομηχανία.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι σαφές: μπορεί η Ευρώπη να μιλά για στρατηγική αυτονομία, όταν επιτρέπει σε μια αναθεωρητική δύναμη όπως η Τουρκία να μπαίνει στα αμυντικά της προγράμματα από την πίσω πόρτα;
Η απάντηση θα φανεί τα επόμενα χρόνια. Όμως το πρώτο βήμα της τουρκικής διείσδυσης στην ευρωπαϊκή άμυνα έχει ήδη γίνει.