Μία διαφορετική και σχετικά χαμηλού κόστους μέθοδο αντιμετώπισης των αμερικανικών stealth αεροσκαφών δοκιμάζει ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός της Κίνας (PLA), σύμφωνα με δημοσίευμα του EurAsian Times, επιχειρώντας να συνδυάσει συμβατικά αντιαεροπορικά συστήματα με φορητούς πυραύλους MANPADS που χρησιμοποιούν υπέρυθρη καθοδήγηση.
Η κινεζική προσέγγιση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή επιχειρεί να εκμεταλλευτεί μία εγγενή αδυναμία των αεροσκαφών χαμηλής παρατηρησιμότητας: τα stealth χαρακτηριστικά περιορίζουν δραστικά το ίχνος τους στα ραντάρ, δεν εξαφανίζουν όμως τη θερμότητα που παράγουν οι κινητήρες και η αεροδυναμική θέρμανση του αεροσκάφους.
Στο δημοσίευμα γίνεται μάλιστα σύνδεση με αναφορά για χρήση υπέρυθρης τεχνολογίας από το Ιράν, με την οποία φέρεται να επιτεύχθηκε πλήγμα εναντίον αμερικανικού F-35 κατά τη διάρκεια του πολέμου νωρίτερα φέτος. Το ίδιο το EurAsian Times, ωστόσο, δεν παρουσιάζει ανεξάρτητη επιβεβαίωση για το περιστατικό.
Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν το Πεκίνο επιχειρεί να ενσωματώσει στη δική του αντιαεροπορική φιλοσοφία μαθήματα από την πρόσφατη πολεμική εμπειρία της Μέσης Ανατολής.
Official video shows how #PLA soldiers, through coordinated teamwork, can use portable air defense #missiles to shoot down #stealthfighters, detailing the training and the principles behind it. The demonstration reflects the PLA’s mature capability in this area, though it is only… pic.twitter.com/17okbpjdPN
— Global Times (@globaltimesnews) August 9, 2026
MANPADS μαζί με HQ-16
Σύμφωνα με το κινεζικό κρατικό δίκτυο CCTV, στις 8 Αυγούστου 2026 προβλήθηκαν πλάνα άσκησης πραγματικών πυρών, κατά την οποία μονάδες του PLA χρησιμοποίησαν συνδυαστικά φορητούς αντιαεροπορικούς πυραύλους και συστήματα HQ-16.
Η κατανομή των στόχων είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τα περισσότερα εισερχόμενα εναέρια μέσα αντιμετωπίστηκαν από τα HQ-16, ενώ οι ομάδες των MANPADS ανέλαβαν την προσβολή στόχων που προσομοίωναν αεροσκάφη stealth.
Η κινεζική επιχειρηματολογία βασίζεται σε μία θεμελιώδη διαφορά των δύο συστημάτων.
Τα περισσότερα σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα εξαρτώνται από ραντάρ για τον εντοπισμό και την παρακολούθηση του στόχου. Τα stealth αεροσκάφη έχουν σχεδιαστεί ακριβώς για να μειώνουν δραστικά το Radar Cross Section (RCS) τους.
Τα MANPADS, αντιθέτως, μπορούν να χρησιμοποιούν αισθητήρες υπερύθρων που αναζητούν τη θερμική υπογραφή του στόχου.
Με απλά λόγια, εάν δεν μπορείς εύκολα να «δεις» ένα F-35 ή ένα F-22 με ραντάρ, επιχειρείς να εντοπίσεις τη θερμότητά του.
Το ιρανικό «μάθημα»
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται η ενδιαφέρουσα αναφορά του κινεζικού ρεπορτάζ στο Ιράν.
Το CCTV, σύμφωνα με το EurAsian Times, επισήμανε την αναφερόμενη χρήση υπέρυθρης τεχνολογίας από τις ιρανικές δυνάμεις για την επίτευξη πλήγματος εναντίον αμερικανικού F-35 κατά τον πρόσφατο πόλεμο.
Το κινεζικό δίκτυο δεν έδωσε περισσότερες πληροφορίες ούτε παρουσίασε στοιχεία που να επιτρέπουν την ανεξάρτητη επαλήθευση του ισχυρισμού.
Η αναφορά, όμως, έχει σημασία για έναν διαφορετικό λόγο: δείχνει ότι οι Κινέζοι μελετούν τις πραγματικές επιχειρήσεις εναντίον αμερικανικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς και αναζητούν εναλλακτικούς τρόπους εντοπισμού και προσβολής τους.
Για το Πεκίνο το πρόβλημα είναι υπαρκτό και εξαιρετικά σοβαρό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες διαθέτουν σήμερα έναν ολόκληρο στόλο αεροσκαφών χαμηλής παρατηρησιμότητας, από τα F-22 Raptor και F-35 Lightning II μέχρι το B-2 Spirit, ενώ στην εξίσωση εισέρχεται και το νέο στρατηγικό βομβαρδιστικό B-21 Raider.
Σε μια ενδεχόμενη σύγκρουση για την Ταϊβάν ή στη Νότια Σινική Θάλασσα, η αντιμετώπιση αυτών των αεροσκαφών θα αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της κινεζικής αεράμυνας.
Δύο MANPADS εναντίον ενός stealth στόχου
Η άσκηση που παρουσίασε το CCTV πραγματοποιήθηκε τη νύχτα.
Δύο χειριστές MANPADS έπρεπε να εκτελέσουν σχεδόν ταυτόχρονη βολή εναντίον του στόχου.
Και αυτό δεν ήταν τυχαίο.
Σύμφωνα με την κινεζική παρουσίαση, εάν ο δεύτερος πύραυλος εκτοξευθεί με καθυστέρηση, υπάρχει κίνδυνος ο αισθητήρας υπερύθρων να εγκλωβιστεί στη θερμική υπογραφή του πρώτου πυραύλου αντί στο εχθρικό αεροσκάφος.
Στην άσκηση οι δύο χειριστές πραγματοποίησαν σχεδόν ταυτόχρονη εκτόξευση και οι δύο πύραυλοι έπληξαν το μη επανδρωμένο αεροσκάφος-στόχο.
Η εικόνα είναι εντυπωσιακή.
Η μεταφορά της όμως σε πραγματικό πόλεμο είναι πολύ πιο περίπλοκη.
Το μεγάλο πρόβλημα: Πρέπει πρώτα να ξέρεις πού βρίσκεται το stealth
Αυτό ακριβώς επισημαίνει ο απόστρατος της Ινδικής Πολεμικής Αεροπορίας Air Marshal G.S. Bedi, ο οποίος μίλησε στο EurAsian Times.
Ο Ινδός αξιωματικός χαρακτήρισε την κινεζική παρουσίαση περισσότερο ως «hype» και τυπικό σενάριο εγχειριδίου, αμφισβητώντας την πραγματική επιχειρησιακή της χρησιμότητα.
Το βασικό του ερώτημα είναι απλό:
Πώς γνωρίζουν εξαρχής οι στρατιώτες πού βρίσκεται το stealth αεροσκάφος;
Ένας MANPADS έχει πολύ περιορισμένη εμβέλεια συγκριτικά με ένα ολοκληρωμένο αντιαεροπορικό σύστημα. Ο χειριστής πρέπει επομένως να βρίσκεται στο κατάλληλο σημείο, την κατάλληλη στιγμή, γνωρίζοντας περίπου από πού θα περάσει το αεροσκάφος.
Αυτό σημαίνει ότι απαιτείται προηγουμένως ένα άλλο δίκτυο αισθητήρων για να εντοπίσει, έστω κατά προσέγγιση, τον stealth στόχο και να κατευθύνει τις ομάδες MANPADS.
Και αυτό αποτελεί την πραγματική δυσκολία της επιχείρησης.
Τα stealth δεν πρόκειται να πετούν πάνω από τους χειριστές MANPADS
Υπάρχει και ένα δεύτερο πρόβλημα.
Οι σύγχρονες αεροπορικές δυνάμεις μετακινούνται όλο και περισσότερο προς πλήγματα stand-off, χρησιμοποιώντας όπλα μεγάλης εμβέλειας χωρίς να χρειάζεται το αεροσκάφος να πλησιάσει επικίνδυνα τις εχθρικές αντιαεροπορικές θέσεις.
Όπως επισημαίνει ο Bedi, εάν ένα stealth μαχητικό αναγκαστεί να περάσει τόσο κοντά ώστε να βρίσκεται μέσα στην εμβέλεια ενός MANPADS, τότε τίθεται ερώτημα για τον ίδιο τον τρόπο επιχειρησιακής χρησιμοποίησής του.
Υπό αυτή την έννοια, οι φορητοί αντιαεροπορικοί πύραυλοι μπορούν περισσότερο να λειτουργήσουν ως τελευταία γραμμή άμυνας παρά ως κύριο όπλο καταδίωξης F-35 και F-22.
Ο Ινδός αξιωματικός θέτει και ένα ακόμη εύλογο ερώτημα:
Εάν τα stealth αεροσκάφη είναι τόσο εύκολο να εντοπιστούν και να καταρριφθούν, γιατί η ίδια η Κίνα επενδύει τεράστιους πόρους στην παραγωγή J-20 και πλέον J-35;
Η πραγματική κινεζική ιδέα είναι μεγαλύτερη από τα MANPADS
Εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της κινεζικής δοκιμής.
Το Πεκίνο δεν φαίνεται να υποστηρίζει ότι ένας στρατιώτης με έναν φορητό πύραυλο μπορεί μόνος του να «κυνηγά» F-35.
Η πραγματική φιλοσοφία αφορά τη δημιουργία ενός δικτυοκεντρικού πλέγματος διαφορετικών αισθητήρων και όπλων.
Κινέζοι στρατιωτικοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι πολλαπλές μονάδες εντοπισμού ενός συστήματος HQ-16 μπορούν να πραγματοποιούν συνεχή σάρωση από διαφορετικές θέσεις.
Με τη δημιουργία multistatic radar arrays, επιχειρείται η εκμετάλλευση του γεγονότος ότι η χαμηλή παρατηρησιμότητα ενός αεροσκάφους δεν είναι εξίσου αποτελεσματική από όλες τις γωνίες.
Τα δεδομένα μπορούν στη συνέχεια να μεταφέρονται μέσω δικτύων στις υπόλοιπες μονάδες.
Έτσι, ένα σύστημα ραντάρ μπορεί να δώσει τη γενική περιοχή στην οποία κινείται ο στόχος και μία ομάδα MANPADS να επιχειρήσει την τελική προσβολή χρησιμοποιώντας υπέρυθρη καθοδήγηση.
Το data fusion είναι επομένως σημαντικότερο από τον ίδιο τον φορητό πύραυλο.
Το Πεκίνο χτίζει ολόκληρη αρχιτεκτονική anti-stealth
Η άσκηση με τα MANPADS αποτελεί μόνο ένα κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης κινεζικής προσπάθειας.
Σύμφωνα με το EurAsian Times, Κινέζοι ερευνητές υποστήριξαν το 2025 ότι ανέπτυξαν διαστημικό bistatic radar βασισμένο στον αστερισμό δορυφόρων LT-1.
Η αρχιτεκτονική χρησιμοποιεί δύο δορυφόρους: ο ένας εκπέμπει τους παλμούς ραντάρ και ο δεύτερος λαμβάνει τις ανακλάσεις.
Με τον τρόπο αυτό θεωρητικά μπορεί να αυξηθεί, υπό συγκεκριμένες γωνίες, το φαινόμενο ίχνος ενός stealth στόχου.
Τον Μάιο του 2025 παρουσιάστηκε επίσης το JY-27V, ένα νέας γενιάς meter-wave anti-stealth radar, το οποίο συνδυάζει χαμηλές συχνότητες, μεγάλη ισχύ και προηγμένους αλγορίθμους.
Οι κινεζικοί ισχυρισμοί γύρω από αυτά τα συστήματα, πάντως, δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, όπως σημειώνει και το ίδιο το δημοσίευμα.
IRST: Το «παθητικό μάτι» απέναντι στα stealth
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η κινεζική επένδυση στα συστήματα Infrared Search and Track – IRST.
Σε αντίθεση με ένα ενεργό ραντάρ, ένα IRST δεν εκπέμπει ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.
Παρακολουθεί τις διαφορές θερμοκρασίας μεταξύ του αεροσκάφους και του περιβάλλοντος.
Το μεγάλο πλεονέκτημα είναι ότι λειτουργεί παθητικά: ο αντίπαλος δεν μπορεί εύκολα να αντιληφθεί ότι παρακολουθείται επειδή ο αισθητήρας δεν εκπέμπει σήμα.
Η Κίνα είχε υποστηρίξει ήδη από το 2022 ότι σύστημα IRST του J-20 θα μπορούσε θεωρητικά να εντοπίσει ένα B-2 από απόσταση 150 χιλιομέτρων και ένα F-22 από περίπου 110 χιλιόμετρα.
Και αυτοί οι αριθμοί, όμως, αποτελούν κινεζικούς ισχυρισμούς που δεν έχουν επαληθευθεί ανεξάρτητα.
Η μεγάλη μάχη για να «σπάσει» το stealth
Το σημαντικότερο συμπέρασμα της κινεζικής άσκησης δεν είναι ότι «τα MANPADS μπορούν πλέον να καταρρίπτουν F-35». Ένας τέτοιος ισχυρισμός θα ήταν υπερβολικός και δεν υποστηρίζεται ούτε από τα στοιχεία του δημοσιεύματος.
Το σημαντικό είναι διαφορετικό.
Η Κίνα επιχειρεί να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο οικοσύστημα εντοπισμού των stealth αεροσκαφών, συνδυάζοντας διαφορετικές τεχνολογίες ώστε καμία από αυτές να μην πρέπει να λύσει μόνη της ολόκληρο το πρόβλημα.
Meter-wave ραντάρ, multistatic αισθητήρες, δορυφορικά συστήματα, IRST, data links, συμβατικά αντιαεροπορικά συστήματα και ακόμη και φθηνά MANPADS μπορούν να αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας.
Αυτό άλλωστε αποτελεί τη βασική αρχή της σύγχρονης anti-stealth άμυνας: το stealth δεν σημαίνει αορατότητα. Σημαίνει ότι ο εντοπισμός, η παρακολούθηση και –κυρίως– η δημιουργία αξιόπιστης λύσης βολής γίνονται πολύ δυσκολότερα.
Και η Κίνα φαίνεται αποφασισμένη να επενδύσει τεράστιους πόρους ακριβώς σε αυτό το κενό.
Για το Πεκίνο, το διακύβευμα είναι στρατηγικό. Σε μία μελλοντική σύγκρουση στον Ινδοειρηνικό, είτε γύρω από την Ταϊβάν είτε στη Νότια Σινική Θάλασσα, τα F-35, F-22 και B-21 θα αποτελούσαν βασικά εργαλεία της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος.
Η δυνατότητα να εντοπιστούν και να απειληθούν, έστω και αν δεν εξαλειφθεί το τεχνολογικό πλεονέκτημά τους, θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους επιχειρησιακούς υπολογισμούς μιας αμερικανοκινεζικής σύγκρουσης.
Και γι’ αυτό η συγκεκριμένη άσκηση με δύο στρατιώτες και δύο φορητούς πυραύλους έχει μεγαλύτερη σημασία από όση φαίνεται αρχικά: δεν αποδεικνύει ότι η Κίνα βρήκε το «αντίδοτο» στα stealth. Δείχνει όμως πόσο συστηματικά αναζητεί πολλαπλούς τρόπους για να το βρει.