Μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ανάγνωση των εξελίξεων γύρω από το PKK, το PJAK και το κουρδικό ζήτημα στα σύνορα του Ιράν παρουσιάζει το National Context, υποστηρίζοντας ότι πίσω από την πορεία αφοπλισμού του PKK διαμορφώνεται μια πολύ πιο σύνθετη τουρκική στρατηγική.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Τουρκία βρίσκεται κοντά στο σημείο όπου το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας (MGK) θα μπορούσε να πιστοποιήσει επίσημα ότι το PKK έχει διαλυθεί και έχει φτάσει σε μη αναστρέψιμο στάδιο αφοπλισμού.
Το National Context επικαλείται καλά πληροφορημένες τουρκικές πηγές και δημοσιογράφους, σύμφωνα με τους οποίους η MIT και οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις αναμένεται να ολοκληρώσουν μέσα στον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο την επαλήθευση του αφοπλισμού και της εκκένωσης των στρατοπέδων του PKK. Εφόσον τηρηθεί αυτό το χρονοδιάγραμμα, το MGK θα μπορούσε να πιστοποιήσει επισήμως τη διάλυση της οργάνωσης τον Οκτώβριο.
Ακριβώς, όμως, εδώ εμφανίζεται η μεγάλη αντίφαση που εντοπίζει το National Context:
Την ώρα που το PKK αποσύρεται από θέσεις στο βόρειο Ιράκ και η αυτόνομη στρατιωτική δομή των SDF/YPG οδηγείται προς ενσωμάτωση στο συριακό κράτος, το PJAK –η ιρανοκουρδική οργάνωση που συνδέεται οργανωτικά και ιστορικά με το PKK– κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Όχι προς τον αφοπλισμό, αλλά, σύμφωνα με την ανάλυση, προς την ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας του στα σύνορα με το Ιράν.
Η Άγκυρα μετρά αντίστροφα για τον Οκτώβριο
Το κρίσιμο βήμα για την εφαρμογή του νέου τουρκικού νομοθετικού πλαισίου είναι η πιστοποίηση από το MGK.
Το National Context επισημαίνει ότι η σχετική νομοθεσία δεν απαιτεί μόνο να έχει αφοπλιστεί ο πυρήνας του PKK. Η διαδικασία συνδέεται ευρύτερα με το KCK και τις οργανώσεις που υπάγονται ή συνδέονται με αυτό.
Η πιστοποίηση είναι καθοριστική, καθώς ενεργοποιεί το εξάμηνο χρονικό παράθυρο μέσα στο οποίο θα μπορούν να κινηθούν οι διαδικασίες επιστροφής και νομικής διευθέτησης για όσους εμπίπτουν στις σχετικές προβλέψεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το National Context από τουρκικές πηγές, υπολογίζονται περίπου 3.800 ενεργά ένοπλα μέλη του PKK σε 18 στρατόπεδα στο Ιρακινό Κουρδιστάν.
Επιπλέον, περίπου 2.500 άνθρωποι φέρεται να έχουν ήδη απομακρυνθεί από την οργάνωση και να ζουν ως πολίτες στην περιοχή, ενώ αναφέρονται ακόμη περίπου 1.500 κυρίως φιλο-PKK άτομα, χωρίς ενεργό ένοπλο ρόλο, τα οποία έχουν καταδικαστικές αποφάσεις στην Τουρκία αλλά βρίσκονται στο Ιράκ.
Από τους 3.800 ενεργούς μαχητές, περίπου 900 –μεταξύ των οποίων 230 υψηλόβαθμα στελέχη– εκτιμάται ότι δεν θα καλυφθούν από το νέο πλαίσιο και θα παραμείνουν εκτός Τουρκίας.
Πέντε περιοχές συγκέντρωσης των όπλων
Η διαδικασία φέρεται να έχει ήδη αποκτήσει συγκεκριμένη γεωγραφική μορφή.
Το National Context αναφέρει πέντε περιοχές συγκέντρωσης οπλισμού:
Binare Qendil, Kortek, Zergele, Lewce και Bole.
Οι τέσσερις βρίσκονται στη δυτική περιοχή του Καντίλ, γεγονός που, σύμφωνα με την ανάλυση, δείχνει ότι τα όπλα συγκεντρώνονται τοπικά αντί οι μαχητές να μετακινούνται σε απομακρυσμένα κέντρα παράδοσης.
Οι τουρκικές αναφορές κάνουν λόγο για οπλισμό αποθηκευμένο σε 35 υπόγειους χώρους και για ένα ιδιαίτερα βαρύ οπλοστάσιο: από M4, M16, AK-47, RPG-7 και τυφέκια ελεύθερων σκοπευτών μέχρι αντιαρματικούς πυραύλους Konkurs και Milan, όλμους, βαριά πολυβόλα, ρουκέτες και φορητά αντιαεροπορικά συστήματα SA-7, Strela, Stinger και Igla. Αναφέρονται ακόμη εκρηκτικά drones.
Ο τουρκικός στρατός καταλαμβάνει τις εγκαταλειμμένες θέσεις
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η εκκένωση θέσεων του PKK στις περιοχές Gara, Metina, Zap, Avasin και Haftanin.
Κατά την ανάλυση, οι τουρκικές αρχές χρησιμοποιούν πληροφορίες των υπηρεσιών, επιτόπιους ελέγχους, δορυφορική παρακολούθηση και γεωγραφικές συντεταγμένες για να επαληθεύσουν τις αποχωρήσεις.
Το σημαντικό είναι ότι οι εγκαταλειμμένες περιοχές δεν αφήνονται ως κενό ασφαλείας.
Το National Context αναφέρει ότι τουρκικές δυνάμεις εισέρχονται σε πολλές από τις θέσεις αφού προηγηθεί εκκαθάρισή τους. Έτσι, η Άγκυρα επιχειρεί ουσιαστικά να αποκτήσει τον έλεγχο της ζώνης σπηλαίων, οχυρών και περασμάτων που ξεκινά από τα τουρκικά σύνορα και κατευθύνεται προς το Καντίλ.
Την ίδια στιγμή, κατά το National Context, εξελίσσεται η παράλληλη διαδικασία στη Συρία με την ενσωμάτωση των SDF και του πυρήνα τους, των YPG, στις κρατικές και στρατιωτικές δομές της Δαμασκού.
Η μεγάλη εξαίρεση λέγεται PJAK
Εδώ βρίσκεται η ουσία της ανάλυσης.
Στο ιρανικό μέτωπο δεν παρατηρείται αντίστοιχη διαδικασία.
Το PJAK, η κουρδική ένοπλη οργάνωση που δρα εναντίον του Ιράν και έχει ιστορικούς και οργανωτικούς δεσμούς με το PKK, εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου 1.000 έως 3.000 μαχητές στην ένοπλη πτέρυγά του, τις East Kurdistan Units (YRK).
Και αντί να εγκαταλείπει τις θέσεις του, φέρεται να ενισχύει τις υποδομές του.
Το National Context επικαλείται αναφορές για νέες βάσεις, διάνοιξη σηράγγων, γεωτρήσεις, χαρακώματα, οδικά έργα και χρήση βαρέων μηχανημάτων σε έναν μεγάλο άξονα που εκτείνεται από το Καντίλ προς τα ιρανικά σύνορα και τις περιοχές Asos, Bradost, Choman, Sidakan, Penjwin, Halabja και Hawraman.
Η δραστηριότητα αυτή συμπίπτει, σύμφωνα με την ίδια πηγή, με την εντονότερη επιχειρησιακή παρουσία του PJAK εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Γιατί το Ιράν δεν χτυπά το PJAK όπως τους άλλους;
Το National Context επισημαίνει ακόμη μία παράδοξη εικόνα.
Μέσα στο 2026, η Τεχεράνη πραγματοποίησε εκτεταμένες επιχειρήσεις εναντίον άλλων ιρανικών κουρδικών αντιπολιτευόμενων οργανώσεων που βρίσκονται στο Ιρακινό Κουρδιστάν, όπως οι KDPI, PAK, παρατάξεις της Komala και Khabat.
Το PJAK, όμως, παρά τη γεωγραφική εγγύτητα προς το Ιράν και τη στρατιωτική παρουσία του στην περιοχή του Καντίλ, δεν έχει αντιμετωπίσει την ίδια συστηματική πίεση στις υποδομές του στην ιρακινή πλευρά των συνόρων.
Το National Context δεν υποστηρίζει ότι το Ιράν δεν έχει συγκρουστεί με το PJAK. Επισημαίνει, όμως, μια σαφή ασυμμετρία στον τρόπο αντιμετώπισής του σε σύγκριση με άλλες ιρανοκουρδικές οργανώσεις.
Η εκτίμηση του National Context: Η Τουρκία διαχωρίζει το ιρανικό μέτωπο
Σε αυτό το σημείο η ανάλυση περνά από τα δεδομένα στην ερμηνεία τους.
Η βασική εκτίμηση του National Context είναι ότι η Άγκυρα έχει διαχωρίσει σκόπιμα το ιρανικό μέτωπο από τον αφοπλισμό που επιδιώκει στο Ιράκ και τη μεταβολή της ένοπλης κουρδικής δομής στη Συρία.
Κατά την ανάλυση, το PJAK διατηρείται προς το παρόν ως μια ελεγχόμενη ένοπλη δομή στραμμένη προς το Ιράν, επειδή το μέλλον της ίδιας της Ισλαμικής Δημοκρατίας παραμένει αβέβαιο.
Το National Context εντοπίζει μάλιστα ένα ενδιαφέρον νομοθετικό στοιχείο: το τουρκικό πλαίσιο αναφέρεται στο PKK, στο KCK και στις συνδεδεμένες οργανώσεις, χωρίς να κατονομάζει συγκεκριμένα το PJAK ή να καθορίζει σαφή δοκιμασία βάσει της οποίας θα πιστοποιείται η διάλυσή του.
Έτσι, σύμφωνα με την ερμηνεία του, οι τουρκικοί θεσμοί ασφαλείας και το MGK διατηρούν σημαντική διακριτική ευχέρεια.
Ο φόβος της Άγκυρας: Ένα μέτωπο Κούρδων με Ισραήλ και ΗΠΑ
Και εδώ η ανάλυση συνδέεται άμεσα με τις ευρύτερες εξελίξεις γύρω από το Ιράν.
Κατά το National Context, μία από τις κεντρικές ανησυχίες της Άγκυρας είναι η πιθανότητα δημιουργίας ενός ιρανοκουρδικού στρατιωτικού μετώπου υποστηριζόμενου από το Ισραήλ ή τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ανάλυση υπενθυμίζει ότι κατά τον πόλεμο του Φεβρουαρίου 2026 υπήρξε ενδιαφέρον για κινητοποίηση ιρανικών κουρδικών οργανώσεων εναντίον της Τεχεράνης, με το PAK να εμφανίζεται ιδιαίτερα δεκτικό.
Ο Χακάν Φιντάν και άλλοι Τούρκοι αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει δημόσια εναντίον της χρησιμοποίησης κουρδικών οργανώσεων από το Ισραήλ.
Η εκτίμηση του National Context είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα:
Ένα σύνορο στο οποίο κυριαρχεί το PJAK είναι ένα σύνορο στο οποίο δεν μπορούν να κυριαρχήσουν το KDPI, η Komala ή το PAK.
Και το PJAK, λόγω της σχέσης του με το PKK, αποτελεί τον παράγοντα πάνω στον οποίο η Άγκυρα θα μπορούσε να ασκήσει μεγαλύτερη έμμεση επιρροή μέσω του Αμπντουλάχ Οτζαλάν και της νέας διαδικασίας επίλυσης του κουρδικού.
Με άλλα λόγια, σύμφωνα πάντα με αυτή την ανάλυση, η Τουρκία δεν χρειάζεται να μετατρέψει το PJAK σε δύναμη εναντίον του Ιράν.
Αρκεί το PJAK να καταλαμβάνει τον χώρο, εμποδίζοντας άλλες κουρδικές οργανώσεις, περισσότερο πρόθυμες να συνεργαστούν με το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ, να κυριαρχήσουν στη συνοριακή ζώνη.
Ο παράγοντας Οτζαλάν
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει το National Context και στις τελευταίες κινήσεις του Αμπντουλάχ Οτζαλάν.
Σύμφωνα με την ανάλυση, σε περίπου πεντάωρη συνάντηση με αντιπροσωπεία του φιλοκουρδικού DEM στην Ιμραλί στις 20 Ιουλίου, ο φυλακισμένος ιδρυτής του PKK φέρεται να υποστήριξε ότι η κατάσταση στο Ιράν δεν μπορεί να παραμείνει ως έχει.
Το σημαντικότερο είναι ότι, κατά τις αναφορές που επικαλείται το National Context, μίλησε για πρωτοβουλία μετασχηματισμού του PJAK και όχι για άμεση διάλυσή του.
Φέρεται επίσης να αναφέρθηκε ονομαστικά στον πρόεδρο της Περιφέρειας του Κουρδιστάν Νετσιρβάν Μπαρζανί και στον ηγέτη της PUK Μπαφέλ Ταλαμπανί, ενώ υποστήριξε ότι η Τουρκία θα πρέπει να έχει θετικό ρόλο χωρίς εξάρτηση από τις ΗΠΑ ή τη Βρετανία.
Για το National Context, οι δηλώσεις αυτές μπορούν να διαβαστούν και ως μήνυμα του Οτζαλάν προς την Άγκυρα ότι η χρησιμότητά του δεν εξαντλείται στην επίλυση του προβλήματος του PKK μέσα στην Τουρκία.
Μπορεί να επεκταθεί και στο ιρανικό κουρδικό μέτωπο.
Και ο ρόλος της PUK
Η γεωγραφία προσθέτει έναν ακόμη παίκτη: την Πατριωτική Ένωση Κουρδιστάν (PUK).
Μεγάλο τμήμα της συνοριακής ζώνης με το Ιράν βρίσκεται εντός ή δίπλα στη σφαίρα επιρροής της PUK, ενώ σύμφωνα με το National Context είναι πιθανό υψηλόβαθμα στελέχη του PKK να καταλήξουν στην περιοχή της Σουλεϊμανίγια.
Η ανάλυση επαναφέρει μάλιστα μια παλαιότερη αναφορά του 2016 περί πιθανής συνεννόησης Ιράν–PUK για μετακίνηση στοιχείων PKK και PJAK προς τη μεθόριο γύρω από Penjwin, Bashmakh και Halabja-Hawraman, ώστε να δυσκολευθεί η διείσδυση άλλων ιρανοκουρδικών οργανώσεων στο Ιράν.
Το ίδιο το National Context προειδοποιεί, πάντως, ότι η συγκεκριμένη παλαιότερη αναφορά είχε έντονη κομματική φόρτιση και πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη. Παρατηρεί όμως ότι η γεωγραφική ζώνη που περιέγραφε τότε είναι η ίδια που εμφανίζεται σήμερα να ενισχύεται.
Υπάρχει μυστική συμφωνία Τουρκίας–Ιράν;
Εδώ το National Context είναι προσεκτικό.
Τα στοιχεία, τονίζει, δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη επίσημης συμφωνίας Τουρκίας–Ιράν–PUK.
Η διαφορετική μεταχείριση του PJAK από την Τεχεράνη και η εξαίρεσή του από τη διαδικασία αφοπλισμού της Άγκυρας θα μπορούσαν να αποτελούν προϊόν συνεννόησης.
Θα μπορούσαν, όμως, εξίσου να αποτελούν αποτέλεσμα σύγκλισης διαφορετικών συμφερόντων χωρίς να υπάρχει κάποια επίσημη συμφωνία.
Αυτό που θεωρεί ότι υποστηρίζεται από τα διαθέσιμα στοιχεία είναι μια στενότερη διαπίστωση: το PJAK αντιμετωπίζεται ως προσωρινά χρήσιμη εξαίρεση, επειδή το ιρανικό μέτωπο παραμένει ανοικτό και επειδή Τουρκία, Ιράν και Οτζαλάν έχουν, για διαφορετικούς λόγους, συμφέρον να μην περάσει ο ένοπλος κουρδικός χώρος των συνόρων υπό τον έλεγχο οργανώσεων περισσότερο διατεθειμένων να συνεργαστούν με το Ισραήλ.
Το μεγάλο τεστ έρχεται τον Οκτώβριο
Το National Context καταλήγει ότι η πραγματική δοκιμασία της θεωρίας του θα έρθει με την απόφαση του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας.
Εάν τον Οκτώβριο το MGK πιστοποιήσει ότι η διάλυση του PKK και του ευρύτερου KCK είναι πλήρης και μη αναστρέψιμη, ενώ την ίδια στιγμή:
το PJAK παραμένει ένοπλο,
οι θέσεις και οι σήραγγές του στα σύνορα του Ιράν παραμένουν ενεργές ή επεκτείνονται,
και δεν έχει δημιουργηθεί κανένας αντίστοιχος μηχανισμός αφοπλισμού,
τότε, κατά την εκτίμηση του National Context, θα υπάρχει ισχυρή ένδειξη ότι η Άγκυρα έχει συνειδητά εξαιρέσει το ιρανικό μέτωπο από το μοντέλο αφοπλισμού που εφαρμόζει στις υπόλοιπες κουρδικές ένοπλες δομές.
Και αυτό αλλάζει σημαντικά την ανάγνωση της υπόθεσης.
Γιατί η διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη δεν θα αφορά τότε απλώς το τέλος του PKK με τη μορφή που γνωρίζαμε επί δεκαετίες.
Θα αφορά την αναδιάταξη ολόκληρου του κουρδικού ένοπλου χώρου από την Τουρκία μέχρι τη Συρία, το βόρειο Ιράκ και τα σύνορα του Ιράν.
Με το PJAK να αποτελεί, τουλάχιστον προς το παρόν, τη μεγάλη εξαίρεση – και το ανοικτό μέτωπο του Ιράν τον παράγοντα που μπορεί να εξηγήσει το γιατί.
Η ανάλυση καταλήγει ότι το κρίσιμο τεστ είναι αν η Άγκυρα θα πιστοποιήσει τη διάλυση του PKK χωρίς αντίστοιχο αφοπλισμό του PJAK, ώστε να αποσαφηνιστεί αν πρόκειται για συνειδητή στρατηγική εξαίρεση ή για προσωρινή συγκυρία και όχι για αποδεδειγμένη τουρκοϊρανική συμφωνία.