Επιμέλεια: Χρήστος Κωνσταντινίδης
Η ισραηλινή δεξαμενή σκέψης ALMA καταγράφει μια ταχεία και ανησυχητική επιτάχυνση της τουρκικής παρουσίας στη Συρία, με την Άγκυρα να μετατρέπεται από απλό υποστηρικτή της Δαμασκού σε στρατηγικό προστάτη και αρχιτέκτονα της νέας συριακής ισχύος.
Σύμφωνα με την ανάλυση του Yaakov Lappin, οι μήνες Απρίλιος και Μάιος 2026 σηματοδότησαν μια νέα φάση στον άξονα Άγκυρας–Δαμασκού, με φόντο τον Δεύτερο Πόλεμο του Ιράν και την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Η Τουρκία αξιοποιεί την αποδυνάμωση του Ιράν για να καλύψει το κενό επιρροής στη Συρία και να περιορίσει, μεσοπρόθεσμα, την ελευθερία δράσης του Ισραήλ.
Η ALMA επισημαίνει δύο συναντήσεις της τουρκικής και της συριακής ηγεσίας στο Antalya Diplomacy Forum, την υπογραφή τραπεζικού πλαισίου, την προώθηση κοινής ζώνης ελεύθερου εμπορίου στην Ιντλίμπ και την εκρηκτική άνοδο των τουρκικών αμυντικών εξαγωγών. Η Τουρκία, όπως τονίζεται, δεν κινείται ως ισότιμος εταίρος της Συρίας, αλλά ως δύναμη κηδεμονίας.
Το οικονομικό σκέλος είναι καθοριστικό. Η Συρία προχωρά στη δημιουργία ανταποκριτικού λογαριασμού στην Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας, ώστε οι συριακές τράπεζες να μπορούν να διενεργούν διεθνείς πληρωμές μέσω του τουρκικού τραπεζικού συστήματος. Παράλληλα, εξετάζεται συμφωνία ανταλλαγής νομισμάτων, ενώ τουρκικές τράπεζες, όπως η Ziraat και η Aktif, αναμένεται να δραστηριοποιηθούν στη Συρία.
Την ίδια ώρα, προωθείται κοινή συροτουρκική ζώνη ελεύθερου εμπορίου στην Ιντλίμπ, με ξηρό λιμάνι, αναβάθμιση του περάσματος Μπαμπ αλ-Χάουα και αναδιάταξη των υποδομών logistics στον βορρά. Η ζώνη αυτή θα συνδέει τον άξονα Χαλεπίου–Λαττάκειας–Δαμασκού με το τουρκικό βιομηχανικό δίκτυο.
Η στρατηγική σημασία είναι προφανής: η συριακή οικονομία καθίσταται εξαρτημένη από την τουρκική. Και αυτή η εξάρτηση δεν είναι μόνο οικονομική. Μεταφράζεται σε τουρκική δυνατότητα να επηρεάζει τον ρυθμό ανοικοδόμησης του συριακού στρατού, τον τύπο των όπλων που θα αποκτά και τον βαθμό κυριαρχίας που θα μπορεί να ασκεί η Δαμασκός έναντι τρίτων παικτών, μεταξύ των οποίων και το Ισραήλ.
Στο στρατιωτικό επίπεδο, η Τουρκία εμφανίζεται να επιταχύνει θεαματικά. Οι αμυντικές εξαγωγές της αυξήθηκαν κατά 12,1% το πρώτο τρίμηνο του 2026, φτάνοντας τα 1,9 δισ. δολάρια, ενώ το 2025 είχε ήδη καταγραφεί ιστορικό ρεκόρ περίπου 10,56 δισ. δολαρίων. Ο Ερντογάν έχει θέσει στόχο την είσοδο της Τουρκίας στους δέκα μεγαλύτερους εξαγωγείς αμυντικού υλικού παγκοσμίως έως το 2028.
Η ανάλυση στέκεται ιδιαίτερα στην παρουσίαση του νέου τουρκικού βαλλιστικού πυραύλου Yıldırımhan, με δηλωμένο βεληνεκές περίπου 6.000 χιλιομέτρων. Πρόκειται για τον πρώτο βαλλιστικό πύραυλο που, σύμφωνα με την τουρκική πλευρά, αναπτύχθηκε εξ ολοκλήρου από το τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης του τουρκικού υπουργείου Άμυνας. Παράλληλα, ο Ερντογάν εγκαινίασε νέες εγκαταστάσεις της Roketsan, με επένδυση 1 δισ. δολαρίων, που περιλαμβάνουν υποδομές μαζικής παραγωγής βαλλιστικών και πυραύλων cruise.
Η ALMA συνδέει αυτή την αμυντική άνοδο με τη φιλοδοξία της Άγκυρας να οικοδομήσει έναν ευρύτερο σουνιτικό-ισλαμιστικό άξονα, αυτό που αναλυτικά περιγράφεται ως «ισλαμικό ΝΑΤΟ». Σε αυτό το σχήμα, η Συρία δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως πεδίο επιρροής, αλλά ως βασικός κρίκος μιας περιφερειακής αρχιτεκτονικής με αντι-ισραηλινό και αντιδυτικό πρόσημο, ενώ η Τουρκία διατηρεί ταυτόχρονα τη συμμετοχή της στο ΝΑΤΟ και τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με την ανάλυση, η Άγκυρα επιχειρεί να συνδυάσει τρία επίπεδα ενσωμάτωσης της Συρίας: Οικονομικό, μέσω τραπεζών και εμπορίου, στρατιωτικό, μέσω βάσεων, αεράμυνας, drones και τουρκικών οπλικών συστημάτων και διπλωματικό, μέσω διεθνών φόρουμ και μεσολαβητικών πρωτοβουλιών.
Την ίδια στιγμή, ο Ερντογάν εμφανίζεται να παίζει διπλό παιχνίδι. Από τη μία παρουσιάζεται ως μεσολαβητής στον Δεύτερο Πόλεμο του Ιράν, καλώντας σε κατάπαυση του πυρός και αποκλιμάκωση. Από την άλλη, υιοθετεί σκληρή αντι-ισραηλινή γραμμή, κατηγορώντας το Ισραήλ για αποσταθεροποίηση και αξιοποιώντας νομικές, ρητορικές και διπλωματικές κινήσεις εναντίον της ισραηλινής ηγεσίας.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο στολίσκος προς τη Γάζα, που απέπλευσε στις 14 Μαΐου από τις τουρκικές ακτές και οργανώθηκε εν μέρει από την IHH, οργάνωση που έχει απαγορευθεί στο Ισραήλ ως τρομοκρατική και είχε εμπλακεί και στο επεισόδιο του Mavi Marmara το 2010. Το Ισραηλινό Ναυτικό αναχαίτισε δεκάδες σκάφη έως τις 19 Μαΐου.
Το συμπέρασμα της ALMA για τον ρόλο της Τουρκίας στην περιοχή είναι, ότι δεν περιορίζεται στο να στηρίζει τη Δαμασκό, αλλά σχεδιάζει να οικοδομήσει τον νέο συριακό στρατό κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσή της. Η αποδυνάμωση του Ιράν αφήνει κενό, το οποίο η Άγκυρα σπεύδει να καταλάβει.
Για το Ισραήλ, αυτό σημαίνει ότι μια μελλοντική επιχείρηση στη Συρία μπορεί να οδηγήσει σε άμεσο επεισόδιο με την Τουρκία. Και αυτό αλλάζει πλήρως τον στρατηγικό υπολογισμό στην περιοχή.
Η νέα Συρία που περιγράφει η ALMA δεν είναι ανεξάρτητη δύναμη. Είναι μια Συρία που σταδιακά ενσωματώνεται στην τουρκική στρατηγική σφαίρα, με τουρκικά όπλα, τουρκικές τράπεζες, τουρκικά logistics και τουρκική διπλωματική ομπρέλα. Και σε αυτή τη νέα εξίσωση, το Ισραήλ βλέπει πλέον την Τουρκία όχι απλώς ως ανταγωνιστή, αλλά ως πιθανό άμεσο παράγοντα ανάσχεσης της επιχειρησιακής του ελευθερίας στη Συρία.