Νέα κινητικότητα καταγράφεται γύρω από τις επαφές Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, καθώς πακιστανικές κυβερνητικές πηγές υποστηρίζουν ότι τεχνικές συνομιλίες ενδέχεται να διεξαχθούν στην Ελβετία μέσα σε μία έως δύο ημέρες. Την πληροφορία μετέδωσε αρχικά η TRT Haber. The Arab Weekly, Türkiye Today και Il Sole 24 Ore μεταδίδουν επίσης το νεότερο χρονοδιάγραμμα, ενώ Reuters, CBS News και The Guardian είχαν καταγράψει μία ημέρα νωρίτερα αναβολή ή ακύρωση του προηγούμενου σχεδιασμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν ενδέχεται να περάσουν σύντομα σε νέο, τεχνικό στάδιο επαφών, με την Ελβετία να προβάλλεται εκ νέου ως πιθανός τόπος συνάντησης. Η πληροφορία εμφανίστηκε αρχικά με επίκληση πακιστανικών κυβερνητικών πηγών και στη συνέχεια καταγράφηκε από περισσότερα περιφερειακά και ευρωπαϊκά μέσα. Οι αναφορές συγκλίνουν στο χρονικό παράθυρο της μίας έως δύο ημερών, αλλά δεν κατονομάζουν τους αξιωματούχους ούτε τη σύνθεση των αντιπροσωπειών.
Η πληροφορία δεν συνοδεύεται μέχρι στιγμής από επίσημη ανακοίνωση της Ουάσιγκτον, της Τεχεράνης ή της ελβετικής κυβέρνησης. Αυτό δεν ακυρώνει τη διπλωματική κινητικότητα, αλλά επιβάλλει προσεκτική διατύπωση: πρόκειται για πιθανή επανεκκίνηση τεχνικών επαφών και όχι για επιβεβαιωμένη συνάντηση με οριστική ημερομηνία και ατζέντα.
Η «Συναίνεση του Ισλαμαμπάντ»
Η τουρκική κρατική τηλεόραση συνδέει τις πιθανές συνομιλίες με το επόμενο στάδιο μιας διαδικασίας που αποκαλεί «Συναίνεση του Ισλαμαμπάντ». Κατά το δημοσίευμα, το Πακιστάν, μαζί με άλλους διαμεσολαβητές που δεν κατονομάζονται, διατηρεί ανοικτούς διαύλους και με τις δύο πλευρές. Στόχος φέρεται να είναι η μετατροπή μιας πολιτικής συμφωνίας αρχών σε πρακτικές ρυθμίσεις εφαρμογής.
Η αρχική τουρκική αναφορά υποστηρίζει ότι ΗΠΑ και Ιράν κατέληξαν στις 14 Ιουνίου σε μνημόνιο 14 σημείων, το οποίο υπογράφηκε ψηφιακά τέσσερις ημέρες αργότερα από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μασούντ Πεζεσκιάν. Μεταξύ των σημείων που αποδίδονται στο κείμενο είναι ο τερματισμός του πολέμου, η αντιμετώπιση του μετώπου στον Λίβανο, το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Τα επιμέρους αυτά στοιχεία δεν επιβεβαιώνονται με την ίδια σαφήνεια από όλες τις διεθνείς πηγές και δεν πρέπει να παρουσιαστούν ως τετελεσμένα.
Τι λένε άλλα διεθνή μέσα
Η εικόνα της διεθνούς κάλυψης είναι σύνθετη. Στις 19 Ιουνίου, το Reuters, ο Guardian και το CBS News μετέδωσαν ότι ο σχεδιαζόμενος γύρος στην Ελβετία είχε αναβληθεί ή ακυρωθεί, σε ένα περιβάλλον αυξημένης περιφερειακής έντασης. Τα δημοσιεύματα αυτά ενισχύουν την εκτίμηση ότι το χρονοδιάγραμμα παραμένει εύθραυστο και εξαρτάται από τις εξελίξεις επί του πεδίου.
Στις 20 Ιουνίου, ωστόσο, νεότερες αναφορές από το Arab Weekly, το Türkiye Today, το Il Sole 24 Ore και άλλα περιφερειακά μέσα επανέφεραν την πληροφορία ότι τεχνικού επιπέδου συνομιλίες μπορεί να αρχίσουν στην Ελβετία μέσα σε μία έως δύο ημέρες. Η βασική σύγκλιση είναι ότι υφίστανται ενεργές διαμεσολαβητικές επαφές. Η βασική απόκλιση αφορά το αν έχει ήδη συμφωνηθεί νέα συνάντηση ή αν οι πλευρές εξακολουθούν να εξετάζουν τις προϋποθέσεις της.
Επομένως, η είδηση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως νεότερη εξέλιξη πάνω σε έναν προηγουμένως αναβληθέντα σχεδιασμό. Δεν αποτελεί ακόμη ανεξάρτητη επιβεβαίωση ότι οι αντιπροσωπείες θα καθίσουν πράγματι στο ίδιο τραπέζι εντός 48 ωρών.
Γιατί έχουν σημασία οι τεχνικές συνομιλίες
Οι τεχνικές επαφές είναι συχνά το σημείο όπου οι πολιτικές διακηρύξεις δοκιμάζονται απέναντι στις πρακτικές δυσκολίες. Οι ειδικές ομάδες καλούνται να καθορίσουν ακολουθία ενεργειών, εγγυήσεις, διαδικασίες ελέγχου και μηχανισμούς αντιμετώπισης πιθανών παραβιάσεων. Στην περίπτωση των Στενών του Ορμούζ, κάθε ρύθμιση έχει άμεση επίπτωση στη διεθνή ναυσιπλοΐα και στις ενεργειακές αγορές.
Η επιλογή της Ελβετίας θα είχε επίσης ιδιαίτερο διπλωματικό συμβολισμό. Η χώρα διαθέτει μακρά παράδοση φιλοξενίας διεθνών διαπραγματεύσεων και προσφέρει ουδέτερο περιβάλλον. Το κρίσιμο στοιχείο, όμως, δεν είναι ο τόπος αλλά η πραγματική βούληση των δύο πλευρών να συμφωνήσουν σε εφαρμόσιμα και επαληθεύσιμα βήματα αποκλιμάκωσης.
Οι ευρωπαϊκές και ελληνικές προεκτάσεις
Μια λειτουργική διαδικασία ΗΠΑ-Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, οι εξελίξεις συνδέονται με την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών, τις τιμές ενέργειας και τη σταθερότητα από τον Περσικό Κόλπο έως την Ανατολική Μεσόγειο. Αντίθετα, η αποτυχία των επαφών θα αύξανε την αβεβαιότητα για τη ναυτιλία και τις εμπορικές διαδρομές.
Τι μένει ανοιχτό
Δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί επισήμως η ημερομηνία, η σύνθεση των αντιπροσωπειών και η ατζέντα. Οι επαφές φαίνεται ότι συνεχίζονται, αλλά η συνάντηση στην Ελβετία και το χρονοδιάγραμμα των 48 ωρών δεν έχουν επισημοποιηθεί από τις άμεσα εμπλεκόμενες κυβερνήσεις.