Νέα στοιχεία για τον σχεδιασμό του Αμπντουλάχ Οτζαλάν και τη μεγάλη πολιτική μετάβαση που βρίσκεται σε εξέλιξη γύρω από το κουρδικό ζήτημα στην Τουρκία έρχονται στο φως μέσα από τις σημειώσεις της τελευταίας συνάντησής του με την αντιπροσωπεία του Ιμραλί.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Σύμφωνα με τον δημοσιογράφο Ρουσέν Τσακίρ, ο φυλακισμένος ηγέτης του PKK έστειλε κατά τη συνάντηση της 1ης Αυγούστου ειδικό μήνυμα προς τον επικεφαλής της αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ, ενώ προχώρησε σε μία από τις σαφέστερες μέχρι σήμερα τοποθετήσεις για τη φύση των συνομιλιών που διεξάγονται.
Η φράση του είναι χαρακτηριστική:
«Εμείς δεν συζητάμε με τους ανθρώπους του AKP. Συζητάμε με το κράτος για μια δημοκρατική και νομική λύση».
Και αμέσως μετά διατύπωσε μια ακόμη πιο πολιτικά φορτισμένη θέση:
«Ο δρόμος της δημοκρατίας δεν περνά από το Σιλιβρί, αλλά από το Ιμραλί».
Ειδικό μήνυμα στον Οζγκιούρ Οζέλ
Ο Οτζαλάν ζήτησε να μεταφερθούν «ειδικοί χαιρετισμοί» στον Οζγκιούρ Οζέλ και επέμεινε ότι εκπρόσωπος του κόμματός του πρέπει να συμμετάσχει στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Παρακολούθησης της νέας διαδικασίας.
Μάλιστα, σύμφωνα με τις σημειώσεις, ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος επέμεινε στη δημιουργία του συγκεκριμένου οργάνου προκειμένου να συμμετάσχει σε αυτό και η αντιπολίτευση.
Η τοποθέτησή του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς επιχειρεί να απαντήσει στις υποψίες ότι η νέα διαδικασία αποτελεί ουσιαστικά μια πολιτική συμφωνία ανάμεσα στο κουρδικό κίνημα και την κυβερνητική συμμαχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Ντεβλέτ Μπαχτσελί.
«Λένε: “Μήπως μας εκκαθαρίζουν; Ενώθηκαν με τη Συμμαχία του Λαού και θέλουν να μας εξαφανίσουν;”. Κάθε μέρα μιλούν για δίκαιο και δημοκρατία. Ο δρόμος περνά από αυτή τη διαδικασία», φέρεται να είπε.
Και συνέχισε:
«Πρέπει να τους πείτε ότι το άνοιγμα του δρόμου του δικαίου και της δημοκρατίας είναι η τελευταία ευκαιρία για όλους και ιδιαίτερα για εσάς».
«Δεν διαπραγματευόμαστε με το AKP – Διαπραγματευόμαστε με το κράτος»
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτική διάσταση των νέων δηλώσεων.
Ο Οτζαλάν επιχειρεί να αποσυνδέσει τη διαδικασία από την κυβέρνηση Ερντογάν και να την παρουσιάσει ως στρατηγική συνεννόηση με το ίδιο το τουρκικό κράτος.
Η θέση αυτή συμπίπτει με όσα υποστηρίζουν στελέχη της αντιπροσωπείας του Ιμραλί, τα οποία παρουσιάζουν τη νέα διαδικασία ως «κρατικό σχέδιο» και όχι απλώς ως κυβερνητική πρωτοβουλία.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι ο σχεδιασμός του Οτζαλάν δεν περιορίζεται σε μια προσωρινή συμφωνία για τον αφοπλισμό του PKK. Φιλοδοξεί να συνδέσει το κουρδικό ζήτημα με μια πολύ ευρύτερη αναδιαμόρφωση του πολιτικού συστήματος της Τουρκίας.
«Παλιά ήμασταν υπέρ της ανεξαρτησίας»
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η περιγραφή της ιδεολογικής μεταμόρφωσης που προαναγγέλλει για το κουρδικό κίνημα.
Ο Οτζαλάν εμφανίζεται να εγκαταλείπει ρητά την παλαιά ανεξαρτησιακή στρατηγική.
«Παλιά ήμασταν υπέρ της ανεξαρτησίας. Τώρα, ακόμη κι αν προσπαθήσετε να μας εμποδίσετε, θα γίνουμε ρεπουμπλικανοί», φέρεται να δήλωσε.
Κατά τον ίδιο, υπάρχει τόσο ιστορική όσο και κοινωνική βάση για αυτή τη μετάβαση, επειδή οι Κούρδοι «δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στη Δημοκρατία».
Η διατύπωση αποκαλύπτει τον πυρήνα του νέου πολιτικού σχεδίου: αντί της δημιουργίας ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους, ο Οτζαλάν προτείνει την πολιτική ενσωμάτωση των Κούρδων σε μια μετασχηματισμένη Τουρκική Δημοκρατία.
«Θα αλλάξει ολόκληρη η οργανωτική μας δομή»
Οι αλλαγές που περιγράφει δεν περιορίζονται στη ρητορική.
Ο Οτζαλάν υποστηρίζει ότι με την εφαρμογή του νέου νομοθετικού πλαισίου θα πρέπει να επανεξεταστούν συνολικά η οργανωτική δομή και το ιδεολογικό πρόγραμμα του κουρδικού κινήματος.
«Αν ψηφιστεί ο νόμος, ολόκληρη η οργανωτική μας μορφή θα πρέπει να αλλάξει», αναφέρει.
Υπενθυμίζει ότι όταν δημιουργήθηκε το HDP δεν υπήρχαν οι σημερινές συνθήκες και συνδέει τη γέννησή του με το άνοιγμα του διαλόγου το 2013.
Τώρα θεωρεί ότι απαιτείται νέα αναδιάρθρωση.
Μετά την εφαρμογή του νόμου, όπως λέει, θα πραγματοποιηθούν συζητήσεις προκειμένου τα πολιτικά σχέδια και οι δραστηριότητες του κινήματος να προσαρμοστούν πλήρως στο νέο νομικό περιβάλλον.
Νέα εποχή στην Τουρκία! Ο Οτζαλάν επικεφαλής του μηχανισμού αφοπλισμού και πολιτικοποίησης του PKK
Θέλει «Ιδρυτικό Συμβούλιο»
Ο Οτζαλάν προχωρά ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας τη δημιουργία ενός ευρύτερου πολιτικού κινήματος που δεν θα περιορίζεται στους Κούρδους.
Μιλά για τη συγκρότηση ενός είδους Ιδρυτικού Συμβουλίου, στο οποίο θα μπορούσαν να συμμετέχουν προσωπικότητες από διαφορετικούς πολιτικούς και ιδεολογικούς χώρους.
Στις σημειώσεις εμφανίζεται να κατονομάζει, μεταξύ άλλων, τον Αχμέτ Νταβούτογλου, τον Μεχμέτ Μετινέρ, τον Αλτάν Ταν και τον Ριζά Τουρμέν, ενώ ζητά να υπάρξει άνοιγμα και προς κοσμικούς διανοούμενους.
Πρόκειται για ένδειξη ότι το σχέδιο που περιγράφει φιλοδοξεί να υπερβεί τα στενά όρια του κουρδικού πολιτικού χώρου.
Άνοιγμα και προς την τουρκική Αριστερά
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η ιδιαίτερη αναφορά του στην τουρκική Αριστερά.
Κατά τον Οτζαλάν, ούτε οι αριστερές δυνάμεις ενσωματώθηκαν πραγματικά στην Τουρκική Δημοκρατία κατά τον πρώτο αιώνα της ύπαρξής της.
Αναφέρεται ιστορικά στον Μουσταφά Σουπχί και στον Σεφίκ Χουσνού και υποστηρίζει ότι χρειάζεται ένα νέο κίνημα που θα μπορεί να συνδυάσει την αριστερή πολιτική ταυτότητα με μια νέα αντίληψη περί Δημοκρατίας.
«Εμείς σε αυτόν τον αιώνα ενσωματωνόμαστε στη Δημοκρατική Δημοκρατία. Είναι μια ευκαιρία και για τους αριστερούς, μια έντιμη συνεργασία», αναφέρει.
Ουσιαστικά προτείνει μια μεγάλη πολιτική συμμαχία Κούρδων, αριστερών, φιλελεύθερων και άλλων δυνάμεων γύρω από το σχέδιο της λεγόμενης «Δημοκρατικής Δημοκρατίας».
«Θα μας ακούσουν όλοι»
Ο Οτζαλάν εμφανίζεται πεπεισμένος ότι η ψήφιση του νομοθετικού πλαισίου θα ανοίξει μια εντελώς διαφορετική περίοδο.
«Μόλις ψηφιστεί ο νόμος, όλοι θα με ακούσουν», φέρεται να δηλώνει.
Υπόσχεται μάλιστα μια μεγάλη πολιτική προσπάθεια για τη «Δημοκρατική Δημοκρατία», την οποία συγκρίνει ως προς την έκταση και τη σημασία της με την προσπάθεια που απαιτήθηκε για τη δημιουργία της Τουρκικής Δημοκρατίας.
Στην επιχειρηματολογία του υπογραμμίζει ότι η ίδια η ίδρυση της Τουρκικής Δημοκρατίας δεν πραγματοποιήθηκε χωρίς τους Κούρδους.
Τώρα προτείνει ουσιαστικά μια δεύτερη μεγάλη πολιτειακή συμφωνία.
«Μεγάλη υπηρεσία για τα 86 εκατομμύρια»
Ο Οτζαλάν επιχειρεί να παρουσιάσει τη διαδικασία όχι ως παραχώρηση προς τους Κούρδους, αλλά ως σχέδιο που αφορά ολόκληρη την Τουρκία.
«Αυτό είναι απαραίτητο και για τα 86 εκατομμύρια. Θα είναι μια μεγάλη υπηρεσία για τα 86 εκατομμύρια», αναφέρει.
Κατά τον ίδιο, η διαδικασία μπορεί να αλλάξει την πορεία τόσο της Τουρκίας όσο και της ευρύτερης περιοχής, να ανοίξει τον δρόμο για ένα δημοκρατικό Σύνταγμα και να διευρύνει τις οικονομικές δυνατότητες της χώρας.
Χρησιμοποιεί μάλιστα πανηγυρική γλώσσα, υποστηρίζοντας ότι η πόρτα προς τη «Δημοκρατική Δημοκρατία» ανοίγει πλέον διάπλατα.
«Το πρώτο βήμα ενός δρόμου χιλίων χιλιομέτρων»
Η τελευταία εικόνα που χρησιμοποιεί είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική για το πώς αντιλαμβάνεται ο ίδιος την επόμενη ημέρα:
«Είναι το πρώτο βήμα ενός δρόμου χιλίων χιλιομέτρων».
Οι νέες δηλώσεις έρχονται να συμπληρώσουν τις πληροφορίες ότι ο Οτζαλάν προορίζεται να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στον μηχανισμό αφοπλισμού και πολιτικοποίησης του PKK.
Όλα μαζί συνθέτουν πλέον μια πολύ πιο καθαρή εικόνα.
Η διαδικασία που εξελίσσεται στην Τουρκία δεν αφορά μόνο την παράδοση των όπλων. Αφορά την προσπάθεια μετατροπής ενός ένοπλου κινήματος δεκαετιών σε πολιτικό παράγοντα και, ταυτόχρονα, την αναζήτηση μιας νέας σχέσης μεταξύ του τουρκικού κράτους και των Κούρδων.
Και ο ίδιος ο Οτζαλάν διεκδικεί κεντρικό ρόλο σε αυτή τη μετάβαση.
Γι’ αυτό και η φράση του «ο δρόμος της δημοκρατίας δεν περνά από το Σιλιβρί, αλλά από το Ιμραλί» είναι πολύ περισσότερο από μια πρόκληση προς την τουρκική αντιπολίτευση.
Είναι η συμπύκνωση του νέου πολιτικού ρόλου που επιχειρεί να οικοδομήσει για τον εαυτό του και για το κουρδικό κίνημα στην Τουρκία.
Η νέα τοποθέτηση του Οτζαλάν συνδέει άμεσα τη διαδικασία με τη νομοθετική αλλαγή, καθιστώντας την ψήφιση του νόμου το κρίσιμο τεστ για το αν θα περάσει από τη ρητορική στη θεσμική εφαρμογή και για το αν θα αλλάξει πράγματι η οργανωτική μορφή του κουρδικού κινήματος.