Ραγδαίες γεωπολιτικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, αντιδράσεις στο Ισραήλ για τη συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, παρασκηνιακές κινήσεις της Τουρκίας, αλλά και σημαντικές εξελίξεις για τα ελληνικά συμφέροντα στην Ανατολική Μεσόγειο ανέλυσε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας κατά την παρέμβασή του στην εκπομπή του ΑΡΤ.
Ο δημοσιογράφος αποκάλυψε τα βασικά σημεία της συμφωνίας που προωθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες με την Τεχεράνη και η οποία αναμένεται να οριστικοποιηθεί στη Γενεύη.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, η Ουάσιγκτον αναλαμβάνει την υποχρέωση να άρει τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν εντός τριάντα ημερών, ενώ προβλέπεται σταδιακή επαναφορά της εμπορικής ναυσιπλοΐας και χαλάρωση σημαντικών περιορισμών που είχαν επιβληθεί στην ιρανική οικονομία.
Ακόμη μεγαλύτερη αίσθηση προκαλεί, σύμφωνα με τον ίδιο, η πρόβλεψη για απομάκρυνση αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από χώρες που βρίσκονται γύρω από το Ιράν. Όπως τόνισε, δεν πρόκειται για αποχώρηση ναυτικών μονάδων αλλά για δυνάμεις που εδρεύουν σε αμερικανικές βάσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στάθηκε ιδιαίτερα στη δημιουργία κοινού ταμείου ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, στο οποίο θα συμμετέχουν οι ΗΠΑ και χώρες της Μέσης Ανατολής, με στόχο την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανάπτυξη του Ιράν.
Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει άρση κυρώσεων, αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και διευκολύνσεις σε τραπεζικές, ασφαλιστικές και εμπορικές συναλλαγές.
Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, το μεγάλο ερώτημα που τίθεται πλέον είναι ποιος ήταν τελικά ο σκοπός του πολέμου, καθώς δεν φαίνεται να υπάρχουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις της Τεχεράνης για το πυρηνικό της πρόγραμμα.
«Προδοσία Τραμπ» καταγγέλλουν οι Ισραηλινοί
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στις αντιδράσεις που καταγράφονται στο Ισραήλ.
Σύμφωνα με όσα μετέφερε, ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, αναλυτές αλλά και πολιτικοί κύκλοι κατηγορούν ανοιχτά τον Ντόναλντ Τραμπ για υποχώρηση απέναντι στο Ιράν.
Όπως ανέφερε, στο Ισραήλ θεωρούν ότι το ιρανικό καθεστώς βρισκόταν υπό τεράστια πίεση και αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, ενώ υπήρχε η εκτίμηση πως μερικοί ακόμη μήνες πίεσης θα μπορούσαν να προκαλέσουν ακόμη και κατάρρευση του συστήματος εξουσίας στην Τεχεράνη.
Αντί γι’ αυτό, υποστηρίζουν ότι η νέα συμφωνία προσφέρει οικονομική ανάσα στους Ιρανούς και επιτρέπει στην Τεχεράνη να ανασυγκροτήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες, αποκαθιστώντας ζημιές σε drones, πυραυλικά συστήματα και άλλες υποδομές.
Ο ρόλος Τουρκίας και Κατάρ
Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της παρέμβασης αφορούσε τις καταγγελίες που, σύμφωνα με τον Μουντζουρούλια, διατυπώνονται πλέον ανοιχτά από ισραηλινές πηγές για τον ρόλο του Κατάρ και της Τουρκίας.
Όπως εξήγησε, Ισραηλινοί αναλυτές υποστηρίζουν ότι το Κατάρ λειτούργησε ως βασικός οικονομικός υποστηρικτής του Ιράν και διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του πλαισίου της συμφωνίας.
Μάλιστα, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, κατά τη διάρκεια των ισραηλινών επιχειρήσεων είχαν ήδη ξεκινήσει παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις μεταξύ Κατάρ, Τουρκίας, Πακιστάν, Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο δημοσιογράφος αποκάλυψε ακόμη ότι το ξενοδοχείο της Γενεύης όπου θα πραγματοποιηθούν οι τελικές διαδικασίες της συμφωνίας ανήκει σε καταριανό ίδρυμα, στοιχείο που χρησιμοποιείται από ισραηλινά μέσα ως επιπλέον ένδειξη του καταριανού ρόλου.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, στα ισραηλινά μέσα κυριαρχεί η εκτίμηση ότι «πίσω από τις εξελίξεις βρίσκονται η Τουρκία και το Κατάρ».
Το «δώρο» στον Ερντογάν και το EastMed
Ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε και στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις.
Όπως είπε, η υπόθεση της τουρκικής κρατικής τράπεζας Halkbank, η οποία αποτελούσε επί χρόνια σοβαρό πρόβλημα στις σχέσεις Ουάσιγκτον–Άγκυρας λόγω των καταγγελιών για ξέπλυμα ιρανικού χρήματος, φαίνεται να μπαίνει πλέον στο αρχείο.
Την ίδια στιγμή όμως, όπως τόνισε, πέρασε από την Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της αμερικανικής Γερουσίας το νομοσχέδιο EastMed, το οποίο ενισχύει θεσμικά τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ.
Κατά τον ίδιο, η εξέλιξη αυτή αποτελεί σημαντική επιτυχία για τα ελληνικά συμφέροντα, καθώς αναβαθμίζει την ενεργειακή και αμυντική συνεργασία του άξονα Αθήνας–Λευκωσίας–Ιερουσαλήμ.
Η Χάλκη, ο Τραμπ και η γεωπολιτική παγίδα
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη συνάντηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Ο Τούρκος πρόεδρος επανέφερε το ζήτημα της επαναλειτουργίας της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ωστόσο ο Μουντζουρούλιας εκτίμησε ότι πίσω από αυτή την κίνηση κρύβονται γεωπολιτικοί υπολογισμοί.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Άγκυρα επιχειρεί να εμφανιστεί πιο διαλλακτική ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ που θα φιλοξενηθεί στην Τουρκία, επιδιώκοντας να στείλει θετικά μηνύματα προς την Ουάσιγκτον και προσωπικά προς τον Ντόναλντ Τραμπ.
Παράλληλα προειδοποίησε ότι ακόμη και αν ανοίξει η Σχολή της Χάλκης, το νέο καθεστώς λειτουργίας της δεν θα είναι το ίδιο με το παρελθόν, καθώς ενδέχεται να συνδεθεί με τουρκικό πανεπιστήμιο.
Η προσπάθεια απαλλαγής από τους S-400
Κλείνοντας, ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας αναφέρθηκε στην επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στη Ρωσία.
Όπως είπε, η Άγκυρα αναζητά τρόπο να ξεπεράσει το εμπόδιο των ρωσικών S-400, προκειμένου να ανοίξει ξανά ο δρόμος για τα αμερικανικά F-35.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, εξετάζονται διάφορα σενάρια, είτε επιστροφής των S-400 στη Ρωσία είτε μεταφοράς τους σε νατοϊκή εγκατάσταση εντός Τουρκίας.
Ωστόσο, σημείωσε ότι στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα εξακολουθεί να υπάρχει ισχυρή αντίδραση, καθώς πολλοί γερουσιαστές επιμένουν ότι όσο οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία, η επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35 δεν μπορεί να προχωρήσει.
Το βασικό συμπέρασμα της παρέμβασής του ήταν ότι η νέα συμφωνία με το Ιράν προκαλεί ισχυρούς τριγμούς στο Ισραήλ, ενισχύει τη γεωπολιτική αξία της Τουρκίας και του Κατάρ, ενώ παράλληλα ανοίγει νέα κεφάλαια τόσο στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις όσο και στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ανατολικής Μεσογείου.