Την ανάγκη άμεσης ελληνικής αντίδρασης απέναντι στις τουρκικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο υπογράμμισε ο Ανδρέας Μουντζουρούλιας στην εκπομπή «Direct News», με βασικό θέμα τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την προσέγγιση της Άγκυρας με την ανατολική Λιβύη.
Στην έκτακτη ζωντανή εκπομπή, με τη συμμετοχή του Τζιοβάνι από το Ισραήλ, παρουσιάστηκε ως κεντρική εξέλιξη η έγκριση του μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο. Ο Μουντζουρούλιας άσκησε έντονη κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας, υποστηρίζοντας ότι είχαν προηγηθεί αρκετές ενδείξεις για την αλλαγή στάσης της ανατολικής Λιβύης.
«Το θέμα δεν είναι τι έκανε η Τουρκία. Το θέμα είναι τι κάνουμε εμείς και τι κάνουμε εμείς εδώ και τόσο καιρό», τόνισε, θέτοντας στο επίκεντρο την ελληνική προετοιμασία και την αξιοποίηση των διαθέσιμων διπλωματικών και αμυντικών μέσων.
Το παρασκήνιο της προσέγγισης Άγκυρας – Χαφτάρ
Ο παρουσιαστής συνέδεσε τη στάση της ανατολικής Λιβύης με τις πολιτικές επιδιώξεις του Σαντάμ Χαφτάρ και με τα ανταλλάγματα που, σύμφωνα με τις πληροφορίες τις οποίες επικαλέστηκε, προσφέρει η Τουρκία.
Όπως ανέφερε, η τουρκική προσέγγιση περιλαμβάνει στρατιωτική εκπαίδευση, μη επανδρωμένα αεροσκάφη, επενδύσεις και έργα υποδομών, μεταξύ άλλων στους τομείς της ηλεκτροδότησης και της ύδρευσης. Στην ανάλυσή του, αυτά συνθέτουν ένα ευρύτερο πακέτο επιρροής, με στόχο την ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας και στην ανατολική πλευρά της χώρας.
Παράλληλα, παρουσίασε πληροφορίες για αμερικανική πρωτοβουλία συνεννόησης μεταξύ των δύο λιβυκών κέντρων εξουσίας, με αναφορά στον Μασάντ Μπούλος. Στο πλαίσιο αυτό συζητήθηκε το ενδεχόμενο πολιτικής διευθέτησης με κεντρικούς ρόλους για τον Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά και τον Σαντάμ Χαφτάρ.
Ο Μουντζουρούλιας έθεσε το ερώτημα εάν οι τουρκικές κινήσεις συναντούν αμερικανική ανοχή. Η συζήτηση παρέμεινε στο επίπεδο της εκτίμησης, με τον συνομιλητή του να επισημαίνει ότι δεν γνωρίζει εάν υπάρχει άμεση αμερικανική εμπλοκή στην εξέλιξη γύρω από το μνημόνιο.
Οι τρεις κινήσεις της Τουρκίας
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε σε τρεις παράλληλες πρωτοβουλίες της Άγκυρας, τις οποίες ο παρουσιαστής αντιμετώπισε ως ένδειξη συντονισμένης γεωπολιτικής δραστηριότητας.
Πέρα από το λιβυκό μέτωπο, αναφέρθηκε στην προώθηση της συμφωνίας για τη Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία και την Αφρική στην τουρκική Εθνοσυνέλευση —της συμφωνίας που στην εκπομπή αποκαλείται «ΜΕΚ»— και στην προετοιμασία μνημονίου συνεργασίας στην αμυντική βιομηχανία μεταξύ Τουρκίας, Κατάρ, Πακιστάν και Ινδονησίας.
Για την τελευταία πρωτοβουλία, στάθηκε ειδικά στη συμμετοχή της Ινδονησίας και στο βάρος που αποκτά μια τέτοια συνεργασία λόγω του μεγέθους της χώρας.
«Η Τουρκία έκανε τρεις αστραπιαίες κινήσεις», ανέφερε, επαναφέροντας το ερώτημα ποια είναι η ελληνική απάντηση και ποιος ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός της Αθήνας.
Το καλώδιο GSI και οι πιέσεις προς τη Γαλλία
Η συζήτηση επεκτάθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, με τον Μουντζουρούλια να υποστηρίζει ότι η προώθηση του Great Sea Interconnector πρέπει να αποτελέσει έμπρακτη απάντηση στις τουρκικές διεκδικήσεις.
Σύμφωνα με τη θέση που διατύπωσε, η παρατεταμένη αναμονή δημιουργεί περιθώρια για νέες παρεμβάσεις της Άγκυρας και αυξάνει τον κίνδυνο να παγιωθούν περιορισμοί στην άσκηση ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Ο παρουσιαστής επικαλέστηκε επίσης τουρκικά δημοσιεύματα που συνέδεαν επίσκεψη της τουρκικής στρατιωτικής ηγεσίας στο Παρίσι με προσπάθεια επηρεασμού της γαλλικής στάσης απέναντι στο έργο.
Στην εκπομπή εκφράστηκαν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Αθήνα μπορεί να στηρίζει την υλοποίηση των σχεδιασμών της στην προσδοκία γαλλικής παρέμβασης. Ο Μουντζουρούλιας συνέδεσε τον προβληματισμό του και με τις εσωτερικές αναταραχές στη Γαλλία, εκτιμώντας ότι αυτές επιβαρύνουν το περιβάλλον μέσα στο οποίο καλείται να κινηθεί το Παρίσι.
Ξεχωριστή αναφορά έγινε στο καλώδιο δεδομένων East to Med Data Corridor, το EMC. Ο παρουσιαστής ανέφερε ότι νέα τουρκική NAVTEX επιχειρεί να θέσει ζήτημα προηγούμενης έγκρισης από τις τουρκικές αρχές για σχετικές εργασίες.
Μεταφέροντας, τέλος, τουρκικούς ισχυρισμούς περί αιτήματος άδειας για εργασίες καλωδίου, διευκρίνισε ρητά ότι δεν τους υιοθετεί.
Οι κινήσεις που ζητήθηκαν από την Αθήνα
Ως αναγκαίες απαντήσεις προτάθηκαν στην εκπομπή η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, η άσκηση πίεσης μέσω της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης προς τη Λιβύη και η ενίσχυση της ναυτικής παρουσίας στην περιοχή της Κρήτης.
Οι δύο συνομιλητές υποστήριξαν ότι οι καταδικαστικές ανακοινώσεις δεν επαρκούν και ότι απαιτείται πολιτική απόφαση για την αξιοποίηση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.
Ο Μουντζουρούλιας επανήλθε επανειλημμένα στην ανάγκη να προχωρήσει το GSI, εκφράζοντας στο κλείσιμο την προσωπική εκτίμηση ότι θα υπάρξουν εξελίξεις στο έργο ως απάντηση στις τουρκικές κινήσεις.
Μεταναστευτικές διαδρομές προς την Κρήτη
Σημαντικό μέρος της συζήτησης αφορούσε και τις μεταναστευτικές ροές από τη Λιβύη. Ο παρουσιαστής επικαλέστηκε δημοσιεύματα για μετατόπιση διαδρομών των κυκλωμάτων διακίνησης προς τις νότιες ακτές της ανατολικής Κρήτης, με αναφορά στην Ιεράπετρα και στην ευρύτερη περιοχή του Λασιθίου.
Παρουσίασε επίσης εκτιμήσεις για περίπου ένα εκατομμύριο μετανάστες στη Λιβύη, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν σημαίνει πως όλοι κατευθύνονται προς την Ελλάδα.
Ο ίδιος συνέδεσε τον κίνδυνο αυξημένων ροών με την ευρύτερη πίεση που θεωρεί ότι ασκείται στην Αθήνα. Από την πλευρά του συνομιλητή του προτάθηκαν στενότερη συνεργασία με την Ιταλία, χρηματοδοτική πίεση προς τη Λιβύη και ισχυρότερη επιτήρηση των θαλάσσιων συνόρων.
Ισραήλ, Ιράν και αμυντική συνεργασία
Η εκπομπή κάλυψε και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με αναφορές στις δηλώσεις Νετανιάχου για την Τουρκία, στη στρατιωτική κινητικότητα γύρω από το Ιράν και στις επιχειρήσεις στη Συρία.
Παρουσιάστηκαν πληροφορίες και εκτιμήσεις για μετακινήσεις αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων και ενδεχόμενη κλιμάκωση με το Ιράν. Για ορισμένες αναφορές σχετικές με στρατιωτικές μετακινήσεις στη Συρία επισημάνθηκε μέσα στην εκπομπή ότι δεν είχαν επιβεβαιωθεί.
Παράλληλα, συζητήθηκαν πληροφορίες για πρόταση ενίσχυσης της Κύπρου με αναβαθμισμένα σκάφη, με συμμετοχή των Israel Shipyards και Rafael, καθώς και δυνατότητες συνεργασίας με την Ινδία. Αναφορά έγινε επίσης σε δημοσιεύματα για περαιτέρω ελληνοϊσραηλινή συνεργασία στα πυραυλικά συστήματα PULS, με τη διευκρίνιση ότι η επίσημη ανακοίνωση που επικαλέστηκαν δεν κατονόμαζε τη χώρα.
Κοινή θέση των συνομιλητών ήταν ότι η συνεργασία με το Ισραήλ και την Ινδία χρειάζεται να συνοδεύεται από ελληνικές πρωτοβουλίες και σαφή στρατηγική.
Ο Μουντζουρούλιας έθεσε, τέλος, το ζήτημα της απουσίας μακροπρόθεσμου εθνικού δόγματος, ρωτώντας ποια Ελλάδα επιδιώκει η πολιτική ηγεσία για το 2040 και το 2050. Κλείνοντας, κάλεσε σε ψυχραιμία, αλλά και σε συγκεκριμένες αποφάσεις, υπογραμμίζοντας ότι η υπεράσπιση των ελληνικών συμφερόντων αποτελεί πρωτίστως ευθύνη της ίδιας της χώρας.