Σοβαρή πίεση δέχεται ο πετρελαϊκός τομέας του Ιράν, σύμφωνα με δημοσίευμα του Middle East Forum που υπογράφει ο Dalga Khatinoglu. Τα νέα στοιχεία από τη ναυτιλιακή και ενεργειακή αγορά δείχνουν ότι η Τεχεράνη αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη αναστάτωση των τελευταίων ετών στις εξαγωγές πετρελαίου, ενώ η Κίνα, ο μοναδικός μεγάλος αγοραστής ιρανικού αργού, μειώνει σταθερά τις εισαγωγές της.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας Kpler, οι κινεζικές παραδόσεις ιρανικού πετρελαίου τον Μάιο του 2026 μειώθηκαν κατά 25% σε σχέση με τον Απρίλιο και κατά 38% σε σχέση με τον Μάρτιο. Η μείωση καταγράφεται μετά την έναρξη των επιχειρήσεων ΗΠΑ – Ισραήλ κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας στις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι Κινέζοι διυλιστές εξακολουθούν να εισάγουν λίγο πάνω από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, αλλά τα φορτία δεν φεύγουν πλέον απευθείας από τα ιρανικά τερματικά. Προέρχονται από πλωτές αποθήκες, δηλαδή πετρέλαιο που βρίσκεται σε δεξαμενόπλοια κοντά στην Κίνα, τη Μαλαισία, τη Σιγκαπούρη και άλλα ασιατικά ύδατα.
Η πλωτή αποθήκευση του Ιράν στην Ασία έχει μειωθεί κατά περίπου 33 εκατ. βαρέλια, αφήνοντας στην Τεχεράνη περίπου 89 εκατ. βαρέλια διαθέσιμα σε πλωτά αποθέματα. Ο αναλυτής της Kpler, Homayoun Falakshahi, προειδοποιεί ότι, αν η ναυτική πίεση συνεχιστεί, το Ιράν μπορεί να ξεμείνει από προσβάσιμα αποθέματα για παράδοση στην Κίνα μέσα σε 60 έως 70 ημέρες.
Οι επιπτώσεις για την ιρανική οικονομία μπορεί να αποδειχθούν βαριές. Το Ιράν εξήγαγε πέρυσι περίπου 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε αργό, συμπυκνώματα και διυλισμένα προϊόντα, ενώ τα πετρελαϊκά έσοδα αντιστοιχούσαν περίπου στο 65% των συνολικών εξαγωγών της χώρας.
Την ίδια ώρα, η παραγωγή πετρελαίου μειώνεται γρήγορα. Τα στοιχεία του OPEC δείχνουν ότι η ιρανική παραγωγή αργού τον Απρίλιο του 2026 έπεσε κατά 350.000 βαρέλια ημερησίως σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων ΗΠΑ – Ισραήλ, διαμορφούμενη περίπου στα 2,85 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Η κατάσταση στα ιρανικά τερματικά εξαγωγής επιδεινώνει την εικόνα. Η φόρτωση πετρελαίου έχει υποχωρήσει στα 640.000 βαρέλια ημερησίως αυτόν τον μήνα. Με τα δεξαμενόπλοια κοντά στα ιρανικά ύδατα να πλησιάζουν τα όρια χωρητικότητας και τις χερσαίες αποθήκες να γεμίζουν, η Τεχεράνη μπορεί να αναγκαστεί να κόψει ακόμη περισσότερο την παραγωγή.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το Ιράν θα μπορούσε να περιορίσει την παραγωγή κοντά στα επίπεδα της εσωτερικής κατανάλωσης, δηλαδή περίπου στα 1,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Αυτό θα συνιστούσε μία από τις πιο απότομες συρρικνώσεις της ιρανικής πετρελαϊκής παραγωγής από την επαναφορά των αμερικανικών κυρώσεων επί Ντόναλντ Τραμπ.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η κρίση δεν αφορά μόνο το Ιράν. Η Κίνα έχει μειώσει συνολικά τις εισαγωγές αργού, καθώς οι υψηλές διεθνείς τιμές και η επιβράδυνση της βιομηχανικής δραστηριότητας πιέζουν τα διυλιστήρια και την κατανάλωση. Οι συνολικές κινεζικές εισαγωγές αργού τον Μάρτιο και τον Απρίλιο υποχώρησαν κατά περίπου 20%.
Η χαμηλότερη κινεζική ζήτηση επηρεάζει και τη Ρωσία. Τα κινεζικά τελωνειακά στοιχεία δείχνουν ότι οι εισαγωγές ρωσικού αργού μειώθηκαν κατά 11%, στα περίπου 2,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Παράλληλα, οι εμπορικές ροές Κίνας – αραβικών κρατών του Κόλπου καταγράφουν μεγάλη πτώση. Οι κινεζικές εξαγωγές προς τις χώρες της περιοχής, που συνήθως κυμαίνονταν μεταξύ 13 και 14 δισ. δολαρίων τον μήνα, μειώθηκαν περίπου στο μισό τον Μάρτιο και τον Απρίλιο. Το μη πετρελαϊκό εμπόριο Ιράν – Κίνας κατέρρευσε ακόμη περισσότερο, σημειώνοντας πτώση 70%, στα περίπου 200 εκατ. δολάρια τον μήνα.
Την ίδια στιγμή, το εμπόριο Κίνας – Ισραήλ αυξήθηκε εντυπωσιακά. Σύμφωνα με τα κινεζικά τελωνειακά στοιχεία, το εμπόριο της Κίνας με το Ισραήλ τον τελευταίο μήνα ήταν περίπου 13 φορές μεγαλύτερο από το μη πετρελαϊκό εμπόριο με το Ιράν. Στο πρώτο τετράμηνο του έτους, οι κινεζικές εισαγωγές από το Ισραήλ αυξήθηκαν κατά 62%, φτάνοντας σχεδόν τα 5,5 δισ. δολάρια, ενώ και οι εξαγωγές της Κίνας προς το Ισραήλ αυξήθηκαν κατά 4%.
Το συμπέρασμα είναι σκληρό για την Τεχεράνη: η Κίνα αγοράζει ιρανικό πετρέλαιο όταν τη συμφέρει, αλλά δεν θυσιάζει τα δικά της εμπορικά συμφέροντα για να στηρίξει το Ιράν. Αν ο αποκλεισμός συνεχιστεί, η Ισλαμική Δημοκρατία θα βρεθεί μπροστά σε πετρελαϊκή ασφυξία, με άμεσες συνέπειες για τα έσοδα, την παραγωγή και την αντοχή του καθεστώτος.