Ο διάδρομος της Τουρκίας στο Ιράν!
Γράφει ο Σάι Γκαλ, Israel Hayom
Ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δεξιά, συνομιλεί με τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη συνάντησή τους στην Τεχεράνη, 7 Απριλίου 2015 | Φωτογραφία: AP
Η Τουρκία δεν είναι ουδέτερη σε αυτόν τον πόλεμο. Διευκολύνει το Ιράν. Ο ρόλος της Άγκυρας είναι συστημικός: πολιτική κάλυψη, επιλεκτική προειδοποίηση, εμπορικοί δίαυλοι και γειτνίαση συμμαχίας που η Δύση εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ως ακίνδυνη.
Καθώς οι επιθέσεις εντείνονται, ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καταδικάζει την εκστρατεία, ευθυγραμμίζεται δημοσίως με την Τεχεράνη, απορρίπτει την πίεση προς το καθεστώς και διατηρεί τα κανάλια που το στηρίζουν. Η Τουρκία προετοιμάζεται για παράπλευρες συνέπειες, διατηρώντας παράλληλα το στρατηγικό βάθος του Ιράν. Πρόκειται για στήριξη εν καιρώ πολέμου.
Η αντίδραση αυτή δεν είναι θέατρο. Αποκαλύπτει έναν βαθύτερο υπολογισμό: η Άγκυρα δεν χρειάζεται το Ιράν να νικήσει. Χρειάζεται το ιρανικό καθεστώς να αντέξει. Ένα διαλυμένο Ιράν θα έφερνε παράπλευρες επιπτώσεις, πίεση προσφύγων, ενεργειακή διαταραχή, σοκ στις αγορές και ένα κενό που ένοπλοι κουρδικοί παράγοντες θα μπορούσαν να εκμεταλλευθούν διασυνοριακά. Η εκτίμηση είναι διαχρονικά σαφής: σε αυτό το μέτωπο, η τουρκική πολιτική καθοδηγείται λιγότερο από συναίσθημα και περισσότερο από τη λογική της συνέχειας του καθεστώτος. Το Ιράν είναι αντίπαλος. Είναι επίσης ένα καθεστώς που η Άγκυρα είναι αποφασισμένη να διατηρήσει.
Η δυτική υπόθεση αστοχεί. Η Τουρκία δεν είναι ο φανερός σύμμαχος του Ιράν. Είναι κάτι πιο επικίνδυνο. Λειτουργώντας εκ των έσω στο δυτικό σύστημα ασφαλείας, η Άγκυρα λειτουργεί ως στρατηγικός διευκολυντής για την Τεχεράνη. Αυτή είναι η επιχειρησιακή πραγματικότητα.
Το σαφέστερο παράδειγμα ήρθε τον Ιανουάριο του 2026. Το Reuters ανέφερε ότι η τουρκική Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (MİT) προειδοποίησε τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν για Κούρδους μαχητές που επιχειρούσαν να περάσουν από το Ιράκ στο ιρανικό έδαφος. Αυτό δεν είναι διπλωματία. Είναι ευαίσθητη στον χρόνο πληροφορία που μεταβιβάζεται από κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ σε καθεστώς που αντιμετωπίζει το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το «κουρδικό» αποτελεί πρόσχημα. Το κανάλι παραμένει. Η Τουρκία απέδειξε ότι θα τροφοδοτήσει το επιχειρησιακό κύκλωμα του Ιράν με αξιοποιήσιμες προειδοποιήσεις όταν το κρίνει απαραίτητο.
Δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό. Το 2017, Τούρκοι και Ιρανοί αξιωματούχοι συζήτησαν διεύρυνση στρατιωτικής και πληροφοριακής συνεργασίας, κυρίως μέσω του κουρδικού φακέλου. Ο Ερντογάν μίλησε για κοινή δράση κατά κουρδικών οργανώσεων. Το μοτίβο έχει παγιωθεί: κοινά κανάλια, λειτουργική εμπιστοσύνη, τακτική επαφή και προηγούμενο συνεργασίας ασφαλείας μεταξύ τουρκικών θεσμών και ιρανικών κέντρων ισχύος.
Η πλήρης ευθυγράμμιση δεν είναι απαραίτητη. Η επιλεκτική σύγκλιση αρκεί. Η άμεση μεταφορά δεν είναι το ζήτημα. Η δομική πραγματικότητα είναι ότι η Τουρκία λειτουργεί εντός των δυτικών μηχανισμών συλλογής, χαρτογράφησης απειλών και επιχειρησιακού ρυθμού, διατηρώντας παράλληλα επιλεκτική συνεργασία πληροφοριών με την Τεχεράνη όταν το απαιτούν τα συμφέροντά της. Στον κόσμο των πληροφοριών, η εγγύτητα είναι ισχύς.
Καλεντερίδης: Πώς “αποκεφάλισαν” την ηγεσία του Ιράν – Η κρίσιμη διαρροή
Ο εναέριος τομέας καθιστά την έκθεση αδιαμφισβήτητη. Ο στόλος AWACS του ΝΑΤΟ αποτελεί τον πυρήνα του συστήματος πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης (ISR) της Συμμαχίας, μεταδίδοντας σχεδόν σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες σε δυνάμεις αέρος, θαλάσσης και ξηράς. Η Τουρκία φιλοξενεί προωθημένη βάση στo Ικόνιο. Οι πτήσεις επιτήρησης του ΝΑΤΟ από την Τουρκία μετατοπίστηκαν από τη Ρωσία προς το Ιράν, με αυξημένο ρυθμό πάνω από ιρανικό έδαφος. Η έκθεση έγκειται στην εγγύτητα και την πρόσβαση. Μια πλατφόρμα του ΝΑΤΟ έχει προειδοποιήσει ιρανικά όργανα ασφαλείας και έχει διατηρήσει πολλαπλά κανάλια στο ιρανικό σύστημα. Αυτό είναι συνειδητός σχεδιασμός.
Ο τουρκικός διάδρομος προς την Τεχεράνη εκτείνεται πέρα από τις πληροφορίες. Περιλαμβάνει χρηματοδότηση, εξαρτήματα, εφοδιαστική και υποδομές με δυνατότητα άρνησης ευθύνης. Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ έχει επιβάλει κυρώσεις σε πρόσωπα και εταιρείες με έδρα την Τουρκία που συνδέονται με παράκαμψη κυρώσεων και με προγράμματα των Φρουρών της Επανάστασης, την ιρανική προσπάθεια drone, το πυραυλικό της σύστημα και δίκτυα αμυντικών προμηθειών. Πρόκειται για υποδομή, όχι για διαρροή. Το Υπουργείο Οικονομικών περιέγραψε τουρκικό ανταλλακτήριο που διακίνησε άνω του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων και ευρώ για τους Φρουρούς και το ιρανικό υπουργείο Άμυνας. Μεταγενέστερες κυρώσεις αποκάλυψαν δίκτυα συνδεδεμένα με την Τουρκία που υποστήριζαν κρυφή αεροπορία, εξαρτήματα drone, προμήθεια πυραύλων και χρηματοδοτικές διαδρομές προς τη Δύναμη Κουντς και τη Χεζμπολάχ. Άλλα μέτρα ανέφεραν παράγοντες σε Ιράν και Τουρκία που προμηθεύονταν συστατικά προωθητικών πυραύλων από την Κίνα. Το Reuters ανέφερε κυρώσεις σε εταιρεία με έδρα την Τουρκία για διακίνηση προηγμένης αμερικανικής τεχνολογίας προς το Ιράν μέσω κυκλώματος προμηθειών.
Το ίδιο μοτίβο ισχύει και στο επίπεδο των πληρεξουσίων. Η ηγεσία της Χαμάς δραστηριοποιείται από την Τουρκία υπό πολιτική κάλυψη, σε συντονισμό με τη Ντόχα, ενώ η Τεχεράνη χρηματοδοτεί και εξοπλίζει τον άξονα. Καμία επικάλυψη. Καταμερισμός ρόλων: καταφύγιο σε Άγκυρα και Ντόχα. Όπλα και δόγμα κλιμάκωσης στην Τεχεράνη.
Το μοντέλο επεκτείνεται στους Χούθι. Η Τεχεράνη παρέχει χορηγία και πυραυλική αρχιτεκτονική. Η Τουρκία λειτουργεί ως διάδρομος προμηθειών και χρηματοδότησης. Δύο διευθύνσεις. Μία εφοδιαστική αλυσίδα.
Η Χεζμπολάχ ολοκληρώνει τον άξονα. Καθώς ο χερσαίος διάδρομος του Ιράν περιορίστηκε, η Τουρκία κατέστη ανεκτικός κόμβος χρηματοδότησης, διέλευσης και πολιτικής διασύνδεσης. Η Κύπρος δεν είναι πλέον περιφερειακή. Αυτή την εβδομάδα, drone μονής κατεύθυνσης που αποδίδεται στη Χεζμπολάχ έπληξε τη RAF Ακρωτηρίου, βάση γειτονική προς την ΕΕ. Ο πόλεμος διέσχισε τη Μεσόγειο.
Το μοτίβο δεν είναι νέο. Οι ισραηλινές ανησυχίες για την πορεία της Τουρκίας προηγήθηκαν του παρόντος πολέμου. Το 2010, ο τότε υπουργός Άμυνας Εχούντ Μπαράκ προειδοποίησε ότι οι τουρκικές υπηρεσίες υπό τον Χακάν Φιντάν θα μπορούσαν να διαβιβάσουν ευαίσθητο ισραηλινό υλικό στο Ιράν. Το 2013, η Washington Post ανέφερε ότι η Τουρκία είχε εκθέσει ισραηλινό ανθρώπινο δίκτυο εντός Ιράν· το δημοσίευμα αμφισβητήθηκε. Η δυσπιστία που αποκάλυψε, όχι.
Η Άγκυρα δεν είναι ούτε υποτελής ούτε πληρεξούσιος. Δρα κατ’ επιλογήν. Κατά καιρούς έχει κινηθεί εναντίον ιρανικής δραστηριότητας στο έδαφός της. Το 2022, Ισραηλινοί αξιωματούχοι απέδωσαν στην Τουρκία ρόλο στην αποτροπή φερόμενης ιρανικής συνωμοσίας στην Κωνσταντινούπολη. Τον Ιανουάριο του 2026, οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν υπόπτους για συνεργασία με το Ιράν και επιτήρηση της βάσης Ιντσιρλίκ του ΝΑΤΟ. Τα γεγονότα αυτά δεν αναιρούν το μοτίβο. Το ορίζουν. Η Τουρκία λειτουργεί ως βαλβίδα, ανοίγοντας ή περιορίζοντας διαύλους ανάλογα με τις προτεραιότητές της και αφήνοντας στο Ιράν λειτουργικό χώρο.
Η ίδια επιλεκτικότητα χαρακτηρίζει και τη διαχείριση ισραηλινής δραστηριότητας πληροφοριών. Οι τουρκικές αρχές συνέλαβαν και απήγγειλαν κατηγορίες σε υπόπτους για συνεργασία με τη Mossad εναντίον παλαιστινιακών στόχων εντός Τουρκίας. Οι νομικές λεπτομέρειες είναι δευτερεύουσες. Το στρατηγικό μήνυμα ήταν σαφές: η Άγκυρα περιορίζει την ισραηλινή μυστική εμβέλεια, ενώ παραμένει δεσμευμένη στην αποτροπή κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος. Αυτή η ασυμμετρία καθορίζει το επιχειρησιακό περιβάλλον.
Η έκθεση αυτή υφίσταται επειδή η Δύση παρερμηνεύει τη συμμαχική ιδιότητα ως στρατηγική ευθυγράμμιση. Υποτίθεται ότι το καθεστώς μέλους του ΝΑΤΟ εξασφαλίζει σύγκλιση απειλών. Δεν το κάνει. Για την Άγκυρα, το Ιράν είναι ανταγωνιστής, γείτονας, εμπορικός εταίρος, ενεργειακός συνομιλητής, κουρδικός παράγοντας και καθεστώς του οποίου η κατάρρευση θα έπληττε τα τουρκικά συμφέροντα. Όταν γίνει κατανοητή αυτή η ιεράρχηση, η αντίφαση εξαφανίζεται. Η Τουρκία παραμένει εντός ΝΑΤΟ, ενώ επαναπροσδιορίζει την ευθυγράμμιση και διατηρεί τον ελιγμό του Ιράν.
Η πολιτική πρέπει να αντιμετωπίσει τη δομική πραγματικότητα. Απαιτεί αυστηρότερο διαχωρισμό πληροφοριών, αυστηρότερο έλεγχο δικτύων προμηθειών, ναυτιλίας, χρηματοδότησης και αεροπορίας με έδρα την Τουρκία, επιθετική επιβολή ελέγχων τελικών χρηστών και αναγνώριση ότι η πρόσβαση αποτελεί στρατηγικό νόμισμα. Η στάση της Τουρκίας είναι συστημική. Διατηρεί τις συνθήκες υπό τις οποίες η Τεχεράνη μπορεί να ακούει, να κινείται, να προμηθεύεται, να δρομολογεί, να προετοιμάζεται και να αντέχει.
Η Δύση πρέπει να σταματήσει να ρωτά αν η Τουρκία είναι με το Ιράν. Αυτό είναι το λάθος ερώτημα.
Το σωστό είναι: πόσο από την ανθεκτικότητα του Ιράν συντηρείται από έναν σύμμαχο του ΝΑΤΟ που έχει τελειοποιήσει τη στρατηγική διττότητα.