Η Τουρκία οδεύει προς μια προεκλογική μάχη που μπορεί να έχει κριθεί πριν καν στηθούν οι κάλπες, σύμφωνα με κύριο άρθρο του Guardian, το οποίο περιγράφει τη χώρα ως μια «αυταρχική δημοκρατία» που κινείται όλο και πιο κοντά στην απόλυτη ενός ανδρός αρχή του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Η βρετανική εφημερίδα στέκεται στις τελευταίες εξελίξεις στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, όπου δικαστική απόφαση ακύρωσε την εκλογή του Οζγκιούρ Οζέλ στην ηγεσία του CHP και επανέφερε τον Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Πρόκειται για απόφαση που η αντιπολίτευση χαρακτηρίζει «δικαστικό πραξικόπημα», καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία το CHP είχε καταφέρει να ανακάμψει πολιτικά και να καταγάγει σημαντική νίκη στις δημοτικές εκλογές του 2024.
Το πλήγμα δεν αφορά μόνο την εσωκομματική τάξη του CHP. Αγγίζει τον πυρήνα του πολιτικού ανταγωνισμού στην Τουρκία. Ο Οζέλ θεωρήθηκε ο άνθρωπος που αναζωογόνησε την κεμαλική αντιπολίτευση, ενώ την ίδια ώρα εκατοντάδες στελέχη και αξιωματούχοι του κόμματος έχουν βρεθεί στο στόχαστρο δικαστικών διώξεων. Ανάμεσά τους και ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, ο οποίος συνελήφθη την ημέρα που επελέγη ως υποψήφιος πρόεδρος του CHP και αντιμετωπίζει βαρύτατες κατηγορίες.
Ο Guardian σημειώνει ότι η Δικαιοσύνη στην Τουρκία έχει εργαλειοποιηθεί εναντίον της αντιπολίτευσης, ενώ η απομάκρυνση Οζέλ ερμηνεύεται ως προσπάθεια υποταγής και διάσπασης του μεγαλύτερου αντιπολιτευτικού κόμματος. Η επαναφορά Κιλιτσντάρογλου, ενός ηγέτη που ηττήθηκε από τον Ερντογάν το 2023 παρά την τότε μεγάλη φθορά του Τούρκου προέδρου, δημιουργεί νέα δεδομένα υπέρ του καθεστώτος.
Η παρέμβαση στο CHP συμπίπτει με ακόμη μία αυταρχική κίνηση: το κλείσιμο ιδιωτικού πανεπιστημίου που θεωρούνταν κέντρο φιλελεύθερων απόψεων. Για τον Guardian, η εικόνα είναι ενιαία. Από τις διαδηλώσεις του Γκεζί το 2013 και ιδιαίτερα μετά το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, ο Ερντογάν κινείται σταθερά προς ένα προεδρικό σύστημα υπερσυγκέντρωσης εξουσιών, με ελεγχόμενα ΜΜΕ, πιεσμένη κοινωνία πολιτών και δικαστικό μηχανισμό που λειτουργεί πολιτικά.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι οι επόμενες προεδρικές εκλογές. Τυπικά είναι προγραμματισμένες για το 2028, όμως πολλοί εκτιμούν ότι μπορεί να γίνουν νωρίτερα. Σε περίπτωση πρόωρων εκλογών, ο Ερντογάν θα μπορούσε να παρακάμψει τον περιορισμό των δύο θητειών και να διεκδικήσει ξανά την προεδρία. Παράλληλα, η προσέγγισή του με τους Κούρδους ενδέχεται να του δώσει πολιτικά περιθώρια για συνταγματική αλλαγή.
Το οικονομικό μέτωπο παραμένει βαρύ. Ο Guardian υπενθυμίζει ότι ο πληθωρισμός πιέζει την τουρκική κοινωνία, ενώ η κεντρική τράπεζα αύξησε τον φετινό στόχο από 16% σε 24%. Η τουρκική λίρα κατέγραψε νέα ιστορικά χαμηλά μετά την απόφαση για τον Οζέλ, ενώ το χρηματιστήριο υποχώρησε κατά 6%. Το πρόβλημα για τον Ερντογάν είναι ότι εμφανίζεται ως λύση σε κρίσεις που ο ίδιος δημιούργησε.
Ωστόσο, στο εξωτερικό εξακολουθεί να κινείται με ευελιξία. Διαχειρίζεται τον πόλεμο στην Ουκρανία, τη ρευστότητα στη Συρία και τις εντάσεις στη Μέση Ανατολή, εξασφαλίζοντας ανοχή από τη Δύση. Ο Ντόναλντ Τραμπ τον επαίνεσε ως «σκληρό τύπο», ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση, απασχολημένη με την Ουκρανία, αποφεύγει να ανεβάσει την πίεση στην Άγκυρα.
Το συμπέρασμα του Guardian είναι σκληρό! Η δημοκρατία δεν καταργείται πάντα μέσα σε μία νύχτα. Διαβρώνεται σταδιακά, με δικαστικές αποφάσεις, αποκλεισμό αντιπάλων, έλεγχο της πληροφόρησης και φίμωση της κοινωνίας. Ακόμη κι αν η καταμέτρηση των ψήφων στις επόμενες τουρκικές εκλογές γίνει κανονικά, το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος θα έχει δικαίωμα να σταθεί απέναντι στον Ερντογάν και αν η φωνή του θα μπορεί να ακουστεί.