Την ώρα που οι πρωτοβουλίες που γεννήθηκαν μετά τις Συμφωνίες του Αβραάμ εμφανίζουν σημάδια επιβράδυνσης λόγω των πολέμων και της αστάθειας στη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ ενισχύει σταθερά τις σχέσεις του με δύο χώρες που θεωρεί στρατηγικής σημασίας, την Ινδία και την Ελλάδα.
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Οι πρόσφατες επαφές της ισραηλινής πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας με Νέο Δελχί και Αθήνα δείχνουν ότι η Ιερουσαλήμ επενδύει όλο και περισσότερο σε έναν άξονα συνεργασίας που εκτείνεται από τον Ινδικό Ωκεανό έως την Ανατολική Μεσόγειο, συνδέοντας παράλληλα την Ινδία, το Ισραήλ, την Ελλάδα, την Κύπρο, αλλά και χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν.
Στις 22 Ιουνίου, το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας δημοσίευσε ανακοίνωση για την «εμβάθυνση των δεσμών προς Ανατολάς», με αφορμή την επίσημη επίσκεψη του γενικού διευθυντή του υπουργείου Άμυνας, Αμίρ Μπαράμ, στην Ινδία. Παράλληλα, μία ημέρα νωρίτερα, το Ισραηλινό Ναυτικό υποδέχθηκε τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού της Ελλάδας, αντιναύαρχο Δημήτριο-Ελευθέριο Κατάρα, σε συνάντηση με τον διοικητή του ισραηλινού Πολεμικού Ναυτικού, υποναύαρχο Εγιάλ Χαρέλ.
Οι δύο εξελίξεις μόνο τυχαίες δεν θεωρούνται. Αντιθέτως, αποτυπώνουν μια ευρύτερη στρατηγική του Ισραήλ για διεύρυνση των αμυντικών και γεωπολιτικών συνεργασιών του σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή αναδιαμορφώνεται μετά τον πόλεμο στη Γάζα και τις συγκρούσεις με το Ιράν και τους συμμάχους του.
Ο Αμίρ Μπαράμ χαρακτήρισε την Ινδία «βασικό στρατηγικό εταίρο του κράτους του Ισραήλ», υπογραμμίζοντας ότι η αμυντική συνεργασία των δύο χωρών δεν βασίζεται μόνο σε κοινά συμφέροντα αλλά και σε κοινές αξίες, αμοιβαία εμπιστοσύνη και βαθιά πολιτισμική εκτίμηση.
«Η Ινδία είναι ένας στρατηγικός εταίρος με ιδιαίτερη σημασία. Η συνεργασία μας αντανακλά τη βούληση των δύο χωρών να επεκτείνουν περαιτέρω τη βιομηχανική και αμυντική τους συμμαχία», τόνισε χαρακτηριστικά.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις με τον υπουργό Άμυνας της Ινδίας, τον υπουργό Άμυνας, τον αρχηγό των Ενόπλων Δυνάμεων και ανώτατους αξιωματούχους της χώρας, με βασικό αντικείμενο την ενίσχυση της διμερούς αμυντικής συνεργασίας και την προώθηση κοινών βιομηχανικών προγραμμάτων.
Την ίδια στιγμή, η επίσκεψη του αρχηγού του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού στο Ισραήλ επιβεβαίωσε για ακόμη μία φορά το υψηλό επίπεδο των ελληνοϊσραηλινών αμυντικών σχέσεων. Το Ισραήλ χαρακτήρισε τη συνάντηση απόδειξη του βάθους της στρατηγικής σχέσης των δύο χωρών και της κοινής δέσμευσης για περαιτέρω ενίσχυση της επιχειρησιακής και στρατιωτικής συνεργασίας.
Οι εξελίξεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα του φιλόδοξου σχεδίου του Οικονομικού Διαδρόμου Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), ο οποίος παρουσιάστηκε στη Σύνοδο Κορυφής των G20 στο Νέο Δελχί το 2023.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ενός τεράστιου δικτύου μεταφορών, ενέργειας και ψηφιακών υποδομών που θα συνδέει την Ινδία με τον Περσικό Κόλπο και από εκεί, μέσω της Ανατολικής Μεσογείου, με την Ευρώπη. Περιλαμβάνει σιδηροδρομικά δίκτυα, λιμάνια βαθέων υδάτων, ηλεκτρικά δίκτυα και καλώδια υψηλής ταχύτητας για μεταφορά δεδομένων.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο διάδρομος θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς εμπορευμάτων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, λειτουργώντας παράλληλα ως εναλλακτική απέναντι στην κινεζική πρωτοβουλία «Belt and Road».
Ωστόσο, η υλοποίηση του σχεδίου έχει επιβραδυνθεί λόγω της αστάθειας στη Μέση Ανατολή. Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και ο πόλεμος που ακολούθησε θεωρούνται από αρκετούς αναλυτές ως παράγοντες που έβαλαν φρένο στις νέες περιφερειακές πρωτοβουλίες συνεργασίας.
Την τελευταία περίοδο, όμως, διαμορφώνονται νέα δεδομένα. Η εκεχειρία στη Γάζα, οι συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν στην Ελβετία και η σταδιακή αποκλιμάκωση των συγκρούσεων δημιουργούν προϋποθέσεις επανεκκίνησης περιφερειακών σχεδίων που είχαν παγώσει.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το Ισραήλ φαίνεται να επενδύει ιδιαίτερα στις σχέσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ινδία, χώρες που θεωρούνται κρίσιμοι κρίκοι μιας αλυσίδας συνεργασίας που ενώνει τον Ινδικό Ωκεανό με τη Μεσόγειο.
Παράλληλα, στην Ιερουσαλήμ παρακολουθούν με προσοχή τη διαμόρφωση νέων περιφερειακών ισορροπιών. Η ενίσχυση των επαφών μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν, Κατάρ, Σαουδικής Αραβίας και Αιγύπτου αντιμετωπίζεται από ορισμένους ισραηλινούς κύκλους ως πιθανή πρόκληση για τα ισραηλινά συμφέροντα στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό σκηνικό, οι επαφές με την Ελλάδα και την Ινδία αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Για το Ισραήλ δεν αποτελούν απλώς διμερείς συνεργασίες, αλλά τμήμα μιας ευρύτερης στρατηγικής που στοχεύει στη δημιουργία ενός νέου πλέγματος ασφάλειας, ενέργειας και εμπορίου από την Ασία έως την Ευρώπη.
Όλα τα στοιχεία συνηγορούν στο συμπέρασμα, ότι το Ισραήλ κοιτάζει όλο και περισσότερο προς Ανατολάς, επενδύοντας σε εταίρους που θεωρεί σταθερούς και αξιόπιστους σε μια περίοδο μεγάλων γεωπολιτικών ανακατατάξεων.