Διπλωματική ένταση Άγκυρας–Κιέβου: Κλήθηκε ο Ουκρανός πρέσβης μετά τις επιθέσεις σε δύο τουρκικά πλοία

Νέα ένταση καταγράφεται στις σχέσεις Τουρκίας και Ουκρανίας, μετά τις επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον δύο τουρκικών εμπορικών πλοίων κοντά στο ρωσικό λιμάνι Τουάπσε, στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο πρέσβης της Ουκρανίας στην Άγκυρα κλήθηκε το Σάββατο στο τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών, όπου του μεταφέρθηκε η έντονη αντίδραση της τουρκικής κυβέρνησης. Η Άγκυρα αποδίδει τις επιθέσεις στην ουκρανική πλευρά, χωρίς μέχρι στιγμής να υπάρχει επίσημη ανάληψη ευθύνης από το Κίεβο.

Σύμφωνα με πηγές του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών που επικαλείται το Anadolu, οι Τούρκοι αξιωματούχοι υπογράμμισαν κατά τη συνάντηση την ανάγκη προστασίας της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας, της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ενώ απηύθυναν τις «απαραίτητες προειδοποιήσεις» προς την ουκρανική πλευρά.

Τρία drones κατά του «Lider Bordo Mavi»

Το πρώτο περιστατικό σημειώθηκε στις 26 Αυγούστου. Το τουρκικής εκμετάλλευσης πλοίο μεταφοράς ξηρού φορτίου «Lider Bordo Mavi», το οποίο μετέφερε νωπά λαχανικά από τη Σαμψούντα προς το ρωσικό λιμάνι Τουάπσε, φέρεται να χτυπήθηκε από τρία drones.

Από την επίθεση προκλήθηκε πυρκαγιά στο πλοίο, ενώ, σύμφωνα με τουρκικές και ναυτιλιακές πηγές, τραυματίστηκαν πέντε μέλη του πληρώματος. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί αναλυτικές πληροφορίες για την κατάσταση της υγείας τους.

Το πλοίο βρισκόταν κοντά στις ρωσικές ακτές όταν δέχθηκε τα πλήγματα. Αργότερα ρυμουλκήθηκε προς το τουρκικό λιμάνι της Σαμψούντας, σύμφωνα με τουρκικά μέσα ενημέρωσης.

Η επίθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το «Lider Bordo Mavi» δεν μετέφερε στρατιωτικό υλικό αλλά αγροτικά προϊόντα. Ωστόσο, ο προορισμός του ήταν ρωσικό λιμάνι, γεγονός που αναδεικνύει τη διευρυνόμενη ουκρανική πίεση προς τις εμπορικές και εφοδιαστικές γραμμές που συνδέονται με τη ρωσική οικονομία.

Χτυπήθηκε και το ρυμουλκό

Η κατάσταση επιβαρύνθηκε ακόμη περισσότερο την επόμενη ημέρα, όταν το «Lider Kocatepe», το οποίο είχε αποσταλεί για να ρυμουλκήσει το πληγέν πλοίο, έγινε επίσης στόχος επίθεσης με drone.

Οι τουρκικές αρχές δεν ανακοίνωσαν εάν από το δεύτερο περιστατικό υπήρξαν τραυματισμοί ή σοβαρές ζημιές. Το γεγονός, όμως, ότι στοχοποιήθηκε και το πλοίο που συμμετείχε στην επιχείρηση διάσωσης προκάλεσε έντονη δυσφορία στην Άγκυρα.

Η Τουρκία θεωρεί ότι η επέκταση των επιθέσεων σε εμπορικά και βοηθητικά πλοία αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο για το σύνολο της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, ανεξάρτητα από τη σημαία ή την εθνικότητα της εταιρείας που εκμεταλλεύεται κάθε σκάφος.

Το αίτημα της Άγκυρας

Η τουρκική κυβέρνηση ζήτησε την εφαρμογή αμοιβαίου μορατόριουμ στις επιθέσεις εναντίον πολιτικών και εμπορικών πλοίων. Επιδιώκει μια συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, η οποία θα διασφαλίζει ότι η ναυτιλία, οι εμπορικές μεταφορές και τα πληρώματα δεν θα μετατρέπονται σε στόχους του πολέμου.

Το αίτημα δεν διατυπώνεται για πρώτη φορά. Η Άγκυρα είχε ήδη καλέσει Μόσχα και Κίεβο να περιορίσουν τις επιχειρήσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς οι επιθέσεις κατά πλοίων και λιμενικών εγκαταστάσεων έχουν πολλαπλασιαστεί.

Η Τουρκία ενδιαφέρεται άμεσα για τη διατήρηση της ασφάλειας των θαλάσσιων διαδρόμων. Οι τουρκικές ναυτιλιακές εταιρείες δραστηριοποιούνται εκτεταμένα στην περιοχή, ενώ ο Βόσπορος και τα Δαρδανέλλια αποτελούν τις μοναδικές εξόδους της Μαύρης Θάλασσας προς τη Μεσόγειο.

Η Μόσχα, σύμφωνα με το Reuters, έχει ήδη απορρίψει την ιδέα μιας περιορισμένης κατάπαυσης του πυρός στη θάλασσα, χαρακτηρίζοντάς την «ημίμετρο» που θα μπορούσε να προσφέρει επιχειρησιακή ανάσα στην Ουκρανία. Η Ρωσία συνδέει οποιαδήποτε συμφωνία για τα πλοία με την παύση των ουκρανικών πληγμάτων εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων, ενεργειακών εγκαταστάσεων και αγωγών.

Η προειδοποίηση του Κιέβου

Η ουκρανική πλευρά επιμένει ότι η Μαύρη Θάλασσα παραμένει ζώνη ενεργών στρατιωτικών επιχειρήσεων. Το Κίεβο έχει προειδοποιήσει τις ναυτιλιακές εταιρείες που συνεχίζουν να συναλλάσσονται με τη Ρωσία ότι πρέπει να συνυπολογίζουν τους κινδύνους.

Η Ουκρανία επιχειρεί να περιορίσει τις ρωσικές εξαγωγές και τις θαλάσσιες εφοδιαστικές γραμμές, θεωρώντας ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση και υποστήριξη της πολεμικής προσπάθειας της Μόσχας. Η τακτική αυτή, όμως, αυξάνει τον κίνδυνο να πληγούν πλοία τρίτων χωρών, με αποτέλεσμα ο πόλεμος να αποκτά ευρύτερες διπλωματικές και οικονομικές συνέπειες.

Παράλληλα, το Κίεβο έχει κατηγορήσει τη Ρωσία για επιθέσεις κατά ουκρανικών λιμένων, σιτηρών και ενεργειακών υποδομών, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να καλύπτει αμοιβαία τόσο τη ναυσιπλοΐα όσο και τα ενεργειακά δίκτυα.

Η δύσκολη ισορροπία της Τουρκίας

Η κλήση του Ουκρανού πρέσβη δεν συνιστά ακόμη ρήξη στις σχέσεις Άγκυρας–Κιέβου, αποτελεί όμως σοβαρό διπλωματικό μήνυμα.

Η Τουρκία είναι κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και υποστηρίζει επισήμως την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας. Παράλληλα, έχει διατηρήσει ανοικτούς πολιτικούς και οικονομικούς διαύλους με τη Ρωσία και δεν συμμετέχει στο σύνολο των δυτικών κυρώσεων.

Αυτή η πολιτική ισορροπιών δοκιμάζεται όσο ο πόλεμος πλησιάζει τα τουρκικά θαλάσσια συμφέροντα. Η Άγκυρα επιθυμεί να παραμείνει διαμεσολαβητής μεταξύ των δύο εμπόλεμων πλευρών, αλλά δεν μπορεί να αγνοήσει επιθέσεις που θέτουν σε κίνδυνο τουρκικά πλοία και πληρώματα.

Οι επιθέσεις στα «Lider Bordo Mavi» και «Lider Kocatepe» δείχνουν ότι η Μαύρη Θάλασσα παύει σταδιακά να αποτελεί ασφαλή εμπορικό διάδρομο. Η στρατιωτικοποίηση των θαλάσσιων μεταφορών και η χρήση drones εναντίον πλοίων που συνδέονται οικονομικά με τη Ρωσία δημιουργούν μια επικίνδυνη πραγματικότητα: ακόμη και ένα φορτίο λαχανικών μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο ενός πολέμου που διευρύνεται πέρα από τα παραδοσιακά όρια του μετώπου.