Ως βασικό πυλώνα της μεταρρύθμισης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων παρουσίασε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας την «Ασπίδα του Αχιλλέα», υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται απλώς για την αγορά νέων οπλικών συστημάτων, αλλά για τη διαμόρφωση μιας ενιαίας και δικτυοκεντρικής αρχιτεκτονικής άμυνας.
Σε δήλωσή του, η οποία δημοσιεύθηκε στο «Βήμα της Κυριακής», ο υπουργός χαρακτήρισε το πρόγραμμα επιβεβλημένη απάντηση στις σύγχρονες γεωπολιτικές και τεχνολογικές προκλήσεις. Όπως ανέφερε, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» εντάσσεται στην «Ατζέντα 2030» και σηματοδοτεί τη μετάβαση της χώρας σε μια διαφορετική αντίληψη για την άμυνα και την αποτροπή.
Τα πέντε επίπεδα της ελληνικής «Ασπίδας»
Ο Νίκος Δένδιας εξήγησε ότι η ονομασία του προγράμματος δεν επιλέχθηκε τυχαία. Όπως η ασπίδα του ομηρικού Αχιλλέα αποτελούνταν από πέντε επάλληλα στρώματα, έτσι και η σύγχρονη ελληνική ασπίδα συγκροτείται σε πέντε επιχειρησιακά επίπεδα:
- στη θάλασσα,
- στη στεριά,
- στον αέρα,
- στον κυβερνοχώρο,
- στο διάστημα.
Το σχέδιο προβλέπει τη διασύνδεση πλοίων, αεροσκαφών, χερσαίων μέσων, μη επανδρωμένων και αυτόνομων συστημάτων, δορυφόρων και κάθε άλλης πλατφόρμας που διαθέτει αισθητήρες.
Στόχος είναι η μετάβαση «από ένα άθροισμα οπλικών συστημάτων σε ένα ολιστικό σύστημα αποτροπής». Αυτό σημαίνει ότι κάθε μονάδα δεν θα επιχειρεί απομονωμένα, αλλά θα αποτελεί μέρος ενός κοινού δικτύου συλλογής, επεξεργασίας και διανομής πληροφοριών.
Το νέο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου
Στην καρδιά της «Ασπίδας του Αχιλλέα» θα βρίσκεται ένα ενοποιημένο σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου – Command and Control. Μέσω αυτού θα συγκεντρώνονται δεδομένα από διαφορετικούς αισθητήρες, θα αναγνωρίζονται και θα αξιολογούνται οι απειλές και θα προτείνεται ο καταλληλότερος τρόπος αντιμετώπισής τους.
Η επιδιωκόμενη αλλαγή είναι ουσιαστική: η πληροφορία δεν θα λειτουργεί απλώς ως ενημέρωση προς τα επιτελεία, αλλά θα μετατρέπεται άμεσα σε επιχειρησιακή δυνατότητα. Η ταχύτητα εντοπισμού, αξιολόγησης και απόκρισης αποκτά κρίσιμη σημασία σε ένα πεδίο μάχης όπου κυριαρχούν τα drones, οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς, τα ηλεκτρονικά μέσα και οι κυβερνοεπιθέσεις.
Σύμφωνα με τον υπουργό, με την ανάπτυξη αυτής της αρχιτεκτονικής τα νέα πλοία του Πολεμικού Ναυτικού και τα αεροσκάφη 4,5 και 5ης γενιάς δεν θα δεσμεύονται αποκλειστικά στη στενή άμυνα του Αιγαίου. Θα μπορούν να αξιοποιηθούν σε ευρύτερες αποστολές αποτροπής, αυξάνοντας το στρατηγικό αποτύπωμα των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα εισέρχεται στο διαστημικό πεδίο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαστημική διάσταση της άμυνας. Ο Νίκος Δένδιας αναφέρθηκε στην εγκατάσταση στην Ελλάδα ενός από τους δύο κόμβους του ευρωπαϊκού προγράμματος ασφαλών κυβερνητικών δορυφορικών επικοινωνιών GOVSATCOM.
Η επιλογή αυτή, σύμφωνα με τον υπουργό, ενισχύει τον γεωπολιτικό ρόλο της Ελλάδας ως πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, η χώρα έχει ήδη αποκτήσει στόλο μικροδορυφόρων και προετοιμάζεται για την ανάπτυξη του πρώτου μεγάλου γεωστατικού δορυφόρου της.
Οι δορυφορικές επικοινωνίες μπορούν να προσφέρουν ασφαλέστερη διασύνδεση των στρατιωτικών μονάδων, επιτήρηση ευρύτερων περιοχών και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα των δικτύων διοίκησης. Το διάστημα, επομένως, αντιμετωπίζεται πλέον ως οργανικό τμήμα της εθνικής άμυνας και όχι ως συμπληρωματική τεχνολογική δυνατότητα.
Στο επίκεντρο η ελληνική αμυντική βιομηχανία
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» συνδέεται άμεσα και με την προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου οικοσυστήματος αμυντικής καινοτομίας. Ο υπουργός επανέλαβε ότι βασική προϋπόθεση για τα εξοπλιστικά προγράμματα αποτελεί η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας σε ποσοστό τουλάχιστον 25%.
Το ζητούμενο, πάντως, δεν περιορίζεται στην κατασκευή επιμέρους εξαρτημάτων. Η ελληνική πλευρά διεκδικεί ουσιαστική μεταφορά τεχνογνωσίας, παραγωγικές δυνατότητες και πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των νέων συστημάτων.
Η πρόσβαση αυτή θεωρείται κρίσιμη για την επιχειρησιακή αυτονομία της χώρας, καθώς επιτρέπει την προσαρμογή, αναβάθμιση και διασύνδεση των συστημάτων χωρίς απόλυτη εξάρτηση από ξένους κατασκευαστές.
Όπως υπογράμμισε ο Νίκος Δένδιας, στόχος είναι η Ελλάδα «να μην παραμένει παθητικός αγοραστής και χρήστης», αλλά να συμμετέχει στον σχεδιασμό, στην παραγωγή και στη μελλοντική εξέλιξη των αμυντικών τεχνολογιών.
Η επιτυχία της «Ασπίδας του Αχιλλέα» θα κριθεί, συνεπώς, όχι μόνο από τα συστήματα που θα αποκτηθούν, αλλά από το εάν αυτά θα διασυνδεθούν πραγματικά, από την ταχύτητα υλοποίησης του ενιαίου Command and Control και από το κατά πόσον η ελληνική αμυντική βιομηχανία θα αποκτήσει ουσιαστικό —και όχι διακοσμητικό— ρόλο.