Στη διάκριση ανάμεσα στην ενημέρωση και στην έμμεση αναγνώριση δικαιώματος έγκρισης από την Τουρκία επικέντρωσε την παρέμβασή του ο Ιωάννης Μάζης. Κατά την εκτίμησή του, καθοριστική σημασία έχει το περιεχόμενο οποιουδήποτε εγγράφου ενδέχεται να ζητήσει η Άγκυρα, ιδιαίτερα εάν περιλαμβάνει διατυπώσεις για τη διαφύλαξη του τουρκικού «στάτους κβο» στην περιοχή.
«Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του»
Η συζήτηση ξεκίνησε από την κριτική της τουρκικής αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση Ερντογάν για το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Ο Μάζης αντιμετώπισε τις σχετικές τοποθετήσεις ως μέρος της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης και ζήτησε ψύχραιμη αξιολόγηση των γεγονότων.
Σχολιάζοντας τις διεθνείς αντιδράσεις που έθεσαν υπόψη του οι παρουσιαστές, αναγνώρισε ότι κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Απέδωσε, ωστόσο, τη στάση των εμπλεκόμενων χωρών στην προάσπιση συγκεκριμένων συμφερόντων: «Ο καθένας κοίταξε τα συμφέροντά του».
Για την Αίγυπτο, υποστήριξε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο προσφέρει στην Άγκυρα δυνατότητα πολιτικής παρέμβασης στις σχέσεις Καΐρου–Λιβύης. Επικαλέστηκε τη ρήτρα ενημέρωσης και διαβούλευσης μεταξύ των δύο συμβαλλομένων πριν από την ολοκλήρωση συμφωνίας οριοθέτησης ΑΟΖ με τρίτο κράτος.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Αίγυπτος αντιδρά επειδή διακυβεύονται και δικά της συμφέροντα. Πρόσθεσε ότι το Κάιρο είχε υποτιμήσει το ενδεχόμενο αποδοχής του μνημονίου από την ανατολική λιβυκή πλευρά, λόγω των σχέσεών του με τον Αγκίλα Σάλεχ και τον Χαλίφα Χάφταρ. Όπως παρατήρησε, σφάλματα εκτίμησης γίνονται και από άλλες χώρες, πέρα από την Ελλάδα.
Ισραήλ, Κόλπος και Μουσουλμανική Αδελφότητα
Ο καθηγητής συνέδεσε τη στάση του Ισραήλ με την αντίθεσή του στη Μουσουλμανική Αδελφότητα και με τον ρόλο που αποδίδει στην Τουρκία στην ενίσχυσή της.
Με ανάλογο σκεπτικό ερμήνευσε τις αντιδράσεις μοναρχιών του Κόλπου, αναφερόμενος στην καχυποψία απέναντι στην Άγκυρα και στη στήριξη που, όπως είπε, παρέχουν η Τουρκία και το Κατάρ στην Αδελφότητα.
Αναφέρθηκε επίσης στους Χούθι και στην ασφάλεια της Σαουδικής Αραβίας, αμφισβητώντας την πρακτική αξία της συνδρομής Τουρκίας και Πακιστάν. Το επιχείρημά του ήταν ότι η Αθήνα οφείλει να εξετάζει τα ιδιαίτερα κίνητρα κάθε περιφερειακού παράγοντα όταν αποτιμά τη διεθνή στήριξη.
Τα ερωτήματα για Μακρόν–Ερντογάν
Ο Μάζης συνέδεσε χρονικά την άφιξη πλοίου στο Ηράκλειο, στην οποία αναφέρθηκε, με τηλεφωνική επικοινωνία Μακρόν–Ερντογάν. Έθεσε το ερώτημα εάν οι επαφές σχετίζονται με το σενάριο γαλλικής μεσολάβησης για την ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με το καλώδιο.
Οι παρουσιαστές διευκρίνισαν ότι η ενδεχόμενη ενημέρωση μέσω της γαλλικής πρεσβείας αποτελούσε σενάριο, χωρίς επιβεβαίωση ότι θα υλοποιηθεί. Ο ίδιος θεώρησε τη χρονική συγκυρία ενδεικτική πιθανής σύνδεσης, χωρίς να παρουσιάσει στοιχεία για το περιεχόμενο της τηλεφωνικής συνομιλίας.
Γιατί θεωρεί επικίνδυνο ένα γραπτό προς την Άγκυρα
Στο βασικό σημείο της παρέμβασής του, ο Μάζης υποστήριξε ότι η τουρκική απαίτηση για γραπτή ενημέρωση, συνδυασμένη με τη διαφύλαξη των τουρκικών αξιώσεων, υπερβαίνει μια τυπική διαδικασία πληροφόρησης.
Κατά την εκτίμησή του, η Άγκυρα επιδιώκει να αποκτήσει έγγραφο που θα μπορεί να επικαλείται για την υποστήριξη των διεκδικήσεών της. Προειδοποίησε ότι ένα τέτοιο κείμενο θα μπορούσε να υπονομεύσει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην περιοχή που ο ίδιος προσδιόρισε ως ήδη οριοθετημένη ελληνική ΑΟΖ.
Τόνισε ότι η κριτική του αποβλέπει στην υπεράσπιση των εθνικών δικαιωμάτων με βάση την επιστημονική του κρίση και δεν υπαγορεύεται από πρόθεση αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση.
Η αναφορά στην «Εστία» και τη Chevron
Κλείνοντας, επικαλέστηκε δημοσίευμα της «Εστίας» και του Μανώλη Κοττάκη για συμβατική πρόβλεψη σχετική με τη Chevron. Σύμφωνα με την περιγραφή του, η πρόβλεψη αφορά την αποφυγή επιβάρυνσης του ελληνικού Δημοσίου με ρήτρα σε ενδεχόμενη απώλεια του ανατολικού τμήματος παραχωρούμενης περιοχής.
Ο Μάζης ενέταξε την αναφορά αυτή στον ευρύτερο προβληματισμό του για τη διαχείριση των ελληνικών θαλάσσιων δικαιωμάτων. Στο απόσπασμα δεν παρουσιάστηκε η σύμβαση ή το ακριβές άρθρο της· η συγκεκριμένη αναφορά αποδίδεται ως ισχυρισμός του και χρειάζεται αυτοτελή έλεγχο στο πρωτογενές κείμενο.
Πηγή: Το πλήρες αρχείο υποτίτλων της παρέμβασης στη «Ναυτεμπορική», διάρκειας 10:01.
Συντακτική διευκρίνιση: Η ρήτρα του τουρκολιβυκού μνημονίου για ενημέρωση και διαβούλευση βρίσκεται στο άρθρο IV, παράγραφος 3, ενώ στην παρέμβαση αναφέρεται ως παράγραφος 2. Η διάταξη δεν προβλέπει ρητά υποχρέωση λήψης άδειας ή συναίνεσης.