Την προσοχή Αθήνας και Λευκωσίας στις παγίδες που ενδέχεται να κρύβει η νέα προσπάθεια για το Κυπριακό επέστησε ο στρατιωτικός αναλυτής Σάββας Καλεντερίδης. Σχολιάζοντας την προαναγγελθείσα διάσκεψη «5+1», υπογράμμισε ότι η Τουρκία δεν εγκαταλείπει τον στόχο της αναγνώρισης δύο κρατών, αλλά επιχειρεί να αλλάξει τη μεθοδολογία της διαδικασίας, ώστε ακόμη και ένα νέο αδιέξοδο να λειτουργήσει υπέρ των τετελεσμένων της κατοχής.
Παράλληλα, ανέδειξε δύο παράγοντες που, κατά την εκτίμησή του, προκαλούν έντονο εκνευρισμό στην Άγκυρα: την έναρξη αξιοποίησης των ενεργειακών κοιτασμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας και την εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας της Λευκωσίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία.
Η Άγκυρα επιμένει στα δύο κράτη
Ο Σάββας Καλεντερίδης σημείωσε ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες προανήγγειλε τη σύγκληση της διάσκεψης «5+1», για πρώτη φορά μετά το Κραν Μοντανά. Συνέστησε, ωστόσο, ψύχραιμη ανάγνωση των τουρκικών δηλώσεων, υπενθυμίζοντας ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν παραμένει κάθετος στη θέση περί δύο κρατών.
Όπως εξήγησε, η τουρκική απαίτηση οδηγεί ουσιαστικά στη διεθνή αναγνώριση του ψευδοκράτους και στην αποδοχή των τετελεσμένων που δημιούργησαν η εισβολή και η συνεχιζόμενη κατοχή.
Η Τουρκία, σύμφωνα με τον στρατιωτικό αναλυτή, δεν πρόκειται να αναλάβει ευθέως την ευθύνη για την αποτυχία της νέας διαδικασίας. Αντιθέτως, αναμένεται να προσέλθει στην πενταμερή με μια «πονηρή στρατηγική», επιδιώκοντας να δημιουργήσει εκ των προτέρων έναν μηχανισμό που θα μετατρέπει ενδεχόμενο αδιέξοδο σε όχημα αναβάθμισης του κατοχικού καθεστώτος.
Η «πονηρή στρατηγική» για την πενταμερή
Κατά την εκτίμηση του Σάββα Καλεντερίδη, η Άγκυρα θα επιχειρήσει να αλλάξει τη μεθοδολογία των συνομιλιών. Στόχος της θα είναι να θεωρηθεί εκ των προτέρων ότι, σε περίπτωση νέας αποτυχίας, θα πρέπει να ακολουθήσουν βήματα όπως το απευθείας εμπόριο, η άρση περιορισμών και τελικά η διεθνής αναβάθμιση των Κατεχομένων.
Η δεύτερη τουρκική επιδίωξη αφορά την επιβολή μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης ως προϋπόθεση για τη συνέχιση της διαδικασίας. Ο στρατιωτικός αναλυτής κάλεσε Αθήνα και Λευκωσία να εξετάσουν με μεγάλη προσοχή τέτοιες προτάσεις, καθώς μπορεί να περιλαμβάνουν επικίνδυνες υποχωρήσεις.
Έθεσε, μάλιστα, το ζήτημα στη σωστή του βάση: η εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών δεν διαταράχθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά από τον τουρκικό στρατό κατοχής και την ίδια την κατοχή.
«Πώς είναι δυνατόν να ζητάς από την πλευρά η οποία έχει υποστεί και υφίσταται την κατοχή να προχωρήσει σε μέτρα καλής θελήσεως;», διερωτήθηκε.
Η φράση με την οποία συμπύκνωσε τη θέση του ήταν απολύτως ξεκάθαρη:
«Δεν υπάρχει λογικός άνθρωπος στην Ελλάδα και την Κύπρο που να μη θέλει λύση στο Κυπριακό. Άλλο λύση και άλλο κατάλυση».
Τα ενεργειακά στριμώχνουν την Τουρκία
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις εξελίξεις γύρω από τα κυπριακά κοιτάσματα φυσικού αερίου. Όπως υποστήριξε, η προοπτική εξαγωγής κυπριακού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη δεν έχει μόνο οικονομική και ενεργειακή σημασία, αλλά και σοβαρή πολιτική και γεωπολιτική διάσταση.
Η Κυπριακή Δημοκρατία μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό προμηθευτή μιας Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναζητά εναλλακτικές πηγές ενέργειας. Μια τέτοια εξέλιξη ενισχύει διεθνώς την Κυπριακή Δημοκρατία και περιορίζει τις δυνατότητες της Τουρκίας να επιβάλει τους όρους της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Σάββας Καλεντερίδης υπενθύμισε τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ερντογάν ότι κανένα ενεργειακό σχέδιο στην περιοχή δεν θα προχωρούσε χωρίς την έγκριση της Τουρκίας. Όπως επισήμανε, η Άγκυρα βλέπει σήμερα προγράμματα να προχωρούν χωρίς να μπορεί να υλοποιήσει τις απειλές της στο πεδίο.
Αυτός είναι, κατά τον ίδιο, ο πρώτος λόγος του τουρκικού εκνευρισμού. Ο δεύτερος είναι οι συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας που έχει συνάψει η Κυπριακή Δημοκρατία με τις ΗΠΑ και τη Γαλλία, οι οποίες ενισχύουν τη διεθνή και στρατηγική θέση της Λευκωσίας.
Η απόκλιση Τραμπ–Νετανιάχου
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σάββας Καλεντερίδης αναφέρθηκε στη νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και στον κρίσιμο ρόλο των Στενών του Ορμούζ.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, το Ομάν είχε αναλάβει επαφές με το Ιράν και τα αραβικά κράτη του Κόλπου για μια νέα διευθέτηση, η οποία θα διασφάλιζε την ελεύθερη διέλευση των πλοίων και θα προέβλεπε προαιρετικά τέλη για την ασφάλεια των Στενών και την προστασία του περιβάλλοντος.
Το σημαντικότερο στοιχείο, όμως, είναι η απόκλιση στρατηγικής ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Κατά τον Καλεντερίδη, προτεραιότητα του Αμερικανού προέδρου είναι η επίλυση του προβλήματος των Στενών του Ορμούζ πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Για τον Νετανιάχου, αντιθέτως, οι βασικοί στόχοι παραμένουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.
Αυτή η διαφορά στόχων αποτελεί, σύμφωνα με τον στρατιωτικό αναλυτή, μία από τις βασικές αιτίες της ψύχρανσης στις σχέσεις των δύο ηγετών.