Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται οι σχέσεις Ρωσίας και ΝΑΤΟ, με τη Μόσχα να προειδοποιεί ότι οποιαδήποτε προσπάθεια απομόνωσης του Καλίνινγκραντ θα μπορούσε να προκαλέσει άμεση στρατιωτική σύγκρουση, ακόμη και χρήση πυρηνικών όπλων. Η προειδοποίηση διατυπώθηκε σε non-paper προς τη Συμμαχία, η οποία απάντησε κάνοντας λόγο για «ανεύθυνη πυρηνική ρητορική».
Πού βρίσκεται το Καλίνινγκραντ και πώς πέρασε στη Ρωσία;
Πρόκειται για έναν έντονα στρατιωτικοποιημένο ρωσικό θύλακα, αποκομμένο από τον κύριο κορμό της ρωσικής επικράτειας, ο οποίος βρίσκεται ανάμεσα στην Πολωνία και στη Λιθουανία, δύο χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ, ενώ βρέχεται και από τη Βαλτική Θάλασσα. Εχει πληθυσμό που φτάνει περίπου το ένα εκατομμύριο κατοίκους και έκταση ελαφρώς μεγαλύτερη από εκείνη της αμερικανικής πολιτείας του Κονέκτικατ.
Εντάχθηκε στη Σοβιετική Ενωση μετά την κατάληψή του από τον Κόκκινο Στρατό τον Απρίλιο του 1945 και τη διαίρεση της Ανατολικής Πρωσίας από τους Συμμάχους στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Γιατί έχει στρατηγική σημασία;
Το Καλίνινγκραντ προσφέρει στη Ρωσία μια βάση για συστήματα αεράμυνας, πυραυλικές δυνάμεις και ναυτικές μονάδες που μπορούν να προβάλουν ισχύ βαθιά στη Βόρεια και την Κεντρική Ευρώπη.
Ταυτόχρονα, αποτελεί δυνητικά ευάλωτο σημείο για τη Μόσχα εξαιτίας της γεωγραφικής θέσης του ανάμεσα σε δύο κράτη του ΝΑΤΟ και των δυσκολιών που θα υπήρχαν στη διατήρηση των γραμμών ανεφοδιασμού ή στην αποστολή ενισχύσεων σε περίπτωση πολέμου.
Τι έχει προκαλέσει τη νέα αύξηση της έντασης;
Οι εντάσεις αυξάνονται σταθερά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η οποία ώθησε το ΝΑΤΟ να ενισχύσει σημαντικά την ανατολική του πτέρυγα. Η Συμμαχία διευρύνθηκε επίσης στην περιοχή, με τη Φινλανδία να εντάσσεται το 2023 και τη Σουηδία το 2024.
Η Ρωσία θεωρεί ότι αυξάνεται η δυτική απειλή εναντίον του Καλίνινγκραντ. Τον Μάιο του 2026, η Μόσχα χαρακτήρισε δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών της Λιθουανίας «στα όρια της παραφροσύνης», αφού εκείνος είχε δηλώσει ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να δείξει στη Ρωσία πως είναι ικανό να «διεισδύσει στο μικρό φρούριο που έχουν δημιουργήσει στο Καλίνινγκραντ» και να καταστρέψει τις ρωσικές αντιαεροπορικές άμυνες και τις πυραυλικές βάσεις στην περιοχή.
Δυτική στρατιωτική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι δεκάδες αεροσκάφη χωρών-μελών του ΝΑΤΟ συμμετείχαν στα μέσα Αυγούστου σε αιφνιδιαστική επιχείρηση στον εναέριο χώρο γύρω από το Καλίνινγκραντ, επιδεικνύοντας τη δυνατότητα να διακοπούν οι ραδιοεπικοινωνίες και οι συνδέσεις ραντάρ του θύλακα, καθώς και τα συστήματα αεράμυνάς του, σε περίπτωση σύγκρουσης με τη Ρωσία.
Σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ρωσικές πρεσβείες στην Ευρώπη έχουν επισημάνει κινήσεις στρατιωτικών δυνάμεων του ΝΑΤΟ στη Βαλτική, τις οποίες η Μόσχα θεωρεί απειλητικές, καθώς και σκληρή ρητορική για το Καλίνινγκραντ από πολιτικούς και μέσα ενημέρωσης.
Το ΝΑΤΟ αναφέρει ότι έχει αυξήσει την παρουσία του στη Βαλτική Θάλασσα, εν μέρει λόγω ανησυχιών για απειλές εναντίον κρίσιμων υποθαλάσσιων ενεργειακών υποδομών και δικτύων επικοινωνιών.
Απαντώντας στη ρωσική προειδοποίηση, η Συμμαχία κάλεσε τη Μόσχα να σταματήσει την «ολοένα και πιο απερίσκεπτη συμπεριφορά» της και την «ανεύθυνη πυρηνική ρητορική».
Τι φοβούνται οι ειδικοί ότι θα μπορούσε να πυροδοτήσει κρίση;
Από το 2022, τα ευρωπαϊκά κράτη κινούνται σε μια λεπτή ισορροπία: στηρίζουν την Ουκρανία με όπλα, πληροφορίες και κυρώσεις κατά της Ρωσίας, χωρίς όμως να εμπλακούν άμεσα στη σύγκρουση. Η Μόσχα, ωστόσο, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι οι ευρωπαϊκές χώρες ήδη «διεξάγουν πόλεμο» εναντίον της.
Αναλυτές ασφαλείας προειδοποιούν ότι οποιοσδήποτε λανθασμένος υπολογισμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση και ότι το Καλίνινγκραντ, λόγω της γεωγραφικής του θέσης, θα μπορούσε να αποτελέσει πιθανό σημείο ανάφλεξης.
Μεταξύ των πιθανών αφορμών για μια κρίση θα μπορούσαν να είναι περιστατικά με drones, διακοπές ή δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές, σημαντικές νέες αναπτύξεις πυραυλικών συστημάτων ή οποιαδήποτε ενέργεια που η Μόσχα θα μπορούσε να εκλάβει ως απόπειρα του ΝΑΤΟ να επιβάλει αποκλεισμό στον θύλακα.
kathimerini.gr