Σοβαρές επιφυλάξεις για οποιαδήποτε αλλαγή στην όδευση του καλωδίου, αλλά και για ενδεχόμενη απευθείας ενημέρωση της Τουρκίας σχετικά με την εκτέλεση του έργου, εξέφρασε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Ιωάννης Μάζης, παρεμβαίνοντας στη «Ναυτεμπορική». Όπως υποστήριξε, μία λανθασμένη διαδικαστική κίνηση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από την Άγκυρα για να ενισχύσει διεθνώς τις διεκδικήσεις της.
Στις εξελίξεις γύρω από το ηλεκτρικό καλώδιο και στις γεωπολιτικές προεκτάσεις που μπορεί να αποκτήσει η πορεία του έργου αναφέρθηκε ο Ιωάννης Μάζης, θέτοντας ιδιαίτερα το ζήτημα μιας ενδεχόμενης αλλαγής της προβλεπόμενης όδευσης.
Ο καθηγητής σημείωσε αρχικά ότι, όταν μία τεχνική εταιρεία αναλαμβάνει ένα μεγάλο έργο, η χάραξη και τα τεχνικά δεδομένα έχουν ήδη προσδιοριστεί. Αλλαγή της διαδρομής, όπως εξήγησε, θα μπορούσε κανονικά να δικαιολογηθεί είτε από ένα απρόβλεπτο φυσικό γεγονός, είτε από σοβαρούς τεχνικούς ή οικονομικούς λόγους.
Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο ίδιος έχει σπουδάσει τοπογράφος στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, τονίζοντας ότι μπορεί να αξιολογήσει τους λόγους για τους οποίους μία τεχνική όδευση ενδέχεται να μεταβληθεί.
Οι «φοβερές συμπτώσεις»
Ο Ιωάννης Μάζης στάθηκε, όμως, ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο μια αλλαγή της χάραξης να έχει ως αποτέλεσμα το έργο να κινηθεί εκτός θαλάσσιας περιοχής στην οποία η Τουρκία προβάλλει διεκδικήσεις.
«Είναι φοβερές οι συμπτώσεις σε αυτές τις περιπτώσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι εάν η νέα όδευση απομακρυνθεί από περιοχή των Δωδεκανήσων και της Κάσου την οποία, κατά την τοποθέτησή του, η Τουρκία διεκδικεί παρανόμως, τότε θα πρέπει να υπάρξουν πειστικές εξηγήσεις για τους λόγους της αλλαγής.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι κυβερνητικά στελέχη έχουν διαψεύσει επανειλημμένα το σενάριο αλλαγής της όδευσης και σημείωσε ότι, μετά από αυτές τις επίσημες διαβεβαιώσεις, δεν υπάρχει λόγος να θεωρεί δεδομένο ότι η αλλαγή θα πραγματοποιηθεί.
Μάζης: Η απευθείας ενημέρωση της Τουρκίας θα ήταν λάθος
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίστηκε στο ζήτημα της ενδεχόμενης ενημέρωσης της Άγκυρας πριν από την πραγματοποίηση των εργασιών.
Κατά την εκτίμησή του, μία ειδική ενημέρωση της Τουρκίας πέρα από τις προβλεπόμενες ναυτικές αναγγελίες θα μπορούσε να δημιουργήσει επικίνδυνο προηγούμενο.
Ο καθηγητής υποστήριξε ότι η προβλεπόμενη έκδοση NAVTEX από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές αποτελεί επαρκή και σαφή ενημέρωση για τις εργασίες που πρόκειται να πραγματοποιηθούν.
«Η ενημέρωση γίνεται εμμέσως, διαυγώς και σαφώς μέσω της NAVTEX», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οποιαδήποτε επιπλέον διαδικασία θα μπορούσε να ερμηνευθεί από την τουρκική πλευρά ως αναγνώριση ότι απαιτείται η συγκατάθεσή της.
Σύμφωνα με τη συλλογιστική που παρουσίασε, εάν μία εταιρεία ή ο φορέας του έργου απευθυνθεί επισήμως στην Τουρκία, η Άγκυρα θα μπορούσε στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει το σχετικό έγγραφο ως επιχείρημα ότι οι εργασίες πραγματοποιούνται σε περιοχή επί της οποίας η ίδια ισχυρίζεται ότι διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα.
«Θα το στείλουν σε διεθνείς οργανισμούς»
Ο Ιωάννης Μάζης προχώρησε ακόμη περισσότερο, εκτιμώντας ότι ένα τέτοιο έγγραφο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί διπλωματικά από την Τουρκία.
Όπως υποστήριξε, η τουρκική πλευρά θα μπορούσε να απαντήσει ότι «επιτρέπει» την πραγματοποίηση των εργασιών και στη συνέχεια να κοινοποιήσει την αλληλογραφία σε διεθνείς οργανισμούς, στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, επιχειρώντας να δημιουργήσει τετελεσμένο σε επίπεδο διπλωματικής τεκμηρίωσης.
Κατά τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη θα συνιστούσε σοβαρό στρατηγικό λάθος για την Ελλάδα, καθώς θα έδινε στην Τουρκία τη δυνατότητα να εμφανίσει ως αντικείμενο συνεννόησης κυριαρχικά δικαιώματα τα οποία η Αθήνα θεωρεί ότι δεν τίθενται υπό διαπραγμάτευση.
Το εμπόδιο των S-400 στα τουρκικά F-35
Στο δεύτερο σκέλος της παρέμβασής του, ο Ιωάννης Μάζης αναφέρθηκε στις σχέσεις Τουρκίας – Ηνωμένων Πολιτειών και ειδικότερα στην προσπάθεια της Άγκυρας να επανέλθει στο πρόγραμμα των F-35.
Επισήμανε ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό, αλλά και νομικό και τεχνικό.
Κατά την ανάλυσή του, η παρουσία των ρωσικών S-400 στην Τουρκία παραμένει βασικό εμπόδιο, καθώς αμερικανικά προηγμένα οπλικά συστήματα δεν μπορούν να λειτουργούν σε περιβάλλον όπου υπάρχει κίνδυνος συλλογής κρίσιμων τεχνικών δεδομένων από ρωσικής προέλευσης συστήματα.
Παράλληλα αναφέρθηκε στο αμερικανικό νομοθετικό πλαίσιο των κυρώσεων, υποστηρίζοντας ότι δημιουργεί πρόσθετους περιορισμούς στην επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Ο Ιωάννης Μάζης εμφανίστηκε επίσης επιφυλακτικός απέναντι στα σενάρια που θέλουν την Τουρκία να διαθέτει τους S-400 σε τρίτη χώρα προκειμένου να ξεπεράσει το εμπόδιο, θέτοντας το ερώτημα ποια χώρα θα τους αγοράσει και, κυρίως, γιατί η Ρωσία θα συναινούσε σε μια διαδικασία που θα διευκόλυνε την Άγκυρα να απομακρυνθεί από τη ρωσική στρατιωτική επιρροή.
Η παρέμβαση του καθηγητή κατέληξε, έτσι, σε δύο κεντρικές προειδοποιήσεις: αφενός ότι το ζήτημα του καλωδίου χρειάζεται εξαιρετικά προσεκτικούς χειρισμούς ώστε να μην παραχθούν επιχειρήματα που θα αξιοποιήσει η Άγκυρα και αφετέρου ότι η επιστροφή της Τουρκίας στα F-35 εξακολουθεί, κατά την εκτίμησή του, να προσκρούει σε σημαντικά εμπόδια.