Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Διεθνούς Ινστιτούτου Ερευνών για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), οι στρατιωτικές δαπάνες παγκοσμίως ανήλθαν σε 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνοντας αύξηση 2,9% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Για να κατανοήσουμε καλύτερα αυτό το νούμερο, τα 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια αντιστοιχούν σε στρατιωτικές δαπάνες ύψους 350 δολαρίων για κάθε άνθρωπο στον πλανήτη.
Το Al Jazeera αναλύει την αύξηση της παγκόσμιας στρατιωτικοποίησης, συμπεριλαμβανομένου του πόσο ξοδεύει κάθε έθνος, ποιες χώρες πωλούν τα περισσότερα όπλα και πώς συγκρίνονται οι στρατιωτικές δαπάνες με τις δαπάνες για την υγειονομική περίθαλψη και την εκπαίδευση.
Οι ΗΠΑ βρίσκονται και πάλι στην κορυφή της λίστας των στρατιωτικών δαπανών
Το 2025, οι πέντε χώρες με τις μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες (954 δισ. δολάρια), η Κίνα (336 δισ. δολάρια), η Ρωσία (190 δισ. δολάρια), η Γερμανία (114 δισ. δολάρια) και η Ινδία (92 δισ. δολάρια), οι οποίες αντιπροσώπευαν περισσότερο από το ήμισυ (58%) των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών.
Οι ΗΠΑ είναι μακράν η χώρα με τις μεγαλύτερες δαπάνες, όπως συμβαίνει κάθε χρόνο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα 954 δισ. δολάρια που δαπάνησαν οι ΗΠΑ είναι περισσότερα από τα συνολικά ποσά των επόμενων έξι χωρών.
Από το 1949, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει τουλάχιστον 53,5 τρισεκατομμύρια δολάρια για τον στρατό τους, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ήμισυ (51,5%) του παγκόσμιου συνόλου που υπερβαίνει τα 100 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Οι στρατιωτικές δαπάνες ακολούθησαν γενικά το προβλέψιμο μοτίβο της αύξησης σε περιόδους πολέμου και της μείωσης σε πιο ειρηνικές περιόδους.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες αυξήθηκαν ραγδαία στις αρχές της δεκαετίας του 1950, σημειώνοντας άνοδο από 284 δισ. δολάρια το 1950 σε 788 δισ. δολάρια έως το 1953, αντανακλώντας σε μεγάλο βαθμό τον αντίκτυπο του Πολέμου της Κορέας.
Κατά τη διάρκεια των τελών της δεκαετίας του 1950 και των αρχών της δεκαετίας του 1960, οι δαπάνες σταθεροποιήθηκαν στα 700-800 δισ. δολάρια ετησίως, υποδηλώνοντας μια σταθερή αλλά ελεγχόμενη αύξηση κατά τη διάρκεια της πρώιμης φάσης του Ψυχρού Πολέμου.
Ακολούθησε μια απότομη αύξηση στα τέλη της δεκαετίας του 1960, όταν οι δαπάνες ξεπέρασαν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για πρώτη φορά.
Αυτή η αύξηση οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στον πόλεμο του Βιετνάμ και στην εντατικοποίηση της αντιπαλότητας μεταξύ των υπερδυνάμεων και του αγώνα εξοπλισμών μεταξύ των ΗΠΑ και της Σοβιετικής Ένωσης, οι οποίες έφτασαν στο αποκορύφωμα των 1,7 τρισεκατομμυρίων δολαρίων το 1988. Με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, οι στρατιωτικές δαπάνες σε παγκόσμιο επίπεδο μειώθηκαν ξανά στα 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια το 1991.
Μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, οι στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ αυξήθηκαν για άλλη μια φορά. Οι μακροχρόνιοι πόλεμοι υπό την ηγεσία των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν και το Ιράκ οδήγησαν τις παγκόσμιες δαπάνες να ξεπεράσουν τα 2 τρισεκατομμύρια δολάρια για πρώτη φορά το 2009.
Την τελευταία δεκαετία, οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες παρουσίασαν εκ νέου ανοδική τάση, με την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014 να σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής, όταν τα μέλη του ΝΑΤΟ έθεσαν ως στόχο να δαπανήσουν το 2% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) τους για την άμυνα.
Από το 2016, οι στρατιωτικές δαπάνες στην Ευρώπη έχουν διπλασιαστεί, με την Ανατολική Ευρώπη να σημειώνει αύξηση 173%, την υψηλότερη από οποιαδήποτε άλλη υποπεριοχή στον κόσμο.
Και το 2025 σηματοδοτεί τα υψηλότερα επίπεδα στρατιωτικών δαπανών στην ιστορία, αυξάνοντας από 1,69 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2016 σε 2,88 τρισεκατομμύρια δολάρια – μια αύξηση 41%.
karditsastakra