Νέο βήμα στη συνεργασία τους στον τομέα της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία. Η τουρκική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας TÜNAŞ και η αμερικανική Υπηρεσία Εμπορίου και Ανάπτυξης (USTDA) υπέγραψαν στη Νέα Υόρκη συμφωνία επιχορήγησης για τη μελέτη μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR) και αντιδραστήρων τέταρτης γενιάς.
Η υπογραφή έγινε στο «Σπίτι της Τουρκίας», παρουσία του Τούρκου υπουργού Ενέργειας και Φυσικών Πόρων, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν, η μελέτη θα εξετάσει σχέδια SMR τεσσάρων αμερικανικών εταιρειών και πέντε διαφορετικά σχέδια αντιδραστήρων τέταρτης γενιάς. Ο προϋπολογισμός της ανέρχεται σε περίπου 2 εκατ. δολάρια, θα καλυφθεί από την USTDA και η εργασία αναμένεται να διαρκέσει τουλάχιστον έναν χρόνο.
Τι θα εξετάσει η μελέτη
Οι δύο πλευρές θα αξιολογήσουν τα τεχνικά χαρακτηριστικά και το κόστος των προτεινόμενων αντιδραστήρων, την κατάσταση αδειοδότησής τους, τις ανάγκες της εφοδιαστικής αλυσίδας και τις πιθανές πηγές χρηματοδότησης. Στο αντικείμενο της μελέτης περιλαμβάνονται επίσης η ασφάλεια του σχεδιασμού, η διαχείριση έκτακτων περιστατικών, η επιλογή κατάλληλων τοποθεσιών και το κανονιστικό πλαίσιο της Τουρκίας. Το αποτέλεσμα θα αποτυπωθεί σε τεχνικές εκθέσεις.
Ο Μπαϊρακτάρ δήλωσε ότι η συμφωνία θα επιτρέψει στην Άγκυρα να εξετάσει αν αυτές οι τεχνολογίες είναι εφαρμόσιμες από τεχνική, οικονομική και ρυθμιστική άποψη. Συνέδεσε την πρωτοβουλία με τον στόχο της Τουρκίας για μηδενικές καθαρές εκπομπές έως το 2053 και με την επιδίωξή της να διαφοροποιήσει το ενεργειακό της μείγμα.
Η συνεργασία εντάσσεται στο πλαίσιο του μνημονίου στρατηγικής συνεργασίας για την ειρηνική πυρηνική ενέργεια που υπέγραψαν ΗΠΑ και Τουρκία τον Σεπτέμβριο του 2025. Η σημερινή συμφωνία δίνει σε εκείνο το πλαίσιο ένα συγκεκριμένο αντικείμενο εργασίας, χωρίς να προεξοφλεί ποια τεχνολογία θα επιλεγεί ή αν θα προχωρήσει τελικά κάποιο έργο.
Για την Άγκυρα, το ζητούμενο είναι να διερευνήσει πρόσθετες επιλογές ηλεκτροπαραγωγής πέρα από τους μεγάλους πυρηνικούς σταθμούς. Για τις αμερικανικές εταιρείες, η μελέτη ανοίγει την προοπτική συμμετοχής σε μελλοντικά τουρκικά έργα. Προς το παρόν, όμως, η συμφωνία χρηματοδοτεί την αξιολόγηση των επιλογών — όχι την προμήθεια ή εγκατάσταση αντιδραστήρων.