Μπορεί η εκεχειρία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν να έβαλε προσωρινά τέλος στη στρατιωτική σύγκρουση των δύο χωρών, όμως στο εσωτερικό της Ισλαμικής Δημοκρατίας ανοίγει ένα νέο και ιδιαίτερα επικίνδυνο μέτωπο. Ανάλυση του The National Context καταγράφει τη σοβαρότερη αναζωπύρωση των συγκρούσεων ανάμεσα στις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας και τις κουρδικές ένοπλες οργανώσεις εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία.
Σύμφωνα με την ανάλυση, από τις 29 Μαΐου έως την 1η Ιουλίου σημειώθηκαν εννέα ένοπλα επεισόδια στο δυτικό Ιράν, εκ των οποίων τα επτά είχαν θανατηφόρα κατάληξη. Οι συγκρούσεις εκτυλίχθηκαν στις επαρχίες Δυτικό Αζερμπαϊτζάν, Κουρδιστάν και Κερμανσάχ, ενώ παράλληλα ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον κουρδικών βάσεων στην αυτόνομη Περιφέρεια του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ.
Ο απολογισμός είναι βαρύς. Με βάση μόνο τους επιβεβαιωμένους αριθμούς, σκοτώθηκαν τουλάχιστον επτά μέλη των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας και δεκατέσσερις Κούρδοι μαχητές, ανεβάζοντας τον ελάχιστο αριθμό των νεκρών στους 21. Η ανάλυση σημειώνει ότι ο πραγματικός απολογισμός πιθανόν να είναι μεγαλύτερος.
Η πιο αιματηρή εβδομάδα
Η μεγαλύτερη κλιμάκωση σημειώθηκε στα τέλη Ιουνίου.
Στις 26 Ιουνίου, μαχητές της οργάνωσης YRK, που συνδέεται με το PJAK –την ιρανική πτέρυγα του PKK– επιτέθηκαν σε φυλάκιο κοντά στη Μπανέχ, σκοτώνοντας τρεις άνδρες των ιρανικών δυνάμεων ασφαλείας.
Ακολούθησε μεγάλης κλίμακας επιχείρηση των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) γύρω από το χωριό Γκαγκάς, κοντά στη Μαχαμπάντ, με χρήση πυροβολικού, drones και βαρέων όπλων. Το PJAK ανακοίνωσε τον θάνατο τεσσάρων μαχητών του, ενώ το Ιράν υποστήριξε ότι οι νεκροί ήταν έξι.
Η κορύφωση ήρθε την 1η Ιουλίου, όταν οι Φρουροί της Επανάστασης έστησαν ενέδρα σε μονάδα του Δημοκρατικού Κόμματος του Ιρανικού Κουρδιστάν (KDPI) κοντά στην Πιρανσάρ, σκοτώνοντας έξι Πεσμεργκά. Την ίδια νύχτα σημειώθηκε δεύτερη αιματηρή σύγκρουση στην περιοχή Σαρνταστ, ενώ ιρανικά drones βομβάρδισαν εγκαταστάσεις του KDPI και της οργάνωσης PAK στην περιοχή του Ερμπίλ στο Ιράκ.
Από τα στρατόπεδα στο Ιράκ στις επιχειρήσεις μέσα στο Ιράν
Η ανάλυση υποστηρίζει ότι η βασική αλλαγή μετά τη συμφωνία εκεχειρίας της 17ης Ιουνίου δεν ήταν η ένταση των επιχειρήσεων αλλά ο τρόπος διεξαγωγής τους.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, το Ιράν επικέντρωνε τις επιθέσεις του κυρίως σε στρατόπεδα κουρδικών οργανώσεων στο βόρειο Ιράκ. Μετά την εκεχειρία, όμως, το βάρος μεταφέρθηκε σε χερσαίες επιχειρήσεις μέσα στο ιρανικό έδαφος, με στοχευμένες ενέδρες και επιχειρήσεις εξουδετέρωσης κουρδικών ομάδων.
Το «κουρδικό χαρτί» των ΗΠΑ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αποκαλύψεις σχετικά με τα γεγονότα που προηγήθηκαν.
Το The National Context αναφέρει ότι κατά τη διάρκεια του πολέμου, η Ουάσιγκτον εξέτασε το ενδεχόμενο αξιοποίησης των κουρδικών οργανώσεων ως χερσαίας δύναμης εναντίον του Ιράν. Σύμφωνα με την ανάλυση, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε συνομιλίες με Κούρδους ηγέτες, μεταξύ των οποίων και ο επικεφαλής του KDPI, Μουσταφά Χίτζρι, ενώ η CIA φέρεται να μελέτησε σχέδιο εξοπλισμού κουρδικών δυνάμεων με στόχο την πρόκληση εξέγερσης στο εσωτερικό του Ιράν.
Το σχέδιο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν προχώρησε εξαιτίας της στρατιωτικής πίεσης του Ιράν, των αντικρουόμενων μηνυμάτων από την Ουάσιγκτον αλλά και της έντονης αντίδρασης της Τουρκίας.
Επιχειρήσεις βασισμένες σε πληροφορίες
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι πρόσφατες επιχειρήσεις των Φρουρών της Επανάστασης δεν ήταν τυχαίες, αλλά αποτέλεσμα εκτεταμένης συλλογής πληροφοριών.
Οι ενέδρες εναντίον μονάδων του KDPI δείχνουν ότι οι κινήσεις των Πεσμεργκά ήταν γνωστές εκ των προτέρων. Η προέλευση των πληροφοριών παραμένει άγνωστη και μπορεί να σχετίζεται με διείσδυση πρακτόρων στις οργανώσεις, χρήση drones, ηλεκτρονικές υποκλοπές ή συνεργασία μεταξύ Τεχεράνης, Βαγδάτης και των αρχών του ιρακινού Κουρδιστάν.
Στρατιωτική και διπλωματική πίεση
Παράλληλα με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, το Ιράν φαίνεται να εντείνει και τη διπλωματική πίεση προς το Ιράκ.
Σύμφωνα με κουρδικά μέσα ενημέρωσης που επικαλείται η ανάλυση, η Τεχεράνη φέρεται να ζήτησε από τη Βαγδάτη είτε την έκδοση των ηγετών των κουρδικών οργανώσεων είτε την απομάκρυνσή τους από το ιρακινό έδαφος προς τρίτες χώρες. Αν και η ιρακινή κυβέρνηση διαψεύδει ότι έλαβε επίσημο σχετικό αίτημα, η ανάλυση σημειώνει ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε σημαντική κλιμάκωση της πίεσης κατά των κουρδικών οργανώσεων.
Τι μπορεί να ακολουθήσει
Το The National Context παρουσιάζει τέσσερα πιθανά σενάρια για το επόμενο διάστημα.
Το πρώτο προβλέπει σταδιακή αποκλιμάκωση, εφόσον το Ιράκ και η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν περιορίσουν τις κινήσεις των οργανώσεων.
Το δεύτερο προβλέπει προσπάθεια των κουρδικών κομμάτων να ενισχύσουν τα δίκτυά τους μέσα στο Ιράν πριν περιοριστεί η παρουσία τους στο Ιράκ.
Το τρίτο αφορά ενδεχόμενη αλλαγή στρατηγικής του PJAK, το οποίο έχει ήδη προειδοποιήσει ότι θα εγκαταλείψει τη μέχρι σήμερα στάση αυτοσυγκράτησης εάν συνεχιστούν οι επιθέσεις.
Το τέταρτο και πιο επικίνδυνο σενάριο προβλέπει κατάρρευση της συμφωνίας ΗΠΑ–Ιράν, με αποτέλεσμα οι κουρδικές οργανώσεις να επανέλθουν ως δυνητικοί σύμμαχοι της Δύσης και την Τεχεράνη να επεκτείνει τις επιχειρήσεις της ακόμη βαθύτερα στο Ιράκ.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ότι, παρά τη διπλωματική αποκλιμάκωση μεταξύ Τεχεράνης και Ουάσιγκτον, το κουρδικό μέτωπο εξελίσσεται σε έναν νέο πυρήνα αστάθειας. Αντί ο πόλεμος να τερματιστεί, φαίνεται πως μεταφέρεται από το διεθνές επίπεδο στο εσωτερικό του Ιράν, με τις εξελίξεις να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.