1. Η ανησυχία του Ιρακινού Κουρδιστάν
Η ανησυχία που εξέφρασε η ηγεσία του Ιρακινού Κουρδιστάν σχετικά με την αμερικανική αποχώρηση αξίζει προσεκτικής εξέτασης. Αποκαλύπτει ότι οι σχέσεις μεταξύ των συνιστωσών του ιρακινού κράτους εξακολουθούν να απαιτούν εγγυήσεις πέραν των συνόρων του.
Κατανοώ τους λόγους αυτής της ανησυχίας, δεδομένου του μακρού ιστορικού καταπίεσης και αθετημένων υποσχέσεων. Όμως το σημαντικότερο ερώτημα είναι γιατί μια χώρα δεν μπορεί να καθησυχάσει ορισμένους από τους ίδιους τους πολίτες της, αφήνοντάς τους να αναζητούν προστασία από μια μακρινή δύναμη της οποίας οι προτεραιότητες αλλάζουν ανάλογα με τα συμφέροντά της.
Το βλέπουμε αυτό στον Λίβανο, το Ιράκ, την Υεμένη και αλλού στην περιοχή μας, όπου εθνικές κοινότητες αναζητούν ασφάλεια μέσω συμμαχιών με ξένες δυνάμεις. Για μένα, αυτό αποτελεί σημάδι ατελούς ανάπτυξης του εθνικού κράτους, και μάλιστα ένα σημάδι που πρέπει να αναγνωρίσουμε.
Οι Κούρδοι του Ιράκ πέτυχαν την πιο σταθερά εδραιωμένη αυτόνομη κυβέρνηση μεταξύ των σύγχρονων κουρδικών κοινοτήτων. Το σύνταγμα του 2005 αναγνώρισε την Περιφέρεια του Κουρδιστάν και τους υφιστάμενους θεσμούς της, δίνοντας στον λαό της κοινοβούλιο, κυβέρνηση και διοικητικές δομές εντός του Ιράκ.
Αυτά ήταν σημαντικά κέρδη για έναν λαό που υπέφερε τραγωδίες, συμπεριλαμβανομένης της εκστρατείας Ανφάλ και της σφαγής της Χαλάμπτζα. Ωστόσο, η μετάβαση από την αυτονομία στην πλήρη ανεξαρτησία προσέκρουσε στη γεωγραφία, την οικονομία και τις θέσεις των γειτονικών χωρών και των μεγάλων δυνάμεων.
Τον Σεπτέμβριο του 2017, περισσότερο από το 92% των συμμετεχόντων στο δημοψήφισμα της περιοχής ψήφισε υπέρ της ανεξαρτησίας. Η πλειοψηφία ήταν συντριπτική, αλλά το επιθυμητό κράτος δεν υλοποιήθηκε ποτέ. Η Βαγδάτη απέρριψε το δημοψήφισμα, οι γειτονικές χώρες εναντιώθηκαν σε αυτό και η Ουάσινγκτον αρνήθηκε την υποστήριξη που περίμεναν οι διοργανωτές του.
Στη συνέχεια, η περιοχή έχασε τον έλεγχο του Κιρκούκ και άλλων αμφισβητούμενων εδαφών. Το δίδαγμα είναι σαφές: η λαϊκή κινητοποίηση μπορεί να παράγει ένα εκλογικό αποτέλεσμα, αλλά δεν μπορεί να ανατρέψει τους συσχετισμούς δυνάμεων ή να δημιουργήσει αυτόνομα τις προϋποθέσεις για τη συγκρότηση κράτους.
Στη Συρία, οι κουρδικές δυνάμεις δημιούργησαν μια de facto αυτόνομη διοίκηση κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, αλλά αυτή δεν εξελίχθηκε σε αναγνωρισμένο ανεξάρτητο κράτος. Στην Τουρκία, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) διεξήγαγε παρατεταμένο ένοπλο αγώνα χωρίς να επιτύχει την ανεξαρτησία. Ωστόσο, οι Τούρκοι Κούρδοι δεν μπορούν να αναχθούν μόνο σε αυτή την οργάνωση· πολλοί επιδίωξαν την πολιτική συμμετοχή και τις εκλογές.
Τα ίδια τα κουρδικά κινήματα διαφέρουν ως προς τους στόχους τους, οι οποίοι κυμαίνονται από τα πολιτιστικά δικαιώματα και την αποκέντρωση έως την αυτονομία και την αποσύνδεση/απόσχιση. Η αγνόηση αυτών των διακρίσεων παραμορφώνει την κατανόηση των διαφορετικών κοινοτήτων.
Το ζήτημα εκτείνεται πολύ πέρα από τους Κούρδους. Η Μέση Ανατολή είναι κατακλυσμένη από εθνικές, θρησκευτικές και δογματικές ταυτότητες, ορισμένα μέλη των οποίων έχουν υποστεί πραγματικές αδικίες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι μνήμες των υποφερμένων δεινών έχουν μετατραπεί σε μόνιμα πολιτικά σχέδια, με ηγέτες να επενδύουν στον φόβο και να παρουσιάζουν τον διαχωρισμό ως έτοιμη λύση.
Στη συνέχεια, περιφερειακές ή διεθνείς δυνάμεις εισέρχονται στο προσκήνιο, παρέχοντας όπλα και υποσχέσεις, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν αυτούς τους σκοπούς ως διαπραγματευτικά χαρτιά. Πιστεύω ότι η πιο επικίνδυνη αυταπάτη είναι η ιδέα ότι ένας εξωτερικός προστάτης συμμερίζεται τις φιλοδοξίες μιας κοινότητας τόσο βαθιά όσο ο ίδιος ο λαός της. Οι ξένες δυνάμεις κάνουν τους δικούς τους υπολογισμούς· μπορεί να αποχωρήσουν, ενώ η κοινότητα παραμένει ανάμεσα στους γείτονές της.
Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι απαιτούμε σιωπή από τους καταπιεσμένους ή ότι απαλλάσσουμε τις κεντρικές κυβερνήσεις από τις ευθύνες τους. Οι αρχές που απαγορεύουν στους πολίτες να χρησιμοποιούν τη γλώσσα τους, που εισάγουν διακρίσεις στην απασχόληση ή στα δικαστήρια, ή που βομβαρδίζουν τις πόλεις τους, αναπόφευκτα οδηγούν τους ανθρώπους στην αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων.
Είναι εύκολο για τους ηγέτες να διακηρύσσουν την εθνική ενότητα ενώ κυβερνούν σαν το κράτος να ανήκει αποκλειστικά στη δική τους ομάδα. Η υπεράσπιση της εθνικής ενότητας πρέπει επομένως να ξεκινά από τη μεταρρύθμιση της διακυβέρνησης και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων. Η ιδιότητα του πολίτη είναι πρώτα υποχρέωση του κράτους, πριν γίνει απαίτηση από τον λαό του.
Η Ελβετία προσφέρει ένα χρήσιμο παράδειγμα. Τέσσερις εθνικές γλώσσες και διαφορετικές θρησκευτικές και πολιτιστικές παραδόσεις συνυπάρχουν εντός ενός ομοσπονδιακού κράτους. Οι γαλλόφωνοι δεν υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τη γλώσσα τους ή να تقلιδήσουν τις γερμανόφωνες περιοχές. Η κατανομή των εξουσιών, η αναγνώριση της διαφορετικότητας και η πολιτική συμμετοχή βοήθησαν στη δημιουργία ενός κοινού συμφέροντος για τη διατήρηση της συνύπαρξης.
Η Ελβετία δεν είναι ένα μοντέλο που μπορεί να αντιγραφεί αυτούσιο, αλλά αποδεικνύει ότι ο σεβασμός των διαφορών μπορεί να ενισχύσει μια χώρα και ότι η άκαμπτη συγκεντρωτική εξουσία δεν είναι ο μόνος δρόμος προς την ενότητα.
Στον Καναδά, οι ψηφοφόροι του Κεμπέκ απέρριψαν οριακά την κυριαρχία/ανεξαρτησία στο δημοψήφισμα του 1995, με το 50,58% να ψηφίζει κατά. Η πολιτική διαφωνία συνεχίστηκε και οι αυτονομιστές παρέμειναν ελεύθεροι να υποστηρίζουν τις θέσεις τους χωρίς η επαρχία να βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο.
Αυτό που έχει σημασία σε αυτά τα παραδείγματα είναι η ύπαρξη θεσμών που επιτρέπουν τη διαφωνία και τη ρυθμίζουν. Οι πολίτες που μπορούν να αμφισβητήσουν την εξουσία και να προσφύγουν στη δικαιοσύνη διαθέτουν εναλλακτικές λύσεις αντί να υποχωρούν σε κοινοτικές περιχαρακώσεις. Ένα κράτος βέβαιο για τη δική του δικαιοσύνη δεν ερμηνεύει κάθε αίτημα για πολιτιστική αναγνώριση ως εχθρική ενέργεια.
Το Νότιο Σουδάν προσφέρει ένα αντίθετο δίδαγμα. Απέκτησε την ανεξαρτησία του το 2011, για να βυθιστεί σε εμφύλιο πόλεμο το 2013. Η ύψωση μιας νέας σημαίας δεν έλυσε τις διαμάχες για την εξουσία· οι διαιρέσεις απλώς μεταφέρθηκαν στο εσωτερικό του νεοσυσταθέντος κράτους.
Αυτό δεν σβήνει τις αδικίες που υπέστησαν προηγουμένως οι κάτοικοι του Νότου, αλλά εικονογραφεί μια επώδυνη αλήθεια: μια κοινότητα μπορεί να πετύχει τον διαχωρισμό, ενώ οι ηγέτες της αποτυγχάνουν να οικοδομήσουν ένα λειτουργικό κράτος. Επομένως, το πρακτικό ερώτημα εκτείνεται πέρα από τη χάραξη συνόρων, στη υπεύθυνη διακυβέρνηση, τη λογοδοσία των αξιωματούχων και την προστασία των μειονοτήτων εντός αυτών των νέων συνόρων.
Ο αγώνας που αξίζει να δοθεί στην περιοχή μας είναι η δημιουργία σύγχρονων, δίκαιων πολιτικών κρατών που θα χωρούν διαφορετικές ταυτότητες χωρίς να κατανέμουν δικαιώματα με βάση αυτές. Ιρακινός πρώτα, μετά Κούρδος ή Άραβας, Σουνίτης ή Σίιτης. Σύρος πρώτα, μετά Κούρδος, Αλεβίτης ή Δρούζος. Λιβανέζος πρώτα, μετά Χριστιανός ή Μουσουλμάνος, Σίιτης, Σουνίτης ή Δρούζος.
Πρόκειται για τη σχέση μεταξύ πολιτών και κράτους, όχι για την αξιολόγηση της αξίας των ανθρώπων ή τη διαγραφή της ιστορίας τους. Απαιτεί ανεξάρτητη δικαιοσύνη, ειρηνική μεταβίβαση της εξουσίας, δίκαιη κατανομή του πλούτου και εκτελεστές συνταγματικές εγγυήσεις. Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις, η ιδιότητα του πολίτη γίνεται ένα ωραίο σύνθημα που οι άνθρωποι ακούν αλλά δεν βιώνουν ποτέ.
Χρειαζόμαστε πολίτες που να νιώθουν ότι το μέλλον τους εξαρτάται από τις ικανότητές τους, η ασφάλειά τους προστατεύεται από τον νόμο και η αξιοπρέπειά τους δεν απαιτεί ούτε δογματικό διάμεσο ούτε ξένη πρεσβεία. Χρειαζόμαστε επίσης εκπαίδευση που θα διδάσκει στα παιδιά την ιστορία του άλλου χωρίς κατηγορίες για προδοσία ή κατασκευασμένους ηρωισμούς.
Οι άνθρωποι μαθαίνουν τη συνύπαρξη στα σχολεία, στους χώρους εργασίας και στις γειτονιές, ενώ η πολιτική την καταστρέφει μετατρέποντας τους γείτονες σε υποπτους λόγω των ονομάτων, των θρησκειών ή των γλωσσών τους. Τα έθνη επιτυγχάνουν σταθερότητα μέσω της δικαιοσύνης πριν από οτιδήποτε άλλο.
– Mohammed Al Rumaihi
2. Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία και η αποκατάσταση των κόκκινων γραμμών
Asharq Al-Awsat, Ηνωμένο Βασίλειο, 19 Οκτωβρίου
Η δήλωση του Αιγύπτιου Προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι σχετικά με τις επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία σηματοδοτεί μια σημαντική εξέλιξη σε μια κρίση που έχει επεκταθεί πέρα από την Υεμένη σε μια περιφερειακή αναμέτρηση, διαμορφωμένη από δεκαετίες ιρανικών προσπαθειών ανατροπής της καθεστηκυίας τάξης.
Η θέση της Αιγύπτου δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη. Ως μεγάλη αραβική δύναμη, δεν μπορεί να εγκαταλείψει την ευθύνη της να υπερασπιστεί την αραβική εθνική ασφάλεια και τα δικά της άμεσα συμφέροντα. Η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία αποτελούν τη ραχοκοκαλιά κάθε σθεναρής αραβικής θέσης που αποσκοπεί στην προστασία των αραβικών συμφερόντων της περιοχής.
Η Αίγυπτος προσεγγίζει την περιφερειακή επέκταση του Ιράν με σημαντική σύνεση και υπομονή, βασιζόμενη στη διπλωματία και τον χρόνο με την ελπίδα ότι η Τεχεράνη θα εγκαταλείψει τις επανειλημμένες προσπάθειές της να περικυκλώσει τα αραβικά κέντρα λήψης αποφάσεων και να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων σε μεμονωμένες χώρες και σε ολόκληρη την περιοχή.
Πριν από αρκετά χρόνια, συνάντησα τον αλ-Σίσι και τον ρώτησα για την Αίγυπτο, την οικονομία της και την περιφερειακή ασφάλεια. Μου είπε: «Οι δυνάμεις που στοχεύουν την Αίγυπτο στοχεύουν επίσης την περιοχή. Αυτές οι δυνάμεις του κακού περιλαμβάνουν ακραίες οργανώσεις και περιφερειακά κράτη που επιδιώκουν να αποσταθεροποιήσουν χώρες και να ανατρέψουν τις υπάρχουσες διευθετήσεις.
Η απόφασή μας να αντιμετωπίσουμε αυτές τις επιθέσεις και τις προσπάθειες είναι σταθερή και η θέλησή μας ισχυρή. Ως αραβικές χώρες, πρέπει να σταθούμε μαζί για να υπερασπιστούμε την εθνική μας ασφάλεια και σταθερότητα απέναντι σε προσπάθειες να διαιρεθούν οι χώρες μας, να βυθιστούν στο χάος και να εξαντληθούν οι οικονομίες τους και οι ευκαιρίες προόδου.
Είμαι απόλυτα βέβαιος ότι, μαζί με τους αδελφούς μας στον Κόλπο και σε άλλες αραβικές χώρες, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε όσους στοχεύουν τις χώρες μας, την περιοχή μας και τον ρόλο μας».
Τόνισε ότι η σχέση της Αιγύπτου με τη Σαουδική Αραβία είναι «βαθιά και στρατηγική, εξυπηρετώντας και τις δύο χώρες και την αραβική εθνική ασφάλεια».
«Λέω ειλικρινά ότι οι αδελφοί μας στη Σαουδική Αραβία διαχειρίζονται τις υποθέσεις με σοφία και αποφασιστικότητα, γι’ αυτό και τους λέω ότι είμαστε πάντα μαζί». Ήταν εξίσου κατηγορηματικός ότι η σαουδαραβική σταθερότητα σημαίνει αιγυπτιακή σταθερότητα, και το αντίστροφο.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση σε εκείνη τη συνέντευξη, που δημοσιεύτηκε στην Asharq Al-Awsat, ήταν ότι ο αλ-Σίσι απέφυγε σκόπιμα να κατονομάσει το Ιράν, παρόλο που η Τεχεράνη ήταν σαφώς μεταξύ των δυνάμεων που περιέγραφε ως επιδιώκουσες την αποσταθεροποίηση της περιοχής. Ήθελε να διατηρήσει ένα παράθυρο για διάλογο και να δώσει στη διπλωματία κάθε ευκαιρία να μετριάσει την ιρανική συμπεριφορά, παρά τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις των κόκκινων γραμμών από την Τεχεράνη σε αραβικά εδάφη.
Η Σαουδική Αραβία, παρομοίως, επέδειξε σημαντική υπομονή απέναντι στις ιρανικές παρεμβάσεις, διατηρώντας ανοιχτούς τους διπλωματικούς διαύλους τόσο πριν όσο και μετά τη συμφωνία του Πεκίνου. Ωστόσο, το Ριάντ παρέμεινε προσηλωμένο σε θεμελιώδεις αρχές: τον σεβασμό των κόκκινων γραμμών που ορίζονται από το διεθνές δίκαιο και εκείνων που επιβάλλονται από σχέσεις πραγματικής καλής γειτονίας.
Ως εκ τούτου, η αιγυπτιακή και η σαουδαραβική πολιτική συνέκλιναν γύρω από την υποστήριξη των νόμιμων αρχών στην Παλαιστίνη, τον Λίβανο και την Υεμένη, ενώ παράλληλα ενθάρρυναν την κυβέρνηση του Ιράκ να αποκαταστήσει τους θεσμούς του κράτους και να ανακτήσει τη θέση του Ιράκ εντός της αραβικής οικογένειας.
Κατά τη διάρκεια μεγάλων σημείων καμπής τις τελευταίες δεκαετίες, η αιγυπτιακή και η σαουδαραβική αποφασιστικότητα έχουν επανειλημμένα συγκλίνει. Στάθηκαν μαζί όταν ο Σαντάμ Χουσεΐν του Ιράκ εισέβαλε στο Κουβέιτ, και ξανά όταν οι Αιγύπτιοι βγήκαν στους δρόμους εν μέσω φόβων ότι η διακυβέρνηση της Μουσουλμανικής Αδελφότητας απειλούσε την ταυτότητα, τη σταθερότητα και τον περιφερειακό ρόλο της χώρας τους.
Η Σαουδική Αραβία ενήργησε με την πεποίθηση ότι η δική της ασφάλεια ήταν αναπόσπαστη από εκείνη της Αιγύπτου, ενώ η Αίγυπτος κατάλαβε ότι η αποσταθεροποίηση της Σαουδικής Αραβίας θα είχε καταστροφικές συνέπειες για την Αίγυπτο, τον Κόλπο, τον αραβικό και ισλαμικό κόσμο και την παγκόσμια οικονομία.
Η περιφερειακή συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό σαφών ορίων: διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα, νόμιμες κυβερνήσεις και το δικαίωμα κάθε κράτους να επιλέγει τις πολιτικές του σύμφωνα με τους καθιερωμένους νόμους και κανόνες. Η περικύκλωση χωρών, η διείσδυση στα σύνορα και στα συστήματα ασφαλείας τους, καθώς και η υπονόμευση της ικανότητάς τους να λαμβάνουν κυρίαρχες αποφάσεις είναι ασύμβατες με αυτές τις αρχές.
Η οργάνωση των Χούθι «Ανσάρ Αλλάχ» έχει οικοδομήσει την προσέγγισή της γύρω από την παραβίαση ουσιαστικά κάθε κόκκινης γραμμής, εγχώρια και διεθνώς. Το ιστορικό της εκτείνεται από την υπονόμευση της νόμιμης κυβέρνησης της Υεμένης και τη δολοφονία του πρώην προέδρου Αλί Αμπντουλάχ Σάλεχ έως την ομηρία του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και τον άγριο βομβαρδισμό πολιτών στο αεροδρόμιο του Ριάντ.
Το Ιράν έχει παραβιάσει παρόμοια τις κόκκινες γραμμές σε εδάφη άλλων χωρών, δημιουργώντας και εξοπλίζοντας πολιτοφυλακές, ελέγχοντας τις αποφάσεις τους και αναθέτοντάς τους περιφερειακές αποστολές που αποσκοπούν στην αποσταθεροποίηση κυβερνήσεων.
Σε αυτό το υπόβαθρο, η θέση του αλ-Σίσι στέλνει μια αυστηρή προειδοποίηση: η Αίγυπτος είναι έτοιμη να συμμετάσχει σε αμυντικές αποστολές που βοηθούν στον περιορισμό των αποσταθεροποιητικών δυνάμεων της περιοχής. Το κοινό βάρος της Αιγύπτου και της Σαουδικής Αραβίας παρέχει τη βάση για την κινητοποίηση μιας αραβικής, ισλαμικής και διεθνούς απάντησης ικανής να αποκαταστήσει αυτά τα όρια και να αποτρέψει περαιτέρω προσπάθειες ανατροπής της περιφερειακής τάξης.
Η περιοχή είναι γεμάτη με τη μυρωδιά ενός ευρύτερου πολέμου και περιβάλλεται από αβεβαιότητα. Ακόμη και η πιθανή αποχώρηση ενός επικίνδυνου παίκτη όπως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν θα σήμαινε απαραίτητα ένα λιγότερο επιθετικό Ισραήλ.
Ούτε μπορούμε να προβλέψουμε πώς μπορεί να αντιδράσει ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σε μια εκλογική οπισθοδρόμηση του κόμματός του στις ενδιάμεσες εκλογές (midterms). Η κλιμακούμενη συμπεριφορά του Ιράν στο Στενό του Ορμούζ θα μπορούσε να επιταχύνει την έλευση ακόμη πιο επικίνδυνων αναμετρήσεων. Η Τεχεράνη δεν έχει αλλάξει ούτε τη γλώσσα της ούτε τις μεθόδους της.
Ένας Άραβας αξιωματούχος χαμογέλασε παρατεταμένα όταν ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί ισχυρίστηκε ότι η χώρα του προσπάθησε να πείσει τόσο τη Σαουδική Αραβία όσο και τους Χούθι να σταματήσουν την κλιμάκωση, αλλά καμία από τις δύο πλευρές δεν συνεργάστηκε. Ο Αραγκτσί ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να επιμείνει ότι «οι Χούθι λαμβάνουν τις αποφάσεις τους ανεξάρτητα». Αυτός ο αστείος ισχυρισμός απλώς επίτεινε τη δυσοίωνη εκτίμηση του Άραβα αξιωματούχου.
– Ghassan Charbel
3. Μπορεί η Αίγυπτος να περάσει τη σκληρότερη δοκιμασία πολιτικής εξουσίας;
El Watan, Αίγυπτος, 18 Οκτωβρίου
Κατά τη γνώμη μου, το πιο σημαντικό πράγμα που έχει πει ο Πρόεδρος Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι είναι ότι το 2030 θα σηματοδοτήσει το τέλος της προεδρίας του, ότι η απόφαση είναι οριστική και δεν επιδέχεται συζήτηση.
Αυτή η δήλωση αξίζει σοβαρής εξέτασης, χωρίς τα συνηθισμένα χειροκροτήματα ή τον αυτόματο σκεπτικισμό που υποδέχεται σχεδόν τα πάντα. Εάν η δέσμευση εκπληρωθεί, η σημασία της θα εκταθεί πολύ πέρα από τον ίδιο τον πρόεδρο.
Η Αίγυπτος έχει την ευκαιρία να εδραιώσει μια αρχή ουσιαστική για το μέλλον της: ότι το τέλος της θητείας ενός προέδρου πρέπει να είναι μια γνωστή ημερομηνία για την οποία το κράτος προετοιμάζεται και για την οποία η κοινωνία μπορεί να νιώθει καθησυχασμένη. Οι χώρες πρέπει να γνωρίζουν πώς θα μεταβιβαστεί η ευθύνη, όσο ακριβώς χρειάζεται να γνωρίζουν ποιος τη φέρει.
Πιστεύω ότι ο αλ-Σίσι έχει την ευκαιρία να διαμορφώσει ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της πολιτικής του παρακαταθήκης: να αφήσει πίσω του ένα κράτος ικανό να λειτουργεί μετά την αποχώρησή του, θεσμούς που κατανοούν τις ευθύνες τους και ένα πολιτικό σύστημα που αναδεικνύει ανθρώπους αντάξιους της ηγεσίας.
Αλλά εδώ είναι που ξεκινά η δική μας ευθύνη. Όποιος φαντάζεται ότι ο ρόλος του κοινού ξεκινά το πρωί των εκλογών και τελειώνει με την ρίψη της ψηφοφορίας στην κάλπη, υποβιβάζει ένα τεράστιο ζήτημα σε μια μεμονωμένη στιγμή.
Η κάλπη καθορίζει το αποτέλεσμα, αλλά η ποιότητα αυτής της επιλογής διαμορφώνεται σε βάθος πολλών ετών. Εξαρτάται από τη δημόσια συνειδητοποίηση, την πρόσβαση στην πληροφορία, την ικανότητα να αμφισβητείς, να συγκρίνεις και να ζητάς λογοδοσία από τους αξιωματούχους, καθώς και από την εμφάνιση προσωπικοτήτων των οποίων η επάρκεια έχει αποδειχθεί μέσα από την πραγματική εμπειρία.
Δεν θα πρέπει να ανακαλύπτουμε έναν προεδρικό υποψήφιο για πρώτη φορά όταν η φωτογραφία του εμφανίζεται σε μια αφίσα προεκλογικής εκστρατείας. Θα έπρεπε να τον έχουμε δει να αναλαμβάνει ευθύνες, να εξηγεί τις αποφάσεις του, να αναγνωρίζει λάθη και να προτείνει λύσεις των οποίων το κόστος κατανοεί πριν υποσχεθεί αποτελέσματα. Η Αίγυπτος είναι πολύ σημαντική για να ανατεθεί σε έναν χαρισματικό ρήτορα, σε ένα εφήμερο κύμα δημοφιλίας ή σε μια οργάνωση που θεωρεί την προεδρία ως μέσο κατάληψης του κράτους.
Η Αίγυπτος διαθέτει θεσμούς και εμπιστεύομαι ότι έχουν ουσιαστικό ρόλο στην προστασία της χώρας από τη διείσδυση και τις αθέμιτες επιρροές. Όμως η πραγματική προστασία έρχεται μέσα από σαφείς κανόνες, νόμους που εφαρμόζονται εξίσου για όλους, εποπτεία της πολιτικής χρηματοδότησης και των συγκρούσεων συμφερόντων, καθώς και σεβασμό στο σύνταγμα και τη βούληση του αιγυπτιακού λαού.
Οι ισχυροί θεσμοί καθησυχάζουν τους πολίτες ότι το μέλλον της χώρας τους προστατεύεται από ένα σύστημα ευθύνης και λογοδοσίας, και ότι οποιοσδήποτε νέος πρόεδρος θα κυβερνά εντός ενός εδραιωμένου πλαισίου κανόνων και ορίων.
Γι’ αυτό τα εναπομείναντα χρόνια μέχρι το 2030 είναι εξίσου σημαντικά με την ίδια τη μεταβίβαση της εξουσίας. Πρέπει να δούμε μεγαλύτερες ευκαιρίες για ειδικευμένους ανθρώπους, πολιτικά κόμματα που θα προσφέρουν πρακτικά και επιτεύξιμα προγράμματα, Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης που θα θέτουν σοβαρά ερωτήματα και δημόσιους λειτουργούς που θα κρίνονται από τα αποτελέσματα της εργασίας τους.
Πρέπει επίσης να μάθουμε ότι η πολιτική διαφωνία δεν καθιστά κάποιον λιγότερο πατριώτη, όπως ακριβώς η πολιτική υποστήριξη δεν συνεπάγεται αυτόματα και ικανότητα.
Βλέπω τη δηλωμένη θέση του προέδρου ως ευκαιρία για μια μεγάλη πρόοδο στην πολιτική ανάπτυξη της Αιγύπτου. Όμως η πραγμάτωση αυτής της ευκαιρίας απαιτεί οι προετοιμασίες για το μέλλον να γίνουν ορατή δράση ξεκινώντας από τώρα.
Εάν συμβεί αυτό, το 2030 θα μπορούσε να γίνει μια κομβική στιγμή: ένας πρόεδρος που ολοκληρώνει τη θητεία του και παραδίδει την ευθύνη, ένα κοινό που κάνει μια ενήμερη επιλογή και θεσμοί που εγγυώνται τη συνέχεια του κράτους και τον σεβασμό των κανόνων του.
Η μεγαλύτερη παρακαταθήκη που μπορεί να αφήσει ένας ηγέτης στη χώρα του είναι ένα μέλλον που γίνεται πιο ασφαλές ακόμη και κατά την απουσία του. Η Αίγυπτος αξίζει εμπιστοσύνη όχι μόνο σε όποιον την κυβερνά, αλλά και στους κανόνες που θα παραμείνουν αφού ο πρόεδρος αποχωρήσει από το αξίωμά του.
– John Al-Masrii
4. Η Σαουδική Αραβία και ο ιστορικός της ρόλος
Al Qabas, Κουβέιτ, 19 Οκτωβρίου
Έζησα στη Σαουδική Αραβία για περισσότερα από 10 χρόνια υπηρετώντας ως γενικός γραμματέας του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC). Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, εκτίμησα τη βαθιά και ιστορική σημασία του Βασιλείου — όχι μόνο για τον λαό του, τους ηγέτες του και τους γείτονές του, αλλά για την ασφάλεια και τη σταθερότητα του αραβικού και ισλαμικού κόσμου και, πράγματι, χωρών πολύ πέρα από την περιοχή.
Η Σαουδική Αραβία, η γη της και ο λαός της αντιπροσωπεύουν ένα βασικό πυλώνα σταθερότητας για όλους όσοι εκτιμούν μια ασφαλή και αξιοπρεπή ζωή. Αυτή είναι μια πραγματικότητα που αναγνωρίζεται σε όλες τις ηπείρους.
Το βασίλειο δεν είναι απλώς η γενέτειρα του Ισλάμ, η έδρα των πιο ιερών τόπων του και μια γη κομβική για την αραβική ιστορία. Είναι επίσης ο θεματοφύλακας αυτών των ιερών τόπων, έχοντας πλήρη επίγνωση των τεράστιων ευθυνών που του έχουν ανατεθεί και όντας έτοιμο να ώμο-πλάτη σηκώσει τα βάρη της προστασίας τους, της διατήρησης της σημασίας τους και της διασφάλισης ότι οι Μουσουλμάνοι που καταφθάνουν από κάθε μέρος του κόσμου μπορούν να λατρεύουν με ασφάλεια και άνεση.
Ευτυχώς, η εμπιστοσύνη μεταξύ των Μουσουλμάνων και άλλων στη σοφία της σαουδαραβικής ηγεσίας συνέχισε να αυξάνεται. Οι ηγέτες του βασιλείου κατανοούν ότι οι ευθύνες τους εκτείνονται πέρα από τη φυσική προστασία των ιερών τόπων, στη διατήρηση της ιστορικής και πνευματικής κληρονομιάς μιας θρησκείας της οποίας η εμβέλεια εκτείνεται στην Ασία, την Αφρική και τμήματα της Ευρώπης.
Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο ήταν η ετοιμότητα του σαουδαραβικού κράτους να εκπληρώσει αυτές τις υποχρεώσεις με εξαιρετική αφοσίωση. Παρατήρησα τις προετοιμασίες που αναλήφθηκαν για την υποδοχή των προσκυνητών και των επισκεπτών, δίνοντας προσοχή όχι μόνο στην προσπάθεια αλλά και στα χειροπιαστά αποτελέσματα.
Οι δρόμοι που οδηγούν στους ιερούς τόπους, τα ξενοδοχεία, τα καταλύματα, οι εμπορικές εγκαταστάσεις και οι βασικές υπηρεσίες αναπτύχθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες των προσκυνητών που εκτελούν το Χατζ (Hajj) και την Ούμρα (Umrah). Σαουδάραβες αξιωματούχοι και θεσμοί αφιερώθηκαν σε αυτή τη συνεχή αποστολή, καθιστώντας την άνεση και την ασφάλεια των πιστών κεντρική προτεραιότητα.
Καθώς το βασίλειο πέτυχε να ανταποκριθεί σε αυτές τις ευθύνες, και η διεθνής φήμη και το κύρος του αυξήθηκαν, οι αντίπαλοι επεδίωξαν να υπονομεύσουν το κύρος που είχε κερδίσει μέσω της οργάνωσης, της φιλοξενίας και της δέσμευσής του να διασφαλίσει ότι οι επισκέπτες θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους με ασφάλεια.
Εκτέλεσα το προσκύνημα Χατζ δύο φορές. Την πρώτη φορά ήμουν μεταξύ των ανώτερων προσκεκλημένων, μια εξαιρετικά ικανοποιητική και ευχάριστη εμπειρία. Τη δεύτερη φορά ήταν με φίλους, όταν επισκεφθήκαμε μαζί το ιερό τέμενος και τη Μεδίνα. Θυμόμαστε ακόμα την ομορφιά εκείνου του ταξιδιού.
Ο Βασιλιάς Χαλίντ ανήλθε στον θρόνο μετά τον θάνατο του ετεροθαλούς αδελφού του, Βασιλιά Φαχντ. Παρακολούθησα στενά το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, συμμετέχοντας ακόμη και στις συνόδους κορυφής του παράλληλα με τον Βασιλιά Χαλίντ, ο οποίος ενδιαφερόταν βαθιά για τις λεπτομέρειές του και ήταν αφοσιωμένος στην ενίσχυση του έργου του. Διατηρούσα τακτική επαφή με το γραφείο του για να μεταφέρω τις εξελίξεις εντός του συμβουλίου και να εξασφαλίσω την υποστήριξή του.
Ο Βασιλιάς Φαχντ ήταν ένας μονάρχης, ηγέτης και πρωτοπόρος που επεδίωκε να κατανοήσει σε βάθος την πρόοδο του συμβουλίου. Μερικές φορές συνιστούσε υπομονή σε συγκεκριμένα ζητήματα και ενθάρρυνε τη συλλογική συμφωνία από σεβασμό στις συνθήκες των μεμονωμένων κρατών-μελών. Δεν υπήρχε ανάγκη για βιασύνες· αυτό που είχε σημασία ήταν η ενότητα του σκοπού και η σταθερότητα της θέσης.
Οι Σαουδάραβες βασιλιάδες υπήρξαν ηγέτες προσεκτικοί στα περιφερειακά γεγονότα και τις παγκόσμιες εξελίξεις, ικανοί να προσαρμόζονται στις αλλαγές, να καλλιεργούν φιλίες και να αντλούν διδάγματα από τις διεθνείς υποθέσεις. Κατανοούσαν την τέχνη του συμβιβασμού χωρίς βιασύνη ή περιττό θόρυβο, κρατώντας τις πόρτες τους ανοιχτές σε Άραβες, Μουσουλμάνους και άλλους, κοντινούς και μακρινούς.
Το πνεύμα αδελφοσύνης της Σαουδικής Αραβίας επιδείχθηκε με τον πιο ισχυρό τρόπο κατά τη διάρκεια της καταστροφής της εισβολής και της προσάρτησης του Κουβέιτ από τον Σαντάμ Χουσεΐν το 1990. Ο Σαντάμ είχε ανοίξει την πόρτα στη δική του καταστροφή, και η ιστορία έχει καταγράψει τόσο την ασχήμια των ενεργειών του όσο και την αποτυχία μας να αναγνωρίσουμε επαρκώς τον κίνδυνο που συνιστούσε η αλογιστία του για το Κουβέιτ.
Η απάντηση της Σαουδικής Αραβίας ήταν ακλόνητη. Υπό την ηγεσία του Βασιλιά Φαχντ, το βασίλειο δεσμεύτηκε πλήρως για την απελευθέρωση του Κουβέιτ, κινητοποιώντας τους πόρους και τη θέλησή του για την επίτευξη αυτού του στόχου.
Ήμουν κοντά στον Βασιλιά Φαχντ κατά τη διάρκεια εκείνων των επώδυνων μηνών. Ήταν πάντα πρόθυμος να καθησυχάσει την κοινότητα του Κουβέιτ στο Ριάντ και μου ζητούσε επανειλημμένα να πω στους πολίτες του Κουβέιτ ότι η ημέρα της επιστροφής τους δεν ήταν μακριά, αλλά ότι ήταν απαραίτητη η υπομονή για την ολοκλήρωση των προετοιμασιών που θα εγγυώνταν την απελευθέρωση.
Ήταν μια ιστορική στιγμή που απαιτούσε προσεκτικό σχεδιασμό και την πεποίθηση ότι η αποστολή θα πετύχαινε, μαζί με τη διάθεση να γίνουν αποδεκτές όποιες θυσίες κι αν ήταν απαραίτητες.
Κοιτάζοντας πίσω, θυμάμαι τον αποφασιστικό σαουδαραβικό ρόλο στην έναρξη της προσπάθειας απελευθέρωσης και την εξασφάλιση διεθνούς υποστήριξης για μια έκτακτη συλλογική κινητοποίηση. Εμείς οι Κουβεϊτιανοί συνεχίζουμε να υπερηφανευόμαστε για την αποφασιστικότητα της Σαουδικής Αραβίας να αντιμετωπίσει την επιδρομή και να αποκαταστήσει τη χώρα μας στον λαό της.
Ο κόσμος έγινε μάρτυρας αυτής της δέσμευσης με θαυμασμό, και η ιστορία καταγράφει πώς η εταιρική σχέση Σαουδικής Αραβίας-Κουβέιτ απέδειξε το πλήρες βάθος της αδελφοσύνης μεταξύ των εθνών μας.
Εμείς και οι γενιές που ακολουθούν θα συνεχίσουμε να θαυμάζουμε τη δύναμη της σαουδαραβικής θέλησης που άνοιξε τον δρόμο για την απελευθέρωση του Κουβέιτ. Το βασίλειο θα παραμείνει για πάντα ένας σταθερός και επιδραστικός πυλώνας στην ιστορία του Κουβέιτ.
jpost.com