Ως τελεσιγραφική παρέμβαση της Τουρκίας προς την Ελλάδα παρουσιάζεται από την κυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak η πρόσφατη επίσκεψη του επικεφαλής της ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Αθήνα.
Του Χρήστου Κωνσταντινίδη
Ο πρώην στενός σύμβουλος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκε με τον διοικητή της Εθνικής Υπηρεσίας Πληροφοριών, Θεμιστοκλή Δεμίρη, ενώ, σύμφωνα με πληροφορίες που είχαν δει το φως της δημοσιότητας, ακολούθησαν επαφές και στο Μέγαρο Μαξίμου.
Μέχρι σήμερα, από ελληνικές και τουρκικές πηγές είχε μεταδοθεί ότι οι δύο πλευρές συζήτησαν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις περιφερειακές εξελίξεις και τη συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών πληροφοριών. Το νέο δημοσίευμα της Yeni Şafak, όμως, επιχειρεί να φωτίσει το παρασκήνιο και να αποκαλύψει τα μηνύματα που, κατά την εφημερίδα, μετέφερε ο Καλίν στην ελληνική πλευρά.
Ο αρθρογράφος Γιαχιά Μποστάν, επικαλούμενος πληροφορίες από την Άγκυρα, γράφει χαρακτηριστικά ότι ο επικεφαλής της ΜΙΤ «μίλησε ανοιχτά και ξεκάθαρα στην Αθήνα». Τα όσα ακολουθούν δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως, αποτυπώνουν όμως με σαφήνεια τις πάγιες διεκδικήσεις και τη στρατηγική της τουρκικής ηγεσίας απέναντι στην Ελλάδα.
Τα τέσσερα μηνύματα του Καλίν
Σύμφωνα με το φιλοερντογανικό μέσο, ο Ιμπραήμ Καλίν έθεσε προς την ελληνική πλευρά τέσσερα βασικά ζητήματα.
Πρώτον, υποστήριξε ότι η Τουρκία επιθυμεί να συνεχίσει την «καλόπιστη και εποικοδομητική προσέγγιση» στις σχέσεις της με την Ελλάδα, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι δεν πρόκειται να υποχωρήσει σε ζητήματα που η ίδια θεωρεί ότι αφορούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντά της.
Πίσω από τη διπλωματική αυτή διατύπωση βρίσκεται η γνωστή απαίτηση της Άγκυρας να έχει λόγο σε ελληνικές αποφάσεις στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, ακόμη και όταν αυτές αφορούν την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας.
Δεύτερον, ο επικεφαλής της ΜΙΤ φέρεται να προειδοποίησε ότι η Τουρκία «δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων» μέσω μονομερών ελληνικών ενεργειών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Στο ίδιο πλαίσιο επανέφερε το ζήτημα της στρατιωτικής παρουσίας στα ελληνικά νησιά, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα δεν πρόκειται να αποδεχθεί αλλαγή του καθεστώτος στο Αιγαίο μέσω της ενίσχυσης της άμυνάς τους.
Πρόκειται για ευθεία απόπειρα αμφισβήτησης του δικαιώματος της Ελλάδας να προστατεύει τα νησιά της, την ώρα που απέναντί τους βρίσκεται η τουρκική Στρατιά του Αιγαίου, με ισχυρές αποβατικές δυνάμεις, ενώ παραμένει σε ισχύ και η απειλή πολέμου της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης.
Τρίτον, ο Καλίν φέρεται να χαρακτήρισε «λάθος δρόμο» την προσπάθεια της Ελλάδας να διαμορφώσει μια νέα περιφερειακή γραμμή ασφαλείας μέσω της στρατηγικής συνεργασίας με το Ισραήλ.
Το μήνυμα αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο ολόκληρης της επίσκεψης. Επιβεβαιώνει ότι η Άγκυρα αντιμετωπίζει τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ ως σοβαρό εμπόδιο στους σχεδιασμούς της στην Ανατολική Μεσόγειο. Η αμυντική συνεργασία, τα ενεργειακά έργα και η ανάπτυξη κοινών στρατηγικών δυνατοτήτων δημιουργούν έναν συσχετισμό ισχύος που περιορίζει την τουρκική επιρροή.
Τέταρτον, ο επικεφαλής της ΜΙΤ υποστήριξε ότι η Τουρκία «δεν αποτελεί απειλή για την Ελλάδα», πρόσθεσε όμως αμέσως ότι δεν θα επιτρέψει εξελίξεις που, κατά την τουρκική αντίληψη, πλήττουν τα δικαιώματα και τα εθνικά της συμφέροντα.
Η αντίφαση είναι προφανής. Η Άγκυρα δηλώνει ότι δεν απειλεί την Ελλάδα, αλλά ταυτόχρονα διεκδικεί λόγο στον εξοπλισμό των ελληνικών νησιών, αμφισβητεί ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και προειδοποιεί για «τετελεσμένα» κάθε φορά που η Αθήνα επιχειρεί να κινηθεί στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο στόχαστρο η «Ασπίδα του Αχιλλέα»
Η Yeni Şafak αφιερώνει ιδιαίτερο μέρος του δημοσιεύματος στην ενίσχυση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας. Η τουρκική εφημερίδα αναφέρεται στην «Ασπίδα του Αχιλλέα», στις εξελίξεις στην Κύπρο και στις κοινές πρωτοτοβουλίες Αθήνας και Λευκωσίας με το Ισραήλ.
Κατά τον Τούρκο αρθρογράφο, το Ισραήλ «ενθαρρύνει» την Ελλάδα και επιχειρεί να μετατρέψει την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία σε βάσεις εναντίον της Τουρκίας. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική αντιστροφή της πραγματικότητας από την τουρκική πλευρά, η οποία παρουσιάζει την αμυντική θωράκιση Ελλάδας και Κύπρου ως επιθετική ενέργεια, αποσιωπώντας τις ίδιες τις απειλές και τις αναθεωρητικές διεκδικήσεις της Άγκυρας.
Η ενόχληση για τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ δεν κρύβεται πλέον. Η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ότι η εμβάθυνση αυτής της συνεργασίας μπορεί να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή, ιδιαίτερα στους τομείς της αεράμυνας, της ενέργειας, των πληροφοριών και της θαλάσσιας ασφάλειας.
Η συγκυρία των δηλώσεων Ερντογάν
Το δημοσίευμα εμφανίστηκε σχεδόν ταυτόχρονα με τις νέες δηλώσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τα ελληνικά νησιά. Ο Τούρκος πρόεδρος κάλεσε την Αθήνα να μην τοποθετήσει νέα οπλικά συστήματα στο Αιγαίο και επικαλέστηκε την Ιστορία, δηλώνοντας ότι αποτελεί «πολύ καλό οδηγό για εκείνους που αντλούν διδάγματα».
Η απάντηση της Αθήνας ήταν σαφής, με τον Έλληνα πρωθυπουργό να υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα δεν δέχεται υποδείξεις για ζητήματα που αφορούν την ενίσχυση της εθνικής της άμυνας.
Η χρονική αλληλουχία των γεγονότων δείχνει ότι η επίσκεψη Καλίν δεν ήταν μια απλή υπηρεσιακή συνάντηση. Ο επικεφαλής της ΜΙΤ φαίνεται ότι λειτούργησε ως κομιστής συγκεκριμένων πολιτικών μηνυμάτων του Ερντογάν, επιχειρώντας να καθορίσει τις «κόκκινες γραμμές» της Άγκυρας απέναντι στην ελληνική κυβέρνηση.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχθεί τουρκικό βέτο
Τα τέσσερα μηνύματα που αποδίδει η Yeni Şafak στον Ιμπραήμ Καλίν συγκροτούν, στην ουσία, ένα τελεσίγραφο: η Ελλάδα καλείται να περιορίσει την άμυνα των νησιών της, να μην προχωρεί σε ενέργειες χωρίς την έγκριση της Τουρκίας στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο και να απομακρυνθεί από τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ.
Καμία ελληνική κυβέρνηση δεν μπορεί να αποδεχθεί μια τέτοια λογική. Η Τουρκία δεν έχει δικαίωμα να επιβάλει βέτο στις αμυντικές, διπλωματικές και ενεργειακές επιλογές ενός κυρίαρχου κράτους.
Η Αθήνα οφείλει να συνεχίσει την αμυντική θωράκιση των νησιών, να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ και να εμβαθύνει τον άξονα Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ. Η καλύτερη απάντηση στις τουρκικές απειλές δεν είναι η υποχώρηση ούτε η καλλιέργεια αυταπατών, αλλά η ισχύς, οι σταθερές συμμαχίες και η αποφασιστική άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.