Σαφή προειδοποίηση ότι η τουρκική πίεση στο Αιγαίο δεν αποτελεί μια παροδική έξαρση, αλλά μέρος της σταθερής αναθεωρητικής στρατηγικής της Άγκυρας, απηύθυνε ο καθηγητής Οικονομικής Γεωγραφίας και Γεωπολιτικής Θεωρίας Ιωάννης Μάζης, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο καθηγητής εκτίμησε ότι η Τουρκία ουδέποτε μετέβαλε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τη «μοιρασιά» του Αιγαίου και της νοτιοανατολικής Μεσογείου. Το ίδιο, όπως τόνισε, ισχύει και για τον ρόλο που διεκδικεί στη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, σε έναν ευρύ χώρο που εκτείνεται από την Κεντρική Ασία έως την Αφρική και τη Μέση Ανατολή.
Κατά τον Ιωάννη Μάζη, η Αθήνα πέρασε τα προηγούμενα χρόνια μέσα από ένα «κλίμα αυταπατών», θεωρώντας ότι η υποτονική διαχείριση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η πολιτική του κατευνασμού θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν ηρεμία.
«Ο κατευνασμός είναι εκείνος που σε φέρνει στα πρόθυρα του πολέμου ή και στον ίδιο τον πόλεμο, όχι η αποτροπή», υπογράμμισε, διατυπώνοντας αιχμηρή κριτική για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκαν οι διαδοχικές τουρκικές προκλήσεις.
«Χάθηκαν ευκαιρίες αποφασιστικής απάντησης»
Ο καθηγητής αναφέρθηκε ειδικότερα στη «Γαλάζια Πατρίδα», στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, στα επεισόδια γύρω από την Κάσο και στην υπόθεση των θαλάσσιων πάρκων. Υποστήριξε ότι, εάν η Ελλάδα είχε απαντήσει με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα τα τελευταία χρόνια, όπως έπραξε κατά την κρίση του Αυγούστου του 2020, η Άγκυρα θα είχε αντιληφθεί εγκαίρως τα όρια της ελληνικής ανοχής.
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίστηκε για τον σχεδιασμό των θαλάσσιων πάρκων. Σημείωσε ότι, μολονότι ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός ευθυγραμμίζεται με τον λεγόμενο «χάρτη της Σεβίλλης», η ελληνική πλευρά περιορίστηκε στα έξι ναυτικά μίλια και, όπως υποστήριξε, μετέβαλε ακόμη και τη χωροθέτηση για να μην προκαλέσει την αντίδραση της Τουρκίας.
Παρά ταύτα, πρόσθεσε, η Άγκυρα αντέδρασε εκ νέου, προβάλλοντας αξιώσεις περί «αμφισβητούμενων» νησίδων. Ο Ιωάννης Μάζης επικαλέστηκε στο σημείο αυτό τις πρόνοιες της Συνθήκης της Λωζάννης για τα νησιά που βρίσκονται πέραν των τριών ναυτικών μιλίων από τις τουρκικές ακτές, καταλογίζοντας στην ελληνική πλευρά αδικαιολόγητη αυτοσυγκράτηση.
Η επίσκεψη Καλίν και το εκλογικό σενάριο
Στη συνέχεια ο καθηγητής παρουσίασε μία δεύτερη ανάγνωση της τουρκικής κινητικότητας, την οποία χαρακτήρισε ο ίδιος υποθετική, σημειώνοντας ότι θα μπορούσε να θεωρηθεί ακόμη και «θεωρία συνωμοσίας».
Έθεσε, ειδικότερα, το ερώτημα ποιος ήταν ο πραγματικός λόγος της επίσκεψης του διοικητή της ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στην Αθήνα. Όπως παρατήρησε, για να πραγματοποιηθεί μια τέτοια μετάβαση θα πρέπει να υπήρχε κάτι που δεν μπορούσε να διευθετηθεί τηλεφωνικά.
Συνέδεσε αυτή την εξέλιξη με τον εκλογικό σχεδιασμό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο Τούρκος πρόεδρος, εφόσον επιδιώξει νέα υποψηφιότητα, θα χρειαστεί πρόωρες εκλογές πριν από την κανονική εκλογική αναμέτρηση του Μαΐου του 2028.
Για να περάσει σχετική απόφαση από την τουρκική Εθνοσυνέλευση απαιτούνται 360 ψήφοι επί συνόλου 600, ενώ, όπως ανέφερε, το κυβερνητικό μπλοκ διαθέτει 328 έδρες και χρειάζεται ακόμη 32 ψήφους από την αντιπολίτευση.
Κατά την εκτίμησή του, μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης ή ένα γεγονός που θα παρουσιαζόταν ως απειλή για τα εθνικά συμφέροντα της Τουρκίας θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για τη συγκέντρωση αυτών των ψήφων και τη νομιμοποίηση μιας πρόωρης προσφυγής στις κάλπες ενώπιον της διεθνούς κοινότητας.
Ο Ιωάννης Μάζης άφησε παράλληλα να εννοηθεί ότι μια ελεγχόμενη ένταση στο Αιγαίο δεν θα ήταν κατ’ ανάγκην πολιτικά επιζήμια ούτε για την ελληνική κυβέρνηση, επιμένοντας πάντως ότι πρόκειται για υπόθεση εργασίας και όχι για αποδεδειγμένη συνεννόηση.
«Το μπαλάκι βρίσκεται στην ελληνική κυβέρνηση»
Ερωτηθείς για τις εξελίξεις των επόμενων μηνών, ο καθηγητής δήλωσε ότι αναμένει κλιμάκωση της έντασης, αλλά μέχρι ενός ορισμένου σημείου. Το πού θα τεθεί αυτό το όριο, όπως είπε, εξαρτάται πλέον από την αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης.
«Αν η ελληνική κυβέρνηση υποχωρήσει, η Τουρκία θα έχει κάνει θαυμάσια τη δουλειά της χωρίς να πέσει ούτε μία σφαίρα», προειδοποίησε.
Στην αντίθετη περίπτωση, εάν δηλαδή η Αθήνα αρνηθεί να υποχωρήσει, εκτίμησε ότι οι δύο χώρες θα εισέλθουν σε έναν κύκλο σταδιακής κλιμάκωσης. Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτή η διαδικασία δεν θα εκδηλωθεί κατ’ ανάγκην άμεσα, αλλά θα αναπτυχθεί σε βάθος χρόνου, ώστε να υπηρετήσει τον πολιτικό και εκλογικό σχεδιασμό της τουρκικής ηγεσίας.
Το κεντρικό μήνυμα της παρέμβασής του ήταν σαφές: η Τουρκία επιδιώκει να αποσπάσει ελληνικές υποχωρήσεις μέσω της πίεσης και της απειλής, χωρίς να χρειαστεί να οδηγηθεί σε πολεμική σύγκρουση. Για τον Ιωάννη Μάζη, η απάντηση δεν βρίσκεται στην παράταση του κατευνασμού, αλλά στην αποκατάσταση μιας αξιόπιστης και αποφασιστικής αποτροπής.