Του Νικόλα Φαραντούρη*
Η Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Σινά, προστατευόμενο μνημείο παγκόσνιας κληρονομιάς της UNESCO, από τα αρχαιότερα εν λειτουργία χριστιανικά μοναστήρια στον κόσμο, αντιμετωπίζει δικαστικά και διοικητικά μέτρα που εγείρουν σοβαρές ανησυχίες ως προς την αναγνώριση της νομικής της προσωπικότητας, την πολιτειακή αναγνώριση του Αρχιεπισκόπου και Ηγουμένου της Συμεών, τη δυνατότητα της να ασκεί νομική εκπροσώπηση ενώπιον των δικαστηρίων, καθώς και την προστασία των περιουσιακών της δικαιωμάτων, που προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο.
Αυτά συμβαίνουν λίγο πριν από την τελική εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του Αιγυπτιακού Ακυρωτικού Δικαστηρίου που έχει προγραμματισθεί για τις 23 Αυγούστου, σε λίγες δηλαδή μέρες.
Την ίδια ώρα η Ε.Ε. εμβαθύνει την εταιρική σχέση με την Αίγυπτο με αναπτυξιακή βοήθεια δισεκατομμυρίων και στήριξη κοινών πρότζεκτς.
Τι προβλέπει το Ευρωπαϊκό Δίκαιο
Τα άρθρα 2, 3 παρ. 5 και 21 της Συνθήκης για την ΕΕ, καθώς και το άρθρο 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 διαμορφώνουν ένα πλαίσιο που καθιστά τη συμπεριφορά των Αιγυπτιακών Αρχών μη αποδεκτή απ’ την ΕΕ.
Το άρθρο 2 ορίζει ότι η Ένωση βασίζεται στις αξίες του σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της ελευθερίας, της δημοκρατίας, της ισότητας, του κράτους δικαίου, καθώς και του σεβασμού των ανθρώπινων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των δικαιωμάτων των προσώπων που ανήκουν σε μειονότητες. Το άρθρο 5 παρ. 3 αναφέρει ότι στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, η Ένωση προβάλλει και προωθεί τις αξίες της και τα συμφέροντά της. Συμβάλλει στην αυστηρή τήρηση και ανάπτυξη του διεθνούς δικαίου και, ιδίως, στον σεβασμό των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Το άρθρο 21 αναφέρει ότι η δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή έχει ως γνώμονα και σχεδιάζεται με στόχο να προωθεί στο ευρύτερο παγκόσμιο πλαίσιο τις αρχές που έχουν εμπνεύσει τη δημιουργία, την ανάπτυξη και τη διεύρυνσή της: τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, την οικουμενικότητα και το αδιαίρετο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών, τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, τις αρχές της ισότητας και της αλληλεγγύης και τον σεβασμό των αρχών του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου. Τέλος, το άρθρο 11 παρ. 2 της Οδηγίας 2018/2001 αναφέρει ότι για την παραγόμενη και εξαγόμενη ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας από τρίτη χώρα που καταναλίσκεται από κράτος-μέλος δεν έχει χορηγηθεί στήριξη δυνάμει καθεστώτος στήριξης τρίτης χώρας πλην επενδυτικής ενίσχυσης που χορηγείται στην εγκατάσταση και η ηλεκτρική ενέργεια έχει παραχθεί σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, σε τρίτη χώρα η οποία είναι συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών ή άλλων διεθνών συμβάσεων ή συνθηκών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Υπό το πρίσμα των άρθρων 2, 3 παρ. 5 και 21 της Συνθήκης για την Ε.Ε., καθώς και του άρθρου 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001 είναι κρίσιμο η Ελλάδα να θέσει τόσο στο Συμβούλιο υπουργών, όσο και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τις ανωτέρω εξελίξεις σχετικά με το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Μονής Σινά, ζητώντας να τηρηθούν απαρέγκλητα οι ανωτέρω προϋποθέσεις κατά την αξιολόγηση της Αιγύπτου για τη συνέχιση οποιασδήποτε περαιτέρω χρηματοδοτικής στήριξης της χώρας. Οι σημερινές εξελίξεις προφανώς δεν συνάδουν με τις υποχρεώσεις της Αιγύπτου όσον αφορά στις θρησκευτικές ελευθερίες, την αποτελεσματική πρόσβαση στη δικαιοσύνη και την προστασία θρησκευτικών ιδρυμάτων.
Το ίδιο ισχύει για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις στην εφαρμογή του άρθρου 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001, ιδίως σε σχέση με στρατηγικά έργα που απολαμβάνουν πολιτικής ή χρηματοδοτικής στήριξης της Ένωσης.
Η Ευρώπη οφείλει να πάρει θέση για την Ι. Μονή Σινά ενόψει της επικείμενης τελικής εκδίκασης της υπόθεσης ενώπιον του Αιγυπτιακού Ακυρωτικού Δικαστηρίου, αλλά και υπό το φως των πληροφοριών που εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας της Μονής, την πολιτειακή αναγνώριση του Αρχιεπισκόπου και Ηγουμένου, τη δυνατότητα αποτελεσματικής δικαστικής εκπροσώπησής της και, κυρίως, την προστασία του ιστορικού ιδιοκτησιακού της καθεστώτος. Και η Ελληνική Κυβέρνηση έχει υποχρέωση να θέσει να ζητήματα αυτά σήμερα. Αναμένουμε.