Στην τελική ευθεία φαίνεται πως εισέρχονται οι προετοιμασίες για την επανέναρξη των εργασιών της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, με το γαλλικό αποτύπωμα στο έργο να είναι πλέον πολύ ισχυρότερο μετά την είσοδο της Meridiam στο Great Sea Interconnector.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της «Καθημερινής», Αθήνα και Παρίσι έχουν ήδη συμφωνήσει στο ακριβές περιεχόμενο του communiqué μέσω του οποίου θα ενημερωθούν τα ενδιαφερόμενα παράκτια κράτη για τις επικείμενες έρευνες πόντισης του καλωδίου. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και η Τουρκία, ενώ ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση των εργασιών ενδέχεται να ενημερωθεί και η Αίγυπτος.
Γαλλική σημαία και έρευνες σε «μη οριοθετημένες περιοχές»
Κατά τις πληροφορίες της εφημερίδας, στο κείμενο της ανακοίνωσης θα προσδιορίζεται συγκεκριμένο ερευνητικό πλοίο υπό γαλλική σημαία, το οποίο θα πραγματοποιήσει εργασίες για την πόντιση του καλωδίου σε περιοχές που θα περιγραφούν ως «μη οριοθετημένες».
Στο communiqué θα αναφέρονται με ακρίβεια τόσο οι θαλάσσιες ζώνες στις οποίες θα κινηθεί το πλοίο όσο και το χρονικό διάστημα των ερευνών. Η «Καθημερινή» σημειώνει ότι οι εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν σύντομα, παραπέμποντας και σε πρόσφατη σχετική δήλωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη.
Ανοιχτό παραμένει, σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, το ποιος ακριβώς θα αναλάβει την επίσημη αποστολή της ενημέρωσης: το ίδιο το πλοίο, η Meridiam ή η γαλλική κυβέρνηση.
Ενημέρωση, όχι αίτημα άδειας
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο του σχεδιασμού αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστεί η Τουρκία.
Σύμφωνα με την «Καθημερινή», η Αθήνα δεν προτίθεται να ζητήσει άδεια από την Άγκυρα για την πραγματοποίηση των ερευνών. Η Τουρκία θα ενημερωθεί για τις εργασίες, χωρίς όμως η διαδικασία αυτή να λάβει χαρακτήρα αιτήματος έγκρισης.
Παράλληλα, η NAVTEX για τις έρευνες σχεδιάζεται να εκδοθεί από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του Πολεμικού Ναυτικού.
Με αυτόν τον τρόπο η ελληνική πλευρά επιδιώκει να διαχωρίσει σαφώς την υποχρέωση ενημέρωσης για τις κινήσεις του ερευνητικού πλοίου από οποιαδήποτε αναγνώριση τουρκικής αρμοδιότητας στις περιοχές των ερευνών.
Το μεγάλο ερωτηματικό της Άγκυρας
Το επόμενο βήμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αντίδραση της Τουρκίας.
Η Άγκυρα έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι για εργασίες πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων σε περιοχές όπου η ίδια θεωρεί ότι διαθέτει δικαιοδοσία ή κυριαρχικά δικαιώματα, θα πρέπει να προηγείται συνεννόηση μέσω διπλωματικών διαύλων.
Γι’ αυτό και δεν είναι δεδομένο ότι η απλή αποστολή του communiqué θα θεωρηθεί επαρκής από την τουρκική πλευρά.
Μεταξύ των πιθανών αντιδράσεων που καταγράφονται στο δημοσίευμα είναι η έκδοση τουρκικής αντι-NAVTEX, η απαίτηση για περαιτέρω διαβουλεύσεις ή ακόμη και η ανάπτυξη τουρκικού πολεμικού πλοίου στην περιοχή των εργασιών.
Το τελευταίο ενδεχόμενο θα παρέπεμπε ευθέως στην κρίση του Ιουλίου του 2024 στην Κάσο, όταν οι έρευνες για το καλώδιο είχαν προκαλέσει έντονη κινητοποίηση ελληνικών και τουρκικών μονάδων.
Η Meridiam αλλάζει τα δεδομένα
Η επανεκκίνηση των εργασιών πραγματοποιείται πλέον σε διαφορετικό εταιρικό και πολιτικό περιβάλλον.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει επιβεβαιώσει την είσοδο της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία Great Sea Interconnector. Η συμφωνία υπεγράφη τον Αύγουστο, ενώ ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί την τεχνική ηγεσία κατά την κατασκευή και τη διαχείριση της διασύνδεσης μετά την ολοκλήρωσή της.
Ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Διαχειριστή, Μάνος Μανουσάκης, έχει χαρακτηρίσει την είσοδο της Meridiam «την καλύτερη δυνατή εξέλιξη» για τη συνέχιση του έργου, θεωρώντας τη συμμετοχή του γαλλικού επενδυτικού ομίλου ψήφο εμπιστοσύνης στην οικονομική βιωσιμότητα του GSI.
Η γαλλική συμμετοχή προσθέτει πλέον μια νέα παράμετρο στο έργο, καθώς η επόμενη φάση των ερευνών δεν αφορά μόνο Αθήνα και Λευκωσία αλλά εμπλέκει άμεσα και ισχυρά γαλλικά οικονομικά συμφέροντα.
Η επόμενη δοκιμασία για το GSI
Το Great Sea Interconnector αποτελεί έργο ιδιαίτερης ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας, καθώς έχει σχεδιαστεί για να άρει την ηλεκτρική απομόνωση της Κύπρου και, σε επόμενη φάση, να συνδέσει το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα με το Ισραήλ.
Ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη προχωρήσει και τις διαδικασίες για τη διασύνδεση Κύπρου–Ισραήλ, υποβάλλοντας σχετικό επενδυτικό αίτημα στις ρυθμιστικές αρχές των δύο χωρών.
Ωστόσο, πριν από την επόμενη μεγάλη φάση του έργου θα πρέπει να ξεπεραστεί η πιο άμεση δοκιμασία: η επιστροφή των ερευνητικών πλοίων στις θαλάσσιες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου και η διαχείριση οποιασδήποτε αντίδρασης της Άγκυρας.
Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν το γαλλικό αποτύπωμα και η συμφωνημένη στρατηγική Αθήνας–Παρισιού θα επιτρέψουν την επανέναρξη των ερευνών χωρίς επανάληψη της έντασης που είχε καταγραφεί στην Κάσο.