Γράφει ο Ραφαήλ Καλυβιώτης
Όλα τα αναθεωρητικά κράτη του κόσμου είναι σκυμμένα επάνω από την ανταλλαγή NAVTEX και αντι-NAVTEX ανάμεσα σε Ελλάδα και Τουρκία για το καλώδιο, για να δουν μέχρι πού τους παίρνει. Το ερώτημα που εγείρεται ανοιχτά της Κάσου είναι εάν μπορεί ένα κράτος που δεν έχει υπογράψει καν τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας, με μια επιστολή στον ΟΗΕ και μια αντι-NAVTEX, να επιβάλει «προϋπόθεση συναίνεσης» για ένα καλώδιο. Και τούτο όταν ο βυθός είναι ελληνική και κυπριακή υφαλοκρηπίδα, άρα η μόνη άδεια που απαιτείται είναι η ελληνική, όταν το άρθρο 79 της Σύμβασης του Μοντέγκο Μπέι ορίζει ρητά ότι το παράκτιο κράτος δεν μπορεί να εμποδίσει την πόντιση καλωδίων (δλδ ακόμα και εάν δεχόμασταν ότι η Τουρκία είναι παράκτιο κράτος που δεν είναι) και ότι συναίνεση για την όδευση απαιτείται μόνο για αγωγούς. Και μάλιστα όταν πρόκειται για ένα έργο κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, χρηματοδοτούμενο με 657 εκατομμύρια ευρώ από την ΕΕ. Αν η απάντηση είναι «ναι», έστω και σιωπηρά, τότε το μάθημα ταξιδεύει.
Ταξιδεύει στο Πεκίνο, που έκοψε τα καλώδια των νησιών Ματσού της Ταϊβάν το 2023. Αν η Τουρκία καταφέρει να επιβάλει ότι ένα καλώδιο σε ξένη υφαλοκρηπίδα χρειάζεται τον «συντονισμό» ή τη «συναίνεσή» της, τότε το Πεκίνο αποκτά ένα προηγούμενο. Θα μπορεί να ισχυρίζεται ότι δεν σαμποτάρει τα καλώδια της Ταϊβάν, αλλά ότι απλώς ζητά να «ενημερώνεται» και να «συντονίζεται» για κάθε υποδομή στη θάλασσα που θεωρεί δική του.
Ταξιδεύει πάνω από την Βενεζουέλα που διεκδικεί το Εσεκίμπο, τα δύο τρίτα της γειτονικής Γουιάνας, μολονότι διαιτησία του 1899 το επιδίκασε στη Γουιάνα. Το ενδιαφέρον ξύπνησε το 2015, όταν η ExxonMobil βρήκε ανοιχτά του Εσεκίμπο ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα της δεκαετίας, στο οικόπεδο Stabroek. Η Βενεζουέλα, όπως και η Τουρκία, δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας και, όπως και η Τουρκία, αρνείται τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου, στο οποίο η Γουιάνα έχει προσφύγει. Τον Μάρτιο του 2026 το Καράκας δήλωσε ότι η θαλάσσια μεθόριος «δεν έχει οριστεί νομικά» και κατηγόρησε τη Γουιάνα για «μονομερείς έρευνες σε αμφισβητούμενα ύδατα». Είναι ακριβώς οι λέξεις που χρησιμοποιεί η Άγκυρα για την Κάσο. Το Καράκας θέλει να μάθει απλά εάν αρκούν αυτές οι λέξεις, μαζί με ένα περιπολικό που πλησιάζει τις πλατφόρμες της Exxon, για να παγώσουν την παραγωγή.
Ταξιδεύει και στο Ραμπάτ όπου το 2020 το κοινοβούλιο του Μαρόκου ψήφισε δύο νόμους με τους οποίους όρισε μονομερώς τις θαλάσσιες ζώνες της χώρας, συμπεριλαμβάνοντας σε αυτές και τα ύδατα της κατεχόμενης Δυτικής Σαχάρας. Στον χάρτη, οι ζώνες αυτές εισχωρούν στα ύδατα των ισπανικών Καναρίων Νήσων και καλύπτουν ένα υποθαλάσσιο όρος πλούσιο σε κοβάλτιο. Το Μαρόκο δεν αποπειράθηκε ποτέ να επιβάλει τους νόμους αυτούς στην πράξη αλλά τους φυλάει στο συρτάρι, για να τους εφαρμόσει την κατάλληλη στιγμή. Στην Κάσο θα διαπιστώσει αν ένας νόμος στο χαρτί, με αρκετή υπομονή, μπορεί να μετατραπεί σε πραγματικό λόγο επί των υδάτων ενός κράτους-μέλους της Ένωσης. Και, το ίδιο σημαντικό, θα διαπιστώσει αν η Ευρωπαϊκή Ένωση προστατεύει πράγματι την υφαλοκρηπίδα των μελών της, ή αν περιορίζεται στην έκδοση ανακοινώσεων.
Η Τουρκία αποτελεί την διαπιστευμένη εμπροσθοφυλακή των αναθεωρητικών δυνάμεων αναλαμβάνοντας την διακινδύνευση του πειράματος ενώ τα πρακτικά συμπεράσματα τα εισπράττουν όλοι οι υπόλοιποι δωρεάν (😉 . Η πόντιση του καλωδίου αποτελεί το φθηνότερο πείραμα διεθνούς δικαίου που διεξάγεται σήμερα στον πλανήτη. Εάν η Ελλάδα αποτύχει μη έχοντας σχεδιάσει τα πράγματα λεπτομερώς και σε συνεννόηση με την Γαλλία αλλά και το σύνολο της ΕΕ θα καταστεί εύφλεκτο υλικό της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.