Πολύ συχνά, η Ινδία αρνείται να επιδείξει τη δύναμή της και να διεκδικήσει αυτό που της αναλογεί διπλωματικά. Αυτό μπορεί να είναι κακό στις καλύτερες στιγμές, αλλά όταν οι εχθροί της συσπειρώνονται, μπορεί να αποβεί μοιραίο λάθος.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, θα αποχωρήσει από τη θέση του στο τέλος της δεύτερης θητείας του. Παρόλο που η παράδοση της γεωγραφικής εναλλαγής του ΟΗΕ επιτάσσει ότι ένας ηγέτης από τη Λατινική Αμερική ή την Καραϊβική θα πρέπει να αναλάβει τα ηνία του ΟΗΕ, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι θεωρούν μη αποδεκτό κανέναν από τους υποψηφίους που κατέβασε η περιοχή.
Πάρα πολλοί γενικοί γραμματείς έχουν ενεργήσει ως οι κορυφαίοι διπλωμάτες του κόσμου, ταξιδεύοντας σε όλο τον κόσμο για να προβάλουν την «ηθική» τους στάση (virtue-signal) για το ένα ή το άλλο ζήτημα, αγνοώντας παράλληλα τη διοίκηση του οργανισμού που επιλέχθηκαν να ηγηθούν. Το αδιέξοδο αυτό άνοιξε την πόρτα για άλλους υποψηφίους, συμπεριλαμβανομένου του εκλεκτού του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, Φεριντούν Σινιρλίογλου.
Η ιστορία και η περίπτωση της UNRWA
Ο ΟΗΕ ιδρύθηκε πάνω στις στάχτες της Κοινωνίας των Εθνών, η οποία είχε αποτύχει να αποτρέψει τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο ιδεαλισμός για το διεθνές δίκαιο επικρατούσε απόλυτα, ενώ το τέλος των αποικιακών αυτοκρατοριών και η εμφανιση νέων χωρών διαπότισαν το σώμα με νέα σημασία.
Η πραγματικότητα σύντομα παρενέβη, καθώς ξέσπασε ο Ψυχρός Πόλεμος και ο εθνικός κυνισμός μαζί με στενές ατζέντες προσπάθησαν να χειραγωγήσουν το νέο ίδρυμα. Αυτή ήταν η περίπτωση της Υπηρεσίας Αρωγής και Έργων του ΟΗΕ για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στη Εγγύς Ανατολή (UNRWA). Η UNRWA ιδρύθηκε το 1949 και προοριζόταν να είναι προσωρινή. Το 1951, οι ίδιοι οι ηγέτες της συνέστησαν τη διάλυσή της, αλλά τα αραβικά κράτη τη διατήρησαν ως διπλωματικό και πολιτικό μοχλό πίεσης για να τη χρησιμοποιήσουν στη δική τους διαμάχη με το Ισραήλ.
Αυτό κατέστη δυνατό επειδή η UNRWA χρησιμοποιεί διαφορετικό ορισμό για τους πρόσφυγες από την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR), την οποία ο ΟΗΕ ίδρυσε δύο χρόνια αργότερα, το 1951. Για την UNRWA, ως Παλαιστίνιος πρόσφυγας ορίστηκε «κάθε άτομο του οποίου ο συνήθης τόπος διαμονής ήταν η Παλαιστίνη κατά την περίοδο από την 1η Ιουνίου 1946 έως τις 15 Μαΐου 1948 και το οποίο έχασε τόσο το σπίτι όσο και τα μέσα βιοπορισμού του ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης του 1948». Περιόρισε την περίοδο δοκιμής σε δύο χρόνια, επειδή πολλοί Παλαιστίνιοι Άραβες έφτασαν στην περιοχή μόλις εκείνη την περίοδο από τη Συρία, την Αίγυπτο και αλλού.
Το πρόβλημα ήταν το δεύτερο μέρος του ορισμού της UNRWA: «Οι απόγονοι των Παλαιστινίων αρρένων προσφύγων, συμπεριλαμβανομένων των υιοθετημένων παιδιών, είναι επίσης επιλέξιμοι για εγγραφή», αναφέρουν οι καταστατικοί κανόνες της οργανωσης. Ουσιαστικά, η ιδιότητα του πρόσφυγα έγινε μια μόνιμη, γονιδιακή κατάσταση.
Ο ορισμός της UNHCR — ο οποίος ισχύει σε κάθε άλλο μέρος του κόσμου — βασίζεται σε ατομικές συνθήκες. Ορίζει ως πρόσφυγα όποιον «λόγω δικαιολογημένουφόβου διώξεως λόγω φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα ή πολιτικών πεποιθήσεων, βρίσκεται εκτός της χώρας της ιθαγένειάς του και δεν είναι σε θέση ή, λόγω αυτού του φόβου, δεν επιθυμεί να απολαύσει την προστασία αυτής της χώρας…». Η απόκτηση καθεστώτος πρόσφυγα μέσω οικογενειακών σχέσεων είναι σπάνια και το μόνιμο καθεστώς πρόσφυγα ακόμα σπανιότερο. Πράγματι, ο Μπαρχάμ Σάλιχ, ο νυν Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, έχει δεσμευτεί να υποδιπλασιάσει τους καταλόγους προσφύγων έως το 2035.
Οι ορισμοί έχουν σημασία. Η UNRWA καταγράφει 6.000.000 πρόσφυγες. 2.400.000 κατέχουν πλήρη ιορδανική υπηκοότητα, αλλά εξακολουθούν να προσμετρώνται ως πρόσφυγες. Η εφαρμογή του ορισμού της UNHCR στους Παλαιστίνιους θα απέδιδε έναν αριθμό πλησιέστερο στις 20.000 άτομα, με τον αριθμό των επιζώντων Παλαιστινίων που εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο του 1948 και ζουν εκτός των συνόρων της ιστορικής Παλαιστίνης να μειώνεται κάθε χρόνο.
Η στάση της Τουρκίας και του Πακιστάν απέναντι στην Ινδία
Πολλοί Ινδοί, ειδικά εκείνοι από κεντροαριστερά κόμματα, τόσο συμπαθούν τους Παλαιστίνιους έναντι του Ισραήλ όσο και δείχνουν σεβασμό στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών για να συγκρατεί τις μεγάλες δυνάμεις που συχνά ενεργούν αλαζονικά χωρίς να υπολογίζουν το διεθνές δίκαιο. Το πρόβλημα με μια τέτοια υποχωρητικότητα είναι ότι τα Ηνωμένα Έθνη παραμένουν όμηροι των μελών τους, ελάχιστα από τα οποία θέτουν τα ιδρυτικά τους ιδεώδη πάνω από τα δικά τους συμφέροντα.
Η Τουρκία και το Πακιστάν διαφωνούν και οι δύο με την ιδέα ότι μη μουσουλμάνοι θα πρέπει να κυβερνούν μουσουλμάνους, ακόμη και σε μια δημοκρατική κοινωνία. Θεωρούν την Ινδουιστική ταυτότητα (Hindutva) ως μη νόμιμη. Το ζήτημα δεν είναι μόνο το Κασμίρ, αλλά ολόκληρη η Ινδία.
Για παράδειγμα, σε φόρουμ για ρητορική μίσους που διοργάνωσε η Τουρκία μαζί με το Πακιστάν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ρώτησε: «Στην Ινδία, πώς θα υπερασπιστούμε τη μουσουλμανική νεολαία που μαστιγώνεται, χτυπιέται με ματσέτες και ακόμη καταδικάζεται σε θάνατο μόνο και μόνο επειδή τρώει βοδινό κρέας;». Με την Τουρκία να προωθεί τον Σινιρλίογλου, ο ΟΗΕ ενδέχεται σύντομα να αντιμετωπίσει άλλον έναν γύρο εθνικών ατζεντών που υπερισχύουν των ιδεωδών.
Ο Σινιρλίογλου καλλιεργεί μια εικόνα σοβαρότητας και «ξηρότητας». Ήταν ουσιαστικά ο Κωνσταντίν Τσερνιένκο του Τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών. Αλλά όπως ο Τσερνιένκο, είναι ένας πιστός γραφειοκράτης της ιδεολογίας που υπηρετεί. Ο Τσερνιένκο, ως Σοβιετικός ηγέτης, δεν παρέκκλινε από τον κομμουνισμό που είχε επιτρέψει την ανέλιξή του μέσω της γραφειοκρατίας. Σε κάθε σημείο καμπής, ο Σινιρλίογλου ευθυγραμμιζόταν πάντα με τον Ερντογάν. Αν η Ινδία δεν προβάλει σθεναρή ένσταση στον Σινιρλίογλου, διακινδυνεύει ο επόμενος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ να καταστήσει το ζήτημα του Κασμίρ προτεραιότητά του, και όχι με τρόπο που να συνάδει με το διεθνές δίκαιο που ευνοεί την Ινδία.
Ο κίνδυνος για τη Νότια Ασία
Η κατάσταση θα μπορούσε να είναι πολύ πιο επικίνδυνη για την Ινδία, εάν ο νέος Γενικός Γραμματέας και το ισλαμιστικό μπλοκ συνωμοτήσουν για να αλλάξουν τον ορισμό του πρόσφυγα στη Νότια Ασία από τον παραδοσιακό ορισμό της UNHCR — βάσει του οποίου οι περισσότεροι πρόσφυγες έχουν επανεγκατασταθεί προ πολλού κατά την ανταλλαγή πληθυσμών — και προωθήσουν αντίθετα έναν ορισμό διαρκούς προσφυγικού καθεστώτος τύπου UNRWA.
Δεκατέσσερα εκατομμύρια πεντακόσιες χιλιάδες (14.500.000) άνθρωποι μετανάστευσαν κατά τη διάρκεια της Διχασμού (Partition) από την Ινδία προς το Δυτικό και Ανατολικό Πακιστάν, ή από το Πακιστάν προς την Ινδία. Εάν ο ΟΗΕ αποφάσιζε να υπολογίσει εκ νέου τους πρόσφυγες της ινδικής υποηπείρου, θα προσέθετε ξαφνικά περισσότερους από 140 εκατομμύρια πρόσφυγες στους καταλόγους του.
Η UNRWA δεν αφορούσε ποτέ τη δικαιοσύνη. Υπολόγισε τους πρόσφατους μετανάστες στην Παλαιστίνη ως πρόσφυγες, αλλά αγνόησε τον ίσο αριθμό Εβραίων που απελάθηκαν από αραβικές χώρες και το Ιράν, οι οποίοι είχαν αποκαλέσει αυτές τις μουσουλμανικές χώρες πατρίδα τους για αιώνες. Ένας κυνικός, φιλοτουρκικός Γενικός Γραμματέας θα μπορούσε εξίσου να παραποιήσει τους ορισμούς για να διασφαλίσει ότι μόνο οι Μουσουλμάνοι θα λάμβαναν καθεστώς πρόσφυγα, αλλά όχι οι Ινδουιστές που εξαναγκάστηκαν σε φυγή από ισλαμιστικά πογκρόμ.
Η Ινδία είναι η μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο και σύντομα θα είναι η τρίτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως. Αν υπήρχε δικαιοσύνη στα Ηνωμένα Έθνη, η Ινδία θα αντικαθιστούσε το Ηνωμένο Βασίλειο στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Πολύ συχνά, ωστόσο, η Ινδία αρνείται να επιδείξει τη δύναμή της και να διεκδικήσει αυτό που της αναλογεί διπλωματικά. Αυτό μπορεί να είναι κακό στις καλύτερες στιγμές, αλλά όταν οι εχθροί της συσπειρώνονται, μπορεί να αποβεί μοιραίο λάθος. Το Νέο Δελχί πρέπει να μιλήσει τώρα και να απαιτήσει ο επόμενος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ να μην είναι αντιανδικός ούτε να προωθεί ατζέντες επιζήμιες για την ειρήνη στη Νότια Ασία.