Την εκτίμηση ότι η Τουρκία επιχειρεί να επιστρέψει δυναμικά στον πυρήνα της νατοϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας διατύπωσε ο διεθνολόγος-οικονομολόγος Θράσος Ευτυχίδης, μιλώντας στο Pontos TV, με φόντο τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και την πολυαναμενόμενη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε το ενδεχόμενο επιστροφής της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35, αλλά και η πιθανή άρση των κυρώσεων CAATSA που είχαν επιβληθεί στην Άγκυρα μετά την αγορά των ρωσικών S-400.
Ο κ. Ευτυχίδης υπογράμμισε ότι η επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν μπορεί να γίνει άμεσα, καθώς απαιτείται μια σύνθετη και χρονοβόρα διαδικασία. Όπως εξήγησε, πρώτο βήμα θα ήταν η άρση των κυρώσεων CAATSA. Στη συνέχεια, το Πεντάγωνο θα έπρεπε να εγκρίνει την πώληση αεροσκαφών στην Τουρκία, ενώ και αυτή η απόφαση θα έπρεπε να περάσει από το Κογκρέσο. Μόνο σε τρίτο στάδιο θα μπορούσε να ανοίξει η συζήτηση για πλήρη επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα των F-35.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η υπόθεση θα συναντήσει ισχυρές αντιδράσεις στο Κογκρέσο, τόσο από το ελληνικό όσο και από το ισραηλινό λόμπι. Ειδικά για το Ισραήλ, σημείωσε ότι η αντίθεση είναι ξεκάθαρη, καθώς το Τελ Αβίβ δεν θέλει σε καμία περίπτωση να δει τα F-35 στα χέρια της Τουρκίας, ιδιαίτερα στην παρούσα φάση των ισραηλινοτουρκικών σχέσεων.
Ο κ. Ευτυχίδης εκτίμησε ότι η Ουάσιγκτον βλέπει πλέον την Τουρκία μέσα από ένα νέο στρατηγικό πρίσμα. Κατά την ανάλυσή του, ο Τραμπ επιδιώκει σταδιακή μείωση του αμερικανικού αποτυπώματος στην Ευρώπη, ζητώντας από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος στην άμυνά τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η τουρκική αμυντική βιομηχανία παρουσιάζεται από ορισμένους κύκλους ως χρήσιμος προμηθευτής για τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Ο διεθνολόγος επισήμανε ότι η Τουρκία έχει φτάσει σε επίπεδο όχι μόνο να καλύπτει μεγάλο μέρος των δικών της αμυντικών αναγκών, αλλά και να εξάγει οπλικά συστήματα σε άλλες χώρες. Αυτή η πραγματικότητα, σε συνδυασμό με την αμερικανική πρόθεση περιορισμού της εμπλοκής στην Ευρώπη, οδηγεί ορισμένους συμμάχους να βλέπουν την Άγκυρα ως αναγκαίο βιομηχανικό και στρατηγικό εταίρο.
Ωστόσο, ο κ. Ευτυχίδης στάθηκε στην αντίφαση της υπόθεσης. Η Τουρκία είναι η μόνη χώρα του ΝΑΤΟ που δεν έχει επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία, διατηρεί σχέσεις τόσο με τη Μόσχα όσο και με το Κίεβο, ενώ θεωρεί τη Ρωσία στρατηγικό της εταίρο τη στιγμή που η Συμμαχία την αναγνωρίζει ως βασική απειλή.
Ιδιαίτερη ανησυχία εξέφρασε για τα δύο στρατηγεία που φέρεται να διεκδικεί η Άγκυρα: ένα ναυτικό στρατηγείο στην Κωνσταντινούπολη για τη Μαύρη Θάλασσα και ένα δεύτερο στα Άδανα, με πιθανή περιοχή ευθύνης τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο. Όπως τόνισε, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αύξανε σημαντικά το τουρκικό αποτύπωμα μέσα στο ΝΑΤΟ.
Για την Ελλάδα, το πιο ευαίσθητο σημείο αφορά το στρατηγείο των Αδάνων. Τα Άδανα βρίσκονται απέναντι από την Κύπρο και η Αθήνα δεν μπορεί να αποδεχθεί δικαιοδοσία που θα εφάπτεται ή θα αγγίζει ελληνική ή κυπριακή ΑΟΖ. Ο κ. Ευτυχίδης εκτίμησε ότι η ελληνική διπλωματία θα επιδιώξει τον αυστηρό περιορισμό των αρμοδιοτήτων του στρατηγείου, ώστε να μην αποκτήσει θαλάσσια αναφορά στην Ανατολική Μεσόγειο.
Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ελλάδα θα μπορούσε να προβάλει αντίβαρα, όπως η περαιτέρω αναβάθμιση της Σούδας, η οποία αποτελεί πραγματική πύλη εισόδου στη Μεσόγειο και όχι τα Άδανα. Επισήμανε επίσης ότι, σε περίπτωση που η Τουρκία επιχειρήσει να επιβάλει όρους που θίγουν άμεσα ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα, η μη άσκηση βέτο από την ελληνική πλευρά θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εξαιρετικά βαριά πολιτική επιλογή.
Ο Θράσος Ευτυχίδης κατέληξε ότι η Τουρκία, ανεξαρτήτως των τελικών αποφάσεων για τα F-35 ή τα στρατηγεία, βγαίνει αναβαθμισμένη από τη Σύνοδο. Το ερώτημα πλέον είναι τι ακριβώς θα πάρει η Άγκυρα και ποια θα είναι τα όρια που θα τεθούν από την Ελλάδα, το Ισραήλ και το Κογκρέσο των ΗΠΑ.