Η συζήτηση για την αλλαγή του καθεστώτος ξεκίνησε από τον ομοσπονδιακό υπουργό Μεταφορών Steffen Bilger, ο οποίος μετά από συνάντηση με εκπροσώπους της οικονομίας και των αρμόδιων φορέων πρότεινε να υπάρξουν εξαιρέσεις από την απαγόρευση των φορτηγών τις Κυριακές και τις αργίες για όσο διάστημα διαρκεί η κρίση.
Στους δρόμους μεταφέρονται τα φορτία, χαλαρώνει το απαγορευτικό για τα φορτηγά
Η πρωτοφανής πίεση στις μεταφορές αναγκάζει τα κρατίδια να επιτρέψουν προσωρινά την κυκλοφορία φορτηγών και τις Κυριακές – Προειδοποιήσεις για ελλείψεις, αυξημένο κόστος και μεγαλύτερη επιβάρυνση των οδηγών
Η εικόνα του Ρήνου, ενός από τους σημαντικότερους εμπορικούς δρόμους της Ευρώπης, έχει μετατραπεί τις τελευταίες ημέρες σε σοβαρό οικονομικό πρόβλημα για τη Γερμανία. Η μεγάλη πτώση της στάθμης των υδάτων περιορίζει τη δυνατότητα των πλοίων να μεταφέρουν τα συνήθη φορτία τους και υποχρεώνει επιχειρήσεις και πολιτεία να αναζητήσουν επειγόντως εναλλακτικές διαδρομές.
Η πρώτη συνέπεια είναι ήδη ορατή στους δρόμους: αρκετά γερμανικά κρατίδια αποφάσισαν να χαλαρώσουν προσωρινά την απαγόρευση κυκλοφορίας των φορτηγών τις Κυριακές και τις αργίες, προκειμένου εμπορεύματα και πρώτες ύλες που δεν μπορούν πλέον να μετακινηθούν εύκολα μέσω του Ρήνου να περάσουν στην οδική μεταφορά.
Η απόφαση αφορά μέχρι στιγμής τη Ρηνανία-Παλατινάτο, τη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, το Σάαρλαντ και την Κάτω Σαξονία, με διαφορετική διάρκεια και επιμέρους όρους εφαρμογής.
Από τον Ρήνο στους αυτοκινητοδρόμους
Η λογική πίσω από την απόφαση είναι απλή, όταν τα πλοία δεν μπορούν να μεταφέρουν τα φορτία τους, η Γερμανία χρειάζεται άλλους τρόπους μεταφοράς.
Στη Βόρεια Ρηνανία-Βεστφαλία, η εξαίρεση τέθηκε άμεσα σε ισχύ και αφορά μεταφορές, αλλά και κενές διαδρομές, που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την αντιμετώπιση των συνεπειών της χαμηλής στάθμης του Ρήνου. Η ρύθμιση ισχύει αρχικά μέχρι τις 31 Αυγούστου. Παράλληλα, για τις επόμενες τρεις εβδομάδες των θερινών διακοπών, τα φορτηγά μπορούν να κυκλοφορούν και τα Σάββατα χωρίς τον συνήθη περιορισμό που ισχύει κατά την περίοδο των διακοπών.
Στο Σάαρλαντ η προσωρινή αναστολή μπορεί να διαρκέσει έως το τέλος Σεπτεμβρίου, ενώ στην Κάτω Σαξονία η αρχική διάρκεια έχει οριστεί έως τις 31 Αυγούστου.
Η επιλογή αυτή έχει έναν άμεσο στόχο: να μη διακοπούν οι αλυσίδες εφοδιασμού.
Για τη γερμανική βιομηχανία το ζήτημα είναι κρίσιμο. Μέταλλα, πρώτες ύλες, χημικά προϊόντα και άλλα βιομηχανικά φορτία μεταφέρονται σε τεράστιες ποσότητες μέσω του Ρήνου. Όταν τα πλοία μπορούν να φορτώσουν μόνο ένα μέρος του συνηθισμένου φορτίου τους, η μεταφορά ενός προϊόντος γίνεται ακριβότερη και πιο δύσκολη.
Ο υπουργός Μεταφορών ανοίγει τον δρόμο για την έκτακτη λύση
Η συζήτηση για την αλλαγή του καθεστώτος ξεκίνησε από τον ομοσπονδιακό υπουργό Μεταφορών Steffen Bilger, ο οποίος μετά από συνάντηση με εκπροσώπους της οικονομίας και των αρμόδιων φορέων πρότεινε να υπάρξουν εξαιρέσεις από την απαγόρευση των φορτηγών τις Κυριακές και τις αργίες για όσο διάστημα διαρκεί η κρίση.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρόκειται για έκτακτο μέτρο αντιμετώπισης μιας έκτακτης κατάστασης και όχι για μόνιμη αλλαγή του καθεστώτος.
Στην ίδια κατεύθυνση τάχθηκε και η υπουργός Οικονομίας Katherina Reiche, η οποία θεωρεί ότι η προσωρινή χαλάρωση μπορεί να προσφέρει ανάσα στις επιχειρήσεις που ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένα μεταφορικά κόστη. Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι βιομηχανικοί κλάδοι που εξαρτώνται από τον Ρήνο ως βασική οδό τροφοδοσίας.
Η γερμανική κυβέρνηση εξετάζει ταυτόχρονα την ενίσχυση των σιδηροδρομικών μεταφορών, ώστε μέρος του φορτίου που εγκαταλείπει προσωρινά τον ποτάμιο δρόμο να μεταφερθεί στις ράγες. Η DB Cargo έχει δηλώσει ότι μπορεί να διαθέσει πρόσθετες δυνατότητες.
Το παράδοξο: υπάρχουν οι δρόμοι, αλλά όχι αρκετοί οδηγοί
Η χαλάρωση του απαγορευτικού, ωστόσο, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η Γερμανία διαθέτει την απαραίτητη μεταφορική δυναμικότητα.
Ο γερμανικός κλάδος των οδικών εμπορευματικών μεταφορών αντιμετωπίζει ήδη σοβαρή έλλειψη προσωπικού. Εκπρόσωποι της αγοράς υπολογίζουν ότι λείπουν περισσότερες από 100.000 επαγγελματίες οδηγοί φορτηγών.
Και εδώ δημιουργείται ένα δεύτερο πρόβλημα.
Οι οδηγοί εξακολουθούν να δεσμεύονται από τους κανόνες για τον χρόνο οδήγησης και τις υποχρεωτικές περιόδους ανάπαυσης. Επομένως, ακόμη και εάν επιτρέπεται η κυκλοφορία ενός φορτηγού την Κυριακή, αυτό δεν σημαίνει ότι ο ίδιος οδηγός μπορεί να εργάζεται χωρίς περιορισμούς επτά ημέρες την εβδομάδα.
Ο γερμανικός κλάδος των μεταφορών προειδοποιεί ότι η πραγματική δυνατότητα μεταφοράς επιπλέον φορτίων είναι περιορισμένη ακριβώς λόγω της έλλειψης οδηγών και διαθέσιμων οχημάτων.
Η αντίδραση των συνδικάτων
Η ver.di αντιδρά έντονα στην προσωρινή χαλάρωση.
Το συνδικάτο θεωρεί ότι η οικονομική κρίση που προκαλεί το χαμηλό νερό δεν πρέπει να μετατραπεί σε πρόσθετη πίεση για τους εργαζόμενους στις μεταφορές και υποστηρίζει ότι η Κυριακή και οι αργίες πρέπει να παραμείνουν ημέρες προστατευμένης ανάπαυσης.
Ο φόβος που εκφράζεται είναι ότι μια προσωρινή εξαίρεση μπορεί να δημιουργήσει σταδιακά μια νέα πραγματικότητα: την προσδοκία ότι οι μεταφορικές επιχειρήσεις πρέπει να είναι διαθέσιμες κάθε ημέρα της εβδομάδας.
Το επιχείρημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω των ήδη δύσκολων συνθηκών εργασίας στον κλάδο, όπου η έλλειψη προσωπικού συνδυάζεται με αυξημένο χρόνο πίεσης και απαιτητικά ωράρια.
Και οι δρόμοι της Γερμανίας έχουν τα όριά τους
Υπάρχει και μία ακόμη παράμετρος που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Η απόφαση έρχεται μέσα στην καρδιά της θερινής περιόδου, όταν εκατομμύρια Γερμανοί βρίσκονται στους δρόμους για τις διακοπές τους.
Η προσθήκη επιπλέον βαρέων οχημάτων στο ήδη αυξημένο κυκλοφοριακό φορτίο δημιουργεί φόβους για περισσότερα μποτιλιαρίσματα και μεγαλύτερη πίεση στους αυτοκινητοδρόμους. Η Tagesschau επισημαίνει ότι η χαλάρωση μπορεί να γίνει αισθητή ήδη από αυτό το Σαββατοκύριακο, καθώς οι δρόμοι είναι ήδη επιβαρυμένοι από την καλοκαιρινή έξοδο.
Δεν είναι όλα τα κρατίδια, πάντως, διατεθειμένα να προχωρήσουν σε γενικευμένη αναστολή του μέτρου.
Η υπουργός Μεταφορών της Σαξονίας-Άνχαλτ, Lydia Hüskens, απέρριψε μια γενική άρση του απαγορευτικού, υποστηρίζοντας ότι περισσότερα φορτηγά στους δρόμους κατά την περίοδο των διακοπών θα επιβαρύνουν περαιτέρω την κυκλοφορία, ενώ παραμένει αμφίβολο εάν υπάρχουν αρκετοί οδηγοί για να καλύψουν τις πρόσθετες ανάγκες.
Το χαμηλό νερό απειλεί να περάσει στην οικονομία
Πίσω από τη συζήτηση για τα φορτηγά βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο οικονομικό πρόβλημα.
Ο Ρήνος δεν είναι απλώς ένας ποταμός. Είναι μία από τις βασικές αρτηρίες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Όσο μειώνεται η δυνατότητα μεταφοράς μέσω των πλωτών οδών, οι επιχειρήσεις στρέφονται προς ακριβότερες λύσεις. Η μεταφορά με φορτηγό ή τρένο μπορεί να καλύψει μέρος του κενού, αλλά δεν μπορεί εύκολα να αντικαταστήσει πλήρως την τεράστια μεταφορική ικανότητα του ποτάμιου δικτύου.
Το αυξημένο κόστος μεταφοράς, με τη σειρά του, μπορεί να περάσει στην παραγωγή και τελικά στις τιμές των προϊόντων. Το WDR σημειώνει ότι οι αυξημένες δαπάνες μεταφοράς θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις τιμές που πληρώνουν οι καταναλωτές και, σε μεγαλύτερη κλίμακα, να επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα.
Ιδιαίτερη ανησυχία υπάρχει για τη βιομηχανία χάλυβα και άλλους κλάδους που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις μεταφορές στον Ρήνο.
Μια προσωρινή λύση σε ένα πρόβλημα που δεν είναι προσωρινό
Η απόφαση των γερμανικών κρατιδίων να επιτρέψουν περισσότερα φορτηγά στους δρόμους αποτελεί, στην ουσία, μέτρο έκτακτης ανάγκης.
Η κυβέρνηση προσπαθεί να αγοράσει χρόνο: να συνεχίσουν να φτάνουν οι πρώτες ύλες στα εργοστάσια, να μην υπάρξουν ελλείψεις και να μην διαταραχθούν περισσότερο οι αλυσίδες εφοδιασμού.
Όμως το πρόβλημα του Ρήνου υπενθυμίζει κάτι πολύ μεγαλύτερο.
Η γερμανική οικονομία στηρίζεται σε ένα δίκτυο μεταφορών που πρέπει να λειτουργεί ταυτόχρονα σε ποτάμια, σιδηροδρόμους και αυτοκινητοδρόμους. Όταν ένας από τους βασικούς αυτούς άξονες περιορίζεται, η πίεση μεταφέρεται αμέσως στους υπόλοιπους.
Και στην προκειμένη περίπτωση, η στάθμη του Ρήνου μεταφράζεται σε φορτηγά στους δρόμους, σε αυξημένο κόστος για τις επιχειρήσεις και ενδεχομένως σε υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.
Η γερμανική κυβέρνηση καλείται επομένως να διαχειριστεί δύο διαφορετικά ρολόγια: το άμεσο, που απαιτεί να μεταφερθούν τώρα τα εμπορεύματα, και το μακροπρόθεσμο, που απαιτεί υποδομές και μεταφορικό δίκτυο ικανά να αντέχουν σε ολοένα πιο δύσκολες συνθήκες.
Το προσωρινό άνοιγμα των δρόμων στα φορτηγά μπορεί να αντιμετωπίσει την πίεση των επόμενων εβδομάδων. Δεν λύνει όμως το πρόβλημα που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια: πόσο ανθεκτική είναι τελικά η γερμανική οικονομία όταν ο Ρήνος δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά;
Με πληροφορίες από: Tagesschau, WDR και Deutschlandfunk