Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη | (στη σημερινή «Θεσσαλονίκη, 21.11.2026)
Τα δεινά που προκάλεσε η βιομηχανική επανάσταση, στους εργάτες, αγρότες, βιοτέχνες και χαμηλόμισθους έχουν προ πολλού λησμονηθεί, κάτω από τα φαντασμαγορικά οικονομικά της αποτελέσματα. Ήταν οι πολυπληθείς, που ανήκαν στις φτωχότερες και στις λιγότερο μορφωμένες κοινωνικές τάξεις, εκείνοι που έμειναν άνεργοι και αβοήθητοι, αλλά και που κατηγορήθηκαν ότι ήταν εναντίον της προόδου, επειδή αντιδρούσαν εναντίον των συνεπειών της. Η επιδείνωση της κατάστασής τους συνδυάστηκε, όπως ήταν αναμενόμενο, και με την εντατικοποίηση του τρόπου κατανομής του εισοδήματος, από την εργασία προς το κεφάλαιο.
Η ανθρωπότητα, παράλληλα με την αποβιομηχάνιση, που συνδυάζεται με το τέλος του πρωταρχικού ρόλου της βιομηχανίας, στην οικονομία των προηγμένων οικονομιών, εισέρχεται δυναμικά σε μια νέα επανάσταση, αυτήν των νέων τεχνολογιών, και ειδικότερα αυτήν της ΤΝ (Τεχνικής Νοημοσύνης).
Με βάση, λοιπόν, τις μέχρι τώρα συνέπειες της νέας αυτής εποχής, παρότι δεν έχουν πλήρως σχηματοποιηθεί, μπορούν όμως να προβλεφθούν σε μεγάλο βαθμό. Συνεπώς, είναι δυνατόν να υποστηριχθεί ότι κλείνοντας τον κύκλο των νέων οικονομικό-κοινωνικών εξελίξεων, θα επέλθει μια μορφή διαχρονικής δικαιοσύνης. Συγκεκριμένα, η νέα αυτή επανάσταση, συνεπεία της εισόδου της ΤΝ στη ζωή μας, δεν θα απειλεί πια τους μη μορφωμένους, που βρέθηκαν σε δεινή θέση εξαιτίας της εκβιομηχάνισης, αλλά αντιθέτως τους μορφωμένους, που απειλούνται με εξαφάνιση. Θα έλεγα, ότι πρόκειται για το σύνολο των white collars, και των επιστημόνων, των οποίων η συμβολή στην οικονομική δραστηριότητα υποκαθίσταται, με αμείλικτό τρόπο, από την ΤΝ.
Και ενώ η περίοδος της αποβιομηχάνισης πέρασε σχετικά ανώδυνα, για την κατηγορία, που απειλείται από την ΤΝ, και τούτο εξαιτίας του κατακερματισμού της βιομηχανικής παραγωγής σε πολλές ηπείρους, αλλά και της πεποίθησης ότι οι γνώσεις θα τους έσωζαν, ήδη η ΤΝ απειλεί την ευημερία του συνόλου των διανοούμενων, σε υψηλά, μεσαία και σε χαμηλότερα επίπεδα. Η ΤΝ επιτίθεται εναντίον των εργαζομένων με κάποια μόρφωση, υπαλλήλων στις τράπεζες, στην έρευνα και την εκπαίδευση, τους μεταφραστές, τους προγραμματιστές και πλήθος άλλων, τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, καθώς και στην πληροφόρηση.
Η ΤΝ επεκτείνεται, καταλαμβάνοντας το ένα μετά το άλλο τα οχυρά της διανόησης, και θα πρόσθετα με σαρωτική μορφή. Και πιο συγκεκριμένα, τίθεται το ερώτημα για το πού ακριβώς να κατατάξει κανείς την GPT, που επεκτείνεται συνεχώς και απεριόριστα και που αλλοιώνει τα πάντα στο διάβα της; Τι προβλέψεις να επιχειρηθούν για το μέλλον των δυνατοτήτων της, αλλά και για τα περιθώρια που θα αφήσει στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι οι σημερινές δυνατότητες της ΤΝ βρίσκονται πιο κοντά σε επαγγέλματα με ρουτίνα επεξεργασίας πληροφοριών, διοικητική εργασία και που μπορούν να τυποποιηθούν. Τι μένει, λοιπόν, όρθιο και ασφαλές; Ουσιαστικά, τίποτα.
Η νέα επίθεση εναντίον των διανοουμένων δεν αχρηστεύει πια τη χειρωνακτική εργασία, όπως στην περίοδο της εκβιομηχάνισης, αλλά τις διανοητικές τους λειτουργίες και τις γνώσεις τους. Ότι άφησε ημιτελές η εκβιομηχάνιση, το αποτελειώνει η ΤΝ.
Στη φάση αυτή της ανθρώπινης εξέλιξης (φοβούμαι) προς την ανυπαρξία, και σε αντίθεση με την περίοδο της εκβιομηχάνισης, αυτοί που θα δουν να εξανεμίζονται τα εισοδήματά τους, με την ΤΝ, δεν θα είναι πια οι φτωχότερες κοινωνικές τάξεις, όπως στην εκβιομηχάνιση, αλλά οι ευκατάστατοι και οι μορφωμένοι. Η φτωχοποίηση αυτής της μεγάλης κατηγορίας των πάλαι ποτέ προνομιούχων οδηγεί στο, προς το παρόν, αναπάντητο ερώτημα, τού ποιοι θα αναπληρώσουν τη χαμένη ζήτηση αυτών των κατηγοριών, που θα μειωθεί αναπόφευκτα και σε σημαντικό βαθμό.
Πρόκειται για πρόβλημα, που αν δεν επιλυθεί σύντομα, και δεν βλέπω να υπάρχει λύση, θα θέσει σε αδιέξοδο την οικονομική ανάπτυξη. Και όχι μόνο στις ήδη προηγμένες οικονομίες, αλλά και στις αναπτυσσόμενες. Και στο σημείο αυτό, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι οικονομίες με μη δημοκρατικό καθεστώς, θα είναι καλύτερα σε θέση από τις δημοκρατικές, για την αντιμετώπιση αυτού του τεράστιου προβλήματος. Επειδή, θα μπορούσαν να επέμβουν με διάφορους τρόπους, εκτός της λειτουργίας της αγοράς.
Η ΤΝ έχει τους διανοούμενους εναντίον της. Γεγονός που, φυσικά, δεν θα μεταβάλει τη συνέχιση της προκαθορισμένης πορείας της.
Στο σημείο, ωστόσο, αυτό η τύχη της MAGA, και μέσω αυτής και της υφηλίου, θα εξαρτηθεί, αποφασιστικά, από το ρόλο που θα αναγνωριστεί στον δημόσιο τομέα. Μια εκτεταμένη αναδιανομή του εισοδήματος, από το κεφάλαιο, και ειδικότερα από τους ιδιοκτήτες των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, εμφανίζεται, ως η μοναδική (θεωρητική) λύση. Θα πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμιστεί, ότι μια τέτοια κοσμοϊστορική απόφαση, θα είναι απείρως ευκολότερο να ληφθεί στην Κίνα, καθώς και σε χώρες με μη δημοκρατικές κυβερνήσεις, από όσο στην Δύση με (έστω και στο βαθμό που ακόμη υφίσταται) φιλελεύθερη δημοκρατία.
Ενόψει των δραματικών αυτών εξελίξεων, για το σύνολο της ανθρωπότητας, γεννήθηκε στις ΗΠΑ, από 60 συντηρητικούς διανοούμενους, που βρίσκονται κοντά στον πλανητάρχη, κίνηση, προκειμένου να του υποδείξουν την ανάγκη, «Πρώτα ο Άνθρωπος» και όχι οι γίγαντες της ΤΝ και του ορατού κινδύνου να περάσει η ΤΝ πριν από τη δημοκρατία και πριν από τον άνθρωπο. Να προσθέσω ότι έχουν ξεσηκωθεί στη Χιλή, στο Μεξικό, στην Ισπανία, στη Γαλλία, κινήματα, εναντίον της ΤΝ, καθώς και εναντίον της κατασκευής κέντρων δεδομένων. Το αποτέλεσμα αυτών των αντιδράσεων είναι η αναβολή ή και η προσωρινή εγκατάλειψη αυτών των συγκεκριμένων σχεδίων. Θα θεωρούσα, ωστόσο, μη πραγματοποιήσιμη την ελπίδα ότι οι αντιδράσεις αυτές, έστω και αν ενταθούν και πολλαπλασιαστούν στο μέλλον, θα μπορέσουν τελικά να αποτρέψουν το κύμα που έρχεται και που είναι νομοτελειακό.