Του Χρήστου Κωνσταντινίδη, Middle East Forum
Κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο εκφώνησε μια συγκλονιστική ομιλία στις 7 Οκτωβρίου 2026 στην Πνύκα, απέναντι από την Ακρόπολη, μόλις λίγα μέτρα από το σημείο όπου ο Απόστολος Παύλος κήρυξε το Ευαγγέλιο στους αρχαίους Αθηναίους. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών τοποθέτησε την Ελλάδα στο επίκεντρο της ιστορικής κληρονομιάς της Δύσης και της σύγχρονης στρατηγικής συνεργασίας.
Ο Ρούμπιο χρησιμοποίησε την αρχαία Ελλάδα για να θεμελιώσει το όραμα της κυβέρνησης Τραμπ για την εθνική ισχύ, την κυριαρχία και τη δυτική αναγέννηση. Συνέδεσε την ελληνική παράδοση με το καθήκον, την αριστεία και την προθυμία υπεράσπισης της πατρίδας. Παρουσίασε την Ελλάδα ως υπόδειγμα συμμάχου και κάλεσε την Ευρώπη να ακολουθήσει το παράδειγμά της. Με απλά λόγια, ο Ρούμπιο παρουσίασε την Αθήνα ως εταίρο που προσφέρει λύσεις στην άμυνα, την ενέργεια και τη διαχείριση των συνόρων.
Αυτό έστειλε ένα έμμεσο μήνυμα στην Τουρκία: οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνωρίζουν την αξία της Ελλάδας αυτοτελώς και όχι μόνο ως αντίβαρο στην Άγκυρα. Δείχνει επίσης ότι η γεωγραφία και το στρατιωτικό μέγεθος δεν αρκούν για να εξασφαλίσουν αποκλειστική προνομιακή μεταχείριση. Η Ελλάδα έχει εδραιώσει την αξιοπιστία της και η συμμετοχή της σε ενεργειακές και αμυντικές συνεργασίες δημιουργεί επιλογές που περιορίζουν τη δυνατότητα της Τουρκίας να εμφανίζεται ως αναντικατάστατος μεσολαβητής.
Το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου αποτελεί την πρακτική δοκιμασία αυτής της σχέσης. Σε κοινή συνέντευξη Τύπου, ο Ρούμπιο εξέφρασε τη στήριξή του στην επιτυχία των ενεργειακών έργων, αλλά απέφυγε τη δημόσια αντιπαράθεση με την Τουρκία, παραπέμποντας τα ευαίσθητα ζητήματα σε ιδιωτικές διπλωματικές συνομιλίες.
Στη συνέντευξή του στον Αλέξη Παπαχελά για την «Καθημερινή», ο Ρούμπιο έγινε σαφέστερος. Χαρακτήρισε αδιανόητη μια ελληνοτουρκική σύγκρουση και περιέγραψε σχέδια διπλωματικής κινητοποίησης για το καλώδιο. Η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει ότι το έργο εξυπηρετεί και τα δικά της συμφέροντα. Η αποτροπή μιας σύγκρουσης, όμως, πρέπει να σημαίνει αποτροπή του εξαναγκασμού που την προκαλεί. Διαφορετικά, η διατήρηση της ηρεμίας μπορεί να καταλήξει στην επιβράβευση εκείνου —της Τουρκίας— που απειλεί να τη διαταράξει.
Ο τρόπος με τον οποίο τα τουρκικά Μέσα κάλυψαν την επίσκεψη δείχνει ότι η Άγκυρα έλαβε το μήνυμα.
Η Hürriyet παρουσίασε τον Ρούμπιο ως την τελευταία ελπίδα της Αθήνας απέναντι στην Άγκυρα. Η Milliyet στάθηκε στους επαίνους του Αμερικανού υπουργού προς την Ελλάδα, ενώ η φιλοκυβερνητική Türkiye είχε ήδη επιχειρήσει, στις 5 Οκτωβρίου, να παρουσιάσει την ελληνική στρατηγική ως αποτυχημένη, προβάλλοντας την τουρκική αμυντική βιομηχανία και τις ευρωπαϊκές συνεργασίες της Άγκυρας. Το A Haber και η Cumhuriyet έστρεψαν την προσοχή στις διαδηλώσεις, παρουσιάζοντας την υποδοχή του Ρούμπιο ως μεγάλο σοκ. Η εθνικιστική Aydınlık περιέγραψε την ενίσχυση του άξονα ΗΠΑ–Ελλάδας ως κίνηση κατά της Τουρκίας και συνέδεσε τον Κάθετο Διάδρομο με τον περιορισμό του τουρκικού ενεργειακού βάρους.
Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η ανάλυση του Γκιουρσέλ Τοκμάκογλου, πρώην επικεφαλής του τμήματος πληροφοριών της τουρκικής αεροπορίας, στην τουρκική έκδοση της Independent. Διαχώρισε την ομιλία από ένα αντιτουρκικό δόγμα, αλλά εκτίμησε ότι η ευρύτερη συνεργασία περιορίζει τα διαπραγματευτικά πλεονεκτήματα της Τουρκίας. Οι αντιδράσεις στον τουρκικό Τύπο δείχνουν ξεκάθαρα πόσο ενόχλησαν την Άγκυρα η επίσκεψη και η ομιλία, ιδιαίτερα από τη στιγμή που η περιοδεία του Ρούμπιο δεν περιλάμβανε στάση στην Τουρκία.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη όψη της εικόνας. Την ημέρα της ομιλίας Ρούμπιο στην Πνύκα, δύο οπλισμένα F-16, ένα CN-235 και τρία άοπλα τουρκικά drones πραγματοποίησαν τέσσερις παραβιάσεις του ελληνικού εθνικού εναέριου χώρου και τρεις παραβάσεις των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών, ενώ την προηγουμένη είχαν σημειωθεί δεκαπέντε παραβιάσεις του εναέριου χώρου. Οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αξιολογήσουν σοβαρά αυτήν τη συμπεριφορά. Όταν τουρκικά αεροσκάφη παραβιάζουν τον ελληνικό εναέριο χώρο ενώ ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών βρίσκεται στην Αθήνα, η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να μένει αδιάφορη απέναντι σε αυτήν την αντίδραση.
Ο Ρούμπιο μίλησε για κυριαρχία και αξιόπιστες συμμαχίες. Οι προκλητικές παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου από την Τουρκία, την ημέρα της επίσκεψης του επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, κάθε άλλο παρά εμπιστοσύνη στην αξιοπιστία της εμπνέουν. Ενισχύουν ξεκάθαρα το επιχείρημα ότι η Άγκυρα δεν έχει καμία πρόθεση να εγκαταλείψει την αναθεωρητική πολιτική και τις παράνομες αξιώσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, όπως αποτυπώνονται στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στο τουρκολιβυκό μνημόνιο κατανόησης.