Στο επίκεντρο της αμερικανικής διπλωματικής κινητικότητας στην Άγκυρα βρίσκεται εκ νέου ο Τομ Μπάρακ, ο οποίος μέσα σε λίγα 24ωρα πραγματοποίησε διαδοχικές επαφές με δύο από τα ισχυρότερα πρόσωπα του τουρκικού συστήματος εξουσίας: τον υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και τον Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Οι συναντήσεις αποτελούν παράλληλα μια σαφή ένδειξη ότι, τουλάχιστον επιχειρησιακά, ο Μπάρακ εξακολουθεί να ασκεί κανονικά τα καθήκοντά του για τους κρίσιμους φακέλους της Συρίας και του Ιράκ.
Πρώτος σταθμός ο Φιντάν
Στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Χακάν Φιντάν υποδέχθηκε στην Άγκυρα τον Μπάρακ μαζί με τον Ρεπουμπλικάνο βουλευτή Ντάρελ Ισά. Η ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ δεν έδωσε αναλυτικό πρακτικό της συζήτησης. Ωστόσο, η συγκυρία στην οποία πραγματοποιήθηκε η συνάντηση είναι αποκαλυπτική ως προς το εύρος της ατζέντας.
Την ίδια ημέρα ο Φιντάν συναντήθηκε στην Άγκυρα και με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Ασάντ Χασάν Αλ Σαϊμπάνι, ενώ ακολούθησε συνάντηση του ίδιου του Σύρου ΥΠΕΞ με τον Μπάρακ. Οι επαφές αυτές τοποθετούν τον συριακό φάκελο στο κέντρο της διπλωματικής κινητικότητας.
Στη συζήτηση Μπάρακ–Σαϊμπάνι εξετάστηκαν οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Συρίας και οι περιφερειακές εξελίξεις, ενώ πραγματοποιήθηκαν παράλληλες συριακές επαφές με την τουρκική ηγεσία.
Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη μιας τριγωνικής διαβούλευσης Ουάσιγκτον–Άγκυρα–Δαμασκός, με τον Μπάρακ να βρίσκεται στον πυρήνα της.
Ακολούθησε ο Ερντογάν
Μία ημέρα αργότερα, στις 9 Σεπτεμβρίου, ο Μπάρακ πέρασε την πόρτα του Προεδρικού Συγκροτήματος στην Άγκυρα.
Ο Ερντογάν τον δέχθηκε μαζί με τον Ντάρελ Ισά. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών και η τουρκική Προεδρία δεν δημοσιοποίησε λεπτομερές περιεχόμενο των συνομιλιών.
Ωστόσο, τουρκικά δημοσιεύματα τοποθετούν την επαφή στο ευρύτερο πλαίσιο του συντονισμού ΗΠΑ–Τουρκίας για τις περιφερειακές προτεραιότητες και τα εκκρεμή ζητήματα των διμερών σχέσεων.
Στο βάθος Συρία και Ιράκ
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως στον ρόλο που έχει αναλάβει ο Μπάρακ στην προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να διαμορφώσει τη νέα ισορροπία στη Συρία.
Η Άγκυρα επιδιώκει να εδραιώσει την επιρροή της στη μεταπολεμική Συρία και να ενισχύσει τη συνεργασία της με τη Δαμασκό. Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον καλείται να διαχειριστεί μια εξαιρετικά δύσκολη εξίσωση που περιλαμβάνει την Τουρκία, τη νέα συριακή ηγεσία, το Ισραήλ, το κουρδικό ζήτημα και τη σταθεροποίηση της χώρας.
Σε αυτήν ακριβώς την εξίσωση ο Μπάρακ έχει εξελιχθεί σε κεντρικό διαμεσολαβητή.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι επαφές του στην Άγκυρα συνέπεσαν με την παρουσία του Σύρου υπουργού Εξωτερικών και πραγματοποιήθηκαν σε ένα διπλωματικό περιβάλλον στο οποίο Τουρκία, Συρία και ΗΠΑ επιχειρούν να διαχειριστούν τα ανοιχτά μέτωπα της επόμενης ημέρας.
Ο Μπάρακ παραμένει στο παιχνίδι
Οι διαδοχικές συναντήσεις έχουν όμως και μία δεύτερη ανάγνωση, που αφορά το μέλλον του ίδιου του Αμερικανού απεσταλμένου.
Τις προηγούμενες εβδομάδες είχαν κυκλοφορήσει πληροφορίες ότι στην Ουάσιγκτον υπήρχε έντονη δυσαρέσκεια για σειρά τοποθετήσεων του Μπάρακ, ιδιαίτερα για το Ισραήλ και τα Υψίπεδα του Γκολάν.
Ο Μπάρακ είχε προκαλέσει αντιδράσεις όταν αναφέρθηκε στα Γκολάν με τρόπο που ερχόταν σε αντίθεση με την επίσημη πολιτική που είχε καθορίσει ο Ντόναλντ Τραμπ το 2019. Ακολούθησε αναδίπλωση, με τον Αμερικανό αξιωματούχο να ξεκαθαρίζει ότι η πολιτική των ΗΠΑ για τα Υψίπεδα του Γκολάν παραμένει αμετάβλητη.
Στο ίδιο διάστημα είχαν εμφανιστεί ακόμη και ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ότι ο Marco Rubio εξέταζε αλλαγή προσώπου στον χειρισμό Συρίας και Ιράκ, ενώ είχε ακουστεί ως πιθανός αντικαταστάτης ο πρώην διευθυντής της CIA και στρατηγός ε.α. David Petraeus.
Μέχρι σήμερα, όμως, αυτές οι πληροφορίες δεν έχουν επιβεβαιωθεί.
Αντιθέτως, η πραγματικότητα επί του πεδίου δείχνει τον Μπάρακ να συναντά μέσα σε δύο ημέρες τον Φιντάν, τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών και τελικά τον ίδιο τον Ερντογάν, πάντοτε με την επίσημη ιδιότητα του ειδικού απεσταλμένου για Συρία και Ιράκ.
Οι διαδικασίες για την αποπομπή ή αντικατάστασή του, παρά τα όσα ακούγονταν το προηγούμενο διάστημα, δεν έχουν προχωρήσει. Δεν υπάρχει μέχρι στιγμής επίσημη απόφαση του Λευκού Οίκου ή του State Department για απομάκρυνσή του, ούτε αξιόπιστη επιβεβαίωση ότι ο Πετρέους έχει επιλεγεί ή εξετάζεται επισήμως ως διάδοχος.
Και οι τελευταίες κινήσεις του Μπάρακ στην Άγκυρα δείχνουν, τουλάχιστον προς το παρόν, ακριβώς το αντίθετο: ο άνθρωπος που εμφανιζόταν πριν από λίγες εβδομάδες υπό αποχώρηση εξακολουθεί να βρίσκεται στο κέντρο των αμερικανοτουρκικών διαβουλεύσεων για τη νέα Μέση Ανατολή.