Από την εφημερίδα Αζάτ Ορ
Η δικηγόρος Σιρανούς Σαχακιάν, η οποία εκπροσωπεί τους Αρμένιους ομήρους ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ), προχώρησε την Πέμπτη σε σοβαρές αποκαλύψεις σχετικά με τις συνθήκες κράτησης Αρμενίων χριστιανών πολιτών στο Μπακού. Όπως ανέφερε, κρατούμενοι έχουν υποστεί βασανιστήρια, κατά τη διάρκεια των οποίων τους έκαψαν από το δέρμα τατουάζ με χριστιανικούς σταυρούς, εξαναγκάστηκαν να διαβάζουν το Κοράνι και υπέστησαν κατάγματα από ξυλοδαρμούς. Παράλληλα, κρατούνται σε «απόλυτη απομόνωση» από τους υπόλοιπους κρατουμένους.
Οι καταγγελίες της Σαχακιάν αποτελούν την πλέον λεπτομερή δημόσια καταγραφή μέχρι σήμερα των βασανιστηρίων, της θρησκευτικής δίωξης και της ψυχολογικής πίεσης που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, υφίστανται τα μέλη της πρώην στρατιωτικής και πολιτικής ηγεσίας του Αρτσάχ υπό την κράτηση των αρχών του Αζερμπαϊτζάν.
Η Σαχακιάν επιβεβαίωσε επίσης ότι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει πλέον κοινοποιήσει επίσημα στην κυβέρνηση του Αζερμπαϊτζάν την προσφυγή που αφορά τον πρώην υπουργό Επικρατείας του Αρτσάχ, Ρουπέν Βαρτανιάν. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί την είσοδο της υπόθεσης στο στάδιο της πλήρους εξέτασής της από το Δικαστήριο.
Οι αποκαλύψεις έγιναν κατά τη διάρκεια εκτενούς ενημέρωσης προς τον Τύπο, στην οποία η Σαχακιάν αναφέρθηκε στις καταγγελίες για σωματικά και θρησκευτικά βασανιστήρια, στις νομικές βάσεις των κατηγοριών που έχουν απαγγελθεί από το Αζερμπαϊτζάν, στις διπλωματικές προσπάθειες της Αρμενίας να εξασφαλίσει προξενική συνδρομή από τρίτες χώρες για τους κρατούμενους πολίτες της, καθώς και στη διεθνή νομική στρατηγική που συντονίζει για λογαριασμό τους.
Καταγγελίες για βασανιστήρια και θρησκευτική δίωξη
Σύμφωνα με τη Σαχακιάν, τα στοιχεία που καταγράφουν τις καταγγελίες για βασανιστήρια είναι συγκεκριμένα και τεκμηριωμένα. Όπως δήλωσε, Αρμένιοι όμηροι έχουν εμφανιστεί σε δικαστικές διαδικασίες φέροντας κατάγματα που συνάδουν με τραυματισμούς από ξυλοδαρμούς.
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι καταγγελίες σχετικά με τα τατουάζ χριστιανικών σταυρών, τα οποία αποτελούν για πολλούς Αρμενίους έκφραση της θρησκευτικής και εθνικής τους ταυτότητας. Σύμφωνα με τη δικηγόρο, τατουάζ αυτού του είδους έχουν καεί από το δέρμα κρατουμένων που βρίσκονται στις φυλακές του Μπακού.
Παράλληλα, Αρμένιοι χριστιανοί κρατούμενοι φέρεται να έχουν εξαναγκαστεί να διαβάζουν το Κοράνι. Η κατοχή ή ανάγνωση της Βίβλου έχει απαγορευτεί, παρότι επιτρέπεται η κατοχή άλλων βιβλίων, ενώ θρησκευτικά σύμβολα έχουν κατασχεθεί.
Η Σαχακιάν υποστηρίζει ότι η κακοποίηση κρατουμένων με βάση τη θρησκευτική τους ταυτότητα συνιστά τόσο σωματική κακομεταχείριση όσο και θρησκευτική δίωξη, σύμφωνα με τις αρχές του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Οι καταγγελίες αυτές, σύμφωνα με την ίδια, εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο στοχοποίησης της αρμενικής χριστιανικής ταυτότητας. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και οι καταγγελίες για καταστροφή αρμενικών εκκλησιών, χατσκάρ και άλλων στοιχείων πολιτιστικής κληρονομιάς στο Αρτσάχ και, κατά το παρελθόν, στο Ναχιτσεβάν.
Η Σαχακιάν είχε αναφερθεί δημόσια για πρώτη φορά στην απαγόρευση της Βίβλου τον Ιανουάριο του 2026, επισημαίνοντας ήδη τότε ότι υπήρχαν ενδείξεις θρησκευτικής στοχοποίησης του Βαρτανιάν και άλλων Αρμενίων ομήρων.
Όπως ανέφερε, οι σχετικές καταγγελίες έχουν καταγραφεί τόσο από την Επιτροπή των ΗΠΑ για τη Διεθνή Θρησκευτική Ελευθερία, η οποία στην τελευταία ετήσια έκθεσή της αναφέρθηκε σε παραβιάσεις των θρησκευτικών δικαιωμάτων και ελευθεριών των Αρμενίων κρατουμένων, όσο και από την Επιτροπή του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων, η οποία έχει κάνει ειδική αναφορά σε καταγγελίες βασανισμού Αρμενίων ομήρων.
Κατά τη Σαχακιάν, η διεθνής καταγραφή των περιστατικών αυτών καθιστά δυσκολότερη οποιαδήποτε προσπάθεια του Αζερμπαϊτζάν να αρνηθεί τις σχετικές καταγγελίες.
«Απόλυτη απομόνωση»
Οι όμηροι κρατούνται, σύμφωνα με τη Σαχακιάν, σε καθεστώς «απόλυτης απομόνωσης». Η κατάσταση αυτή είχε, όπως ανέφερε, επιβεβαιωθεί από τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού κατά την περίοδο που η οργάνωση εξακολουθούσε να έχει πρόσβαση στους κρατουμένους, πριν από την απομάκρυνση της αντιπροσωπείας της από το Μπακού τον Σεπτέμβριο του 2025.
Οι Αρμένιοι κρατούμενοι φέρεται να διατηρούν περιορισμένη επικοινωνία με τις οικογένειές τους και να στερούνται πρόσβασης σε ανεξάρτητους δικηγόρους, ανεξάρτητους γιατρούς και ανεξάρτητη ανθρωπιστική παρακολούθηση.
Η μοναδική τους επαφή με τον έξω κόσμο είναι, σύμφωνα με τη Σαχακιάν, μέσω τηλεφωνικών κλήσεων που παρακολουθούνται από τις αρχές. Τρεις από τους καταδικασμένους ομήρους επιτρέπεται να πραγματοποιούν τηλεφωνική κλήση περίπου μία φορά κάθε 40 ημέρες, ενώ στους υπόλοιπους επιτρέπεται μία κλήση την εβδομάδα.
Οι κλήσεις διαρκούν από δύο ή τρία λεπτά έως περίπου δέκα λεπτά και, σύμφωνα με τις καταγγελίες, παρακολουθούνται και διακόπτονται υποχρεωτικά ανάλογα με το περιεχόμενό τους. Η τηλεφωνική επικοινωνία του Βαρτανιάν, για παράδειγμα, φέρεται να διακόπηκε όταν επιχείρησε να συζητήσει τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε προκειμένου να λάβει αντίγραφο της δικαστικής απόφασης.
Παράλληλα, στους Αρμένιους κρατουμένους φέρεται να απαγορεύονται οικογενειακές επισκέψεις, η αλληλογραφία και η αποστολή δεμάτων, καθώς και οι σύντομες και μακροχρόνιες επισκέψεις, δικαιώματα που προβλέπονται από τη σωφρονιστική νομοθεσία του Αζερμπαϊτζάν.
Η Σαχακιάν χαρακτήρισε το καθεστώς απομόνωσης σκόπιμη μορφή ψυχολογικής πίεσης, η οποία, όπως υποστήριξε, αποσκοπεί στην κάμψη της αντίστασης των κρατουμένων και στην παρεμπόδιση της δυνατότητάς τους να προετοιμάσουν διεθνείς νομικές προσφυγές.