Όμηροι, αμνηστία και μεταβατική διακυβέρνηση
Στη δημοσιότητα έδωσε το βράδυ της Κυριακής ο Λευκός Οίκος το σχέδιο του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Λωρίδα της Γάζας. Το πολυσέλιδο κείμενο προβλέπει άμεση κατάπαυση του πυρός, εφόσον Ισραήλ και Παλαιστίνιοι συμφωνήσουν στην πρόταση, και δρομολογεί μια σειρά από δεσμεύσεις που περιλαμβάνουν επιστροφή ομήρων, απελευθέρωση κρατουμένων, αλλά και ριζική αναδιάρθρωση της διακυβέρνησης της Γάζας.
Επιστροφή ομήρων και απελευθέρωση κρατουμένων
Σύμφωνα με το σχέδιο, μέσα σε 72 ώρες από τη στιγμή που το Ισραήλ θα αποδεχθεί τη συμφωνία, όλοι οι όμηροι –ζωντανοί και νεκροί– θα πρέπει να επιστραφούν. Αμέσως μετά, το Ισραήλ θα απελευθερώσει 250 ισοβίτες Παλαιστινίους και 1.700 κρατουμένους από τη Γάζα, που συνελήφθησαν μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.
Μεταβατική διακυβέρνηση
Η Λωρίδα της Γάζας δεν θα καταληφθεί ούτε θα προσαρτηθεί από το Ισραήλ. Αντίθετα, θα διοικηθεί από μια προσωρινή, τεχνοκρατική παλαιστινιακή επιτροπή, απολιτική και με ευθύνη για την καθημερινή λειτουργία. Την επίβλεψη θα αναλάβει ένα νέο διεθνές όργανο, το «Συμβούλιο Ειρήνης», υπό την προεδρία του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ, στο οποίο θα συμμετέχουν ξένοι ηγέτες, ανάμεσά τους και ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ.
Ρόλος της Χαμάς
Η Χαμάς θα αποκλειστεί από κάθε μορφή συμμετοχής στη διακυβέρνηση. Στα μέλη της οργάνωσης που θα συμφωνήσουν να αφοπλιστούν προβλέπεται αμνηστία, ενώ σε όσους επιθυμούν να φύγουν θα παρασχεθεί ασφαλής διέλευση προς τρίτες χώρες.
Ανθρωπιστική βοήθεια και ανοικοδόμηση
Με την ενεργοποίηση της συμφωνίας, η ανθρωπιστική βοήθεια θα ρέει άμεσα στη Γάζα μέσω διεθνών οργανισμών, με στόχο την αποκατάσταση βασικών υποδομών, νοσοκομείων και οδικών αρτηριών. Προβλέπεται μάλιστα ειδική οικονομική ζώνη για την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, καθώς και διεθνές πρόγραμμα ανασυγκρότησης με έμφαση στην ανάπτυξη.
Διεθνής δύναμη σταθεροποίησης
Το σχέδιο προβλέπει επίσης τη δημιουργία Διεθνούς Δύναμης Σταθεροποίησης (ISF), με συμμετοχή ΗΠΑ, αραβικών χωρών και διεθνών εταίρων, που θα αναλάβει την ασφάλεια, την εκπαίδευση παλαιστινιακών δυνάμεων και τη φύλαξη των συνόρων, ώστε να αποτραπεί η επαναφορά στρατιωτικών δομών στη Γάζα.
Πολιτικός ορίζοντας
Τέλος, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν να προωθήσουν διάλογο Ισραηλινών και Παλαιστινίων για να καθοριστεί ένας πολιτικός ορίζοντας ειρηνικής συνύπαρξης. Αν και δεν γίνεται ρητή αναφορά σε παλαιστινιακό κράτος, αφήνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο όταν ολοκληρωθεί η μεταρρύθμιση της Παλαιστινιακής Αρχής.
Το σχέδιο Τραμπ, με 20 σημεία, φιλοδοξεί να αποτελέσει «οδικό χάρτη» για μια νέα Γάζα, απο-ριζοσπαστικοποιημένη, αφοπλισμένη και αναπτυγμένη οικονομικά, με διεθνείς εγγυήσεις και πολιτικό έλεγχο. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο εάν και πώς θα το αποδεχτούν οι δύο πλευρές.
Αναλυτικά τα 20 σημεία του σχεδίου Τραμπ
- Η Γάζα θα είναι μια απο-ριζοσπαστικοποιημένη ζώνη χωρίς τρομοκρατία, που δεν θα αποτελεί απειλή για τους γείτονές της.
- Η Γάζα θα αναπτυχθεί εκ νέου προς όφελος του λαού της Γάζας, ο οποίος έχει υποφέρει ήδη υπερβολικά.
- Εάν και οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε αυτήν την πρόταση, ο πόλεμος θα λήξει άμεσα. Οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν στη συμφωνημένη γραμμή για να προετοιμαστούν για την απελευθέρωση ομήρων. Κατά τη διάρκεια αυτού του χρόνου, όλες οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των αεροπορικών και πυροβολικών βομβαρδισμών, θα ανασταλούν, και οι γραμμές μάχης θα παραμείνουν παγωμένες έως ότου πληρωθούν οι προϋποθέσεις για την πλήρη σταδιακή αποχώρηση.
- Εντός 72 ωρών από τη δημόσια αποδοχή αυτής της συμφωνίας από το Ισραήλ, όλοι οι όμηροι, ζωντανοί και νεκροί, θα επιστραφούν.
- Μόλις απελευθερωθούν όλοι οι όμηροι, το Ισραήλ θα απελευθερώσει 250 ισοβίτες κρατούμενους καθώς και 1700 κατοίκους της Γάζας που συνελήφθησαν μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών και παιδιών που κρατήθηκαν σε αυτό το πλαίσιο. Για κάθε Ισραηλινό όμηρο του οποίου τα λείψανα θα επιστραφούν, το Ισραήλ θα απελευθερώσει τα λείψανα 15 νεκρών κατοίκων της Γάζας.
- Μόλις επιστραφούν όλοι οι όμηροι, τα μέλη της Χαμάς που θα δεσμευτούν σε ειρηνική συνύπαρξη και στον αφοπλισμό τους θα λάβουν αμνηστία. Τα μέλη της Χαμάς που επιθυμούν να φύγουν από τη Γάζα θα έχουν ασφαλή διέλευση προς χώρες που θα τα δεχτούν.
- Με την αποδοχή αυτής της συμφωνίας, πλήρης ανθρωπιστική βοήθεια θα σταλεί αμέσως στη Λωρίδα της Γάζας. Κατ’ ελάχιστο, οι ποσότητες βοήθειας θα είναι σύμφωνες με όσα περιλαμβάνονταν στη συμφωνία της 19ης Ιανουαρίου 2025 για την ανθρωπιστική βοήθεια, περιλαμβάνοντας την αποκατάσταση των υποδομών (νερό, ηλεκτρισμός, αποχέτευση), την αποκατάσταση νοσοκομείων και φούρνων, και την είσοδο απαραίτητου εξοπλισμού για την απομάκρυνση ερειπίων και το άνοιγμα δρόμων.
- Η είσοδος και διανομή βοήθειας στη Λωρίδα της Γάζας θα γίνεται χωρίς παρεμβολές από τα δύο μέρη, μέσω του ΟΗΕ και των υπηρεσιών του, της Ερυθράς Ημισελήνου, καθώς και άλλων διεθνών ιδρυμάτων που δεν σχετίζονται με κανένα από τα μέρη. Το άνοιγμα του περάσματος της Ράφα και προς τις δύο κατευθύνσεις θα διέπεται από τον ίδιο μηχανισμό που εφαρμόστηκε στη συμφωνία της 19ης Ιανουαρίου 2025.
- Η Γάζα θα διοικείται υπό προσωρινή μεταβατική διακυβέρνηση μιας τεχνοκρατικής, απολιτικής παλαιστινιακής επιτροπής, υπεύθυνης για την καθημερινή λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών και δήμων για τον λαό της Γάζας. Η επιτροπή αυτή θα αποτελείται από ικανούς Παλαιστινίους και διεθνείς ειδικούς, υπό την εποπτεία ενός νέου διεθνούς μεταβατικού οργάνου, του «Συμβουλίου Ειρήνης», το οποίο θα προεδρεύεται από τον Πρόεδρο Donald J. Trump, με άλλα μέλη και αρχηγούς κρατών που θα ανακοινωθούν, μεταξύ αυτών και τον πρώην Πρωθυπουργό Tony Blair. Το όργανο αυτό θα θέτει το πλαίσιο και θα χειρίζεται τη χρηματοδότηση για την ανασυγκρότηση της Γάζας μέχρις ότου η Παλαιστινιακή Αρχή ολοκληρώσει το πρόγραμμα μεταρρύθμισής της, όπως περιγράφεται σε διάφορες προτάσεις, συμπεριλαμβανομένου του ειρηνευτικού σχεδίου του Προέδρου Trump το 2020 και της σαουδαραβο-γαλλικής πρότασης, και μπορέσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα να αναλάβει τον έλεγχο της Γάζας. Το όργανο αυτό θα καλέσει τα καλύτερα διεθνή πρότυπα για να δημιουργήσει μια σύγχρονη και αποδοτική διακυβέρνηση που θα εξυπηρετεί τον λαό της Γάζας και θα είναι ελκυστική σε επενδύσεις.
- Ένα οικονομικό σχέδιο ανάπτυξης υπό τον Τραμπ για την ανασυγκρότηση και αναζωογόνηση της Γάζας θα δημιουργηθεί με τη σύγκληση μιας επιτροπής ειδικών που βοήθησαν στη δημιουργία ορισμένων από τις σύγχρονες θαυματουργές πόλεις της Μέσης Ανατολής. Πολλές προσεγμένες προτάσεις επενδύσεων και συναρπαστικές ιδέες ανάπτυξης έχουν εκπονηθεί από καλοπροαίρετες διεθνείς ομάδες και θα ληφθούν υπόψη για να συνδυαστούν με τα πλαίσια ασφάλειας και διακυβέρνησης ώστε να προσελκύσουν και να διευκολύνουν επενδύσεις που θα δημιουργήσουν δουλειές, ευκαιρίες και ελπίδα για το μέλλον της Γάζας.
- Θα ιδρυθεί ειδική οικονομική ζώνη με προνομιακούς δασμολογικούς και εμπορικούς όρους που θα διαπραγματευτούν με τις συμμετέχουσες χώρες.
- Κανείς δεν θα εξαναγκαστεί να φύγει από τη Γάζα, και όσοι επιθυμούν να φύγουν θα είναι ελεύθεροι να το κάνουν και να επιστρέψουν. Θα ενθαρρύνουμε τον κόσμο να μείνει και θα του προσφέρουμε την ευκαιρία να χτίσει μια καλύτερη Γάζα.
- Η Χαμάς και άλλες οργανώσεις συμφωνούν να μην έχουν κανέναν ρόλο στη διακυβέρνηση της Γάζας, ούτε άμεσα ούτε έμμεσα ούτε με οποιαδήποτε μορφή. Όλες οι στρατιωτικές, τρομοκρατικές και επιθετικές υποδομές, συμπεριλαμβανομένων σηράγγων και εγκαταστάσεων παραγωγής όπλων, θα καταστραφούν και δεν θα ξαναχτιστούν. Θα υπάρξει μια διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης της Γάζας υπό την εποπτεία ανεξάρτητων παρατηρητών, η οποία θα περιλαμβάνει την οριστική απόσυρση των όπλων μέσω μιας συμφωνημένης διαδικασίας αφοπλισμού, υποστηριζόμενη από ένα διεθνώς χρηματοδοτούμενο πρόγραμμα εξαγοράς και επανένταξης, επαληθευμένο από τους ανεξάρτητους παρατηρητές. Η Νέα Γάζα θα είναι πλήρως προσηλωμένη στην οικοδόμηση μιας ευημερούσας οικονομίας και στην ειρηνική συνύπαρξη με τους γείτονές της.
- Θα παρασχεθεί εγγύηση από περιφερειακούς εταίρους ώστε να διασφαλιστεί ότι η Χαμάς και οι άλλες οργανώσεις θα τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους και ότι η Νέα Γάζα δεν θα αποτελεί απειλή ούτε για τους γείτονές της ούτε για τον ίδιο τον λαό της.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα συνεργαστούν με αραβικούς και διεθνείς εταίρους για να αναπτύξουν μια προσωρινή Διεθνή Δύναμη Σταθεροποίησης (ISF), η οποία θα αναπτυχθεί άμεσα στη Γάζα. Η ISF θα εκπαιδεύσει και θα υποστηρίξει τις ελεγμένες παλαιστινιακές αστυνομικές δυνάμεις στη Γάζα και θα συμβουλευτεί την Ιορδανία και την Αίγυπτο που έχουν εκτεταμένη εμπειρία στον τομέα αυτό. Η δύναμη αυτή θα αποτελέσει τη μακροπρόθεσμη εσωτερική λύση ασφάλειας. Η ISF θα συνεργαστεί με το Ισραήλ και την Αίγυπτο για να συμβάλει στην ασφάλεια των συνόρων, μαζί με τις νέες παλαιστινιακές αστυνομικές δυνάμεις. Είναι κρίσιμο να αποτραπεί η είσοδος όπλων στη Γάζα και να διευκολυνθεί η ταχεία και ασφαλής ροή αγαθών για την ανασυγκρότηση και αναζωογόνηση της Γάζας. Ένας μηχανισμός αποφυγής συγκρούσεων θα συμφωνηθεί από τα μέρη.
- Το Ισραήλ δεν θα καταλάβει ούτε θα προσαρτήσει τη Γάζα. Καθώς η ISF θα εγκαθιδρύει τον έλεγχο και τη σταθερότητα, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) θα αποσυρθούν βάσει προτύπων, οροσήμων και χρονοδιαγραμμάτων που θα συνδεθούν με την αποστρατιωτικοποίηση και θα συμφωνηθούν μεταξύ IDF, ISF, των εγγυητών και των Ηνωμένων Πολιτειών, με στόχο μια ασφαλή Γάζα που δεν θα αποτελεί πλέον απειλή για το Ισραήλ, την Αίγυπτο ή τους πολίτες τους. Στην πράξη, οι IDF θα παραδίδουν σταδιακά τα τμήματα της Γάζας που κατέχουν στην ISF, σύμφωνα με συμφωνία με την μεταβατική αρχή, μέχρι να αποσυρθούν πλήρως από τη Γάζα, εκτός από μια παρουσία ασφαλείας στην περίμετρο που θα παραμείνει έως ότου η Γάζα διασφαλιστεί πλήρως από κάθε αναζωπύρωση τρομοκρατικής απειλής.
- Σε περίπτωση που η Χαμάς καθυστερήσει ή απορρίψει αυτήν την πρόταση, τα παραπάνω, συμπεριλαμβανομένης της ενισχυμένης επιχείρησης ανθρωπιστικής βοήθειας, θα προχωρήσουν στις ζώνες χωρίς τρομοκρατία που θα παραδοθούν από τις IDF στην ISF.
- Θα δημιουργηθεί μια διαδικασία διαθρησκειακού διαλόγου με βάση τις αξίες της ανεκτικότητας και της ειρηνικής συνύπαρξης, για να αλλάξει τις νοοτροπίες και τις αφηγήσεις Παλαιστινίων και Ισραηλινών, τονίζοντας τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από την ειρήνη.
- Ενώ η ανασυγκρότηση της Γάζας θα προχωρά και όταν το πρόγραμμα μεταρρύθμισης της Παλαιστινιακής Αρχής υλοποιηθεί πιστά, οι συνθήκες μπορεί επιτέλους να είναι ώριμες για μια αξιόπιστη πορεία προς την παλαιστινιακή αυτοδιάθεση και κρατικότητα, που αναγνωρίζουμε ως την επιδίωξη του παλαιστινιακού λαού.
- Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα καθιερώσουν διάλογο μεταξύ Ισραήλ και Παλαιστινίων για να συμφωνηθεί ένας πολιτικός ορίζοντας ειρηνικής και ευημερούσας συνύπαρξης.