Έντονη ανησυχία επικρατεί στην τουρκική βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης μετά τις νέες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις που αποκλείουν ουσιαστικά τις τουρκικές εταιρείες από μία τεράστια διεθνή αγορά δημοσίων συμβάσεων, η αξία της οποίας εκτιμάται στα 1,7 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Όπως αναφέρει η Economim, η Τουρκική Ένωση Βιομηχάνων Ένδυσης (TGSD) απηύθυνε επείγουσα έκκληση προς την κυβέρνηση Ερντογάν να κινηθεί άμεσα για την ένταξη της χώρας στη Συμφωνία Δημοσίων Προμηθειών (GPA) του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, προειδοποιώντας ότι η Τουρκία κινδυνεύει να χάσει κρίσιμες αγορές υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η ΕΕ σκληραίνει τη στάση της
Η Συμφωνία GPA αποτελεί πολυμερή μηχανισμό του ΠΟΕ που προβλέπει αμοιβαίο άνοιγμα αγορών δημοσίων συμβάσεων μεταξύ των κρατών-μελών, με διαφανείς κανόνες ανταγωνισμού. Σήμερα συμμετέχουν 49 χώρες μέσω 22 συμβαλλόμενων μερών, μεταξύ αυτών η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα 27 κράτη-μέλη της.
Παρότι η Τουρκία είναι μέλος του ΠΟΕ από το 1995, δεν εντάχθηκε ποτέ στη GPA και παρέμεινε σε καθεστώς παρατηρητή. Αυτό πλέον δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα για τις τουρκικές επιχειρήσεις, καθώς η ΕΕ εφαρμόζει όλο και πιο αυστηρά την αρχή «μόνο μέλη της GPA μπορούν να συμμετέχουν» σε δημόσιους διαγωνισμούς.
Σύμφωνα με την TGSD, η νέα ευρωπαϊκή πολιτική στοχεύει κυρίως στον περιορισμό εταιρειών από την Ασία και ειδικά από την Άπω Ανατολή, ωστόσο συμπαρασύρει και την Τουρκία, η οποία βρίσκεται εκτός της συμφωνίας.
Κίνδυνος απώλειας στρατηγικών αγορών
Η κατάσταση επηρεάζει ιδιαίτερα τους τομείς ένδυσης, τεχνικών υφασμάτων και ειδικού εξοπλισμού, όπως:
- στρατιωτικά υφάσματα,
- στολές ασφαλείας,
- νοσοκομειακός ιματισμός,
- προστατευτικός εξοπλισμός,
- επαγγελματικές ενδυμασίες.
Οι τουρκικές εταιρείες αδυνατούν πλέον να συμμετάσχουν σε διαγωνισμούς κρατικών προμηθειών στην ΕΕ, ενώ ακόμη και ξένες εταιρείες που κερδίζουν ευρωπαϊκούς διαγωνισμούς δεν μπορούν να αναθέσουν παραγωγή σε τουρκικά εργοστάσια, επειδή η Τουρκία δεν είναι μέλος της GPA.
Η TGSD εκτιμά ότι αυτό στερεί από τη χώρα πρόσβαση σε μια αγορά υψηλής κερδοφορίας και τεχνολογικής αναβάθμισης, τη στιγμή που ο τουρκικός κλάδος ένδυσης ήδη δοκιμάζεται από αυξημένο κόστος παραγωγής, απώλειες εξαγωγών και σκληρό ανταγωνισμό από την Ασία.
Καταρρέουν οι εξαγωγές
Τα στοιχεία που παρουσίασε η τουρκική ένωση είναι αποκαλυπτικά:
- Οι εξαγωγές έτοιμου ενδύματος της Τουρκίας έπεσαν από 21,2 δισ. δολάρια το 2022 στα 16,7 δισ. δολάρια το 2025.
- Η Αίγυπτος αυξάνει επιθετικά το μερίδιό της στην ευρωπαϊκή αγορά λόγω χαμηλού κόστους.
- Η Ινδία αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα μέσω της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου με την ΕΕ.
- Η Κίνα και το Μπανγκλαντές συνεχίζουν να πιέζουν τις τιμές διεθνώς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απώλεια πρόσβασης στις δημόσιες ευρωπαϊκές συμβάσεις θεωρείται από την τουρκική βιομηχανία στρατηγικό πλήγμα.
«Η ένταξη έγινε αναγκαιότητα»
Ο πρόεδρος της TGSD, Τοϊγκάρ Ναρμπάι, προειδοποίησε ότι η ένταξη στη GPA δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά αναγκαιότητα.
Όπως ανέφερε, τα τεχνικά υφάσματα και τα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας χρησιμοποιούνται κυρίως από κρατικούς φορείς – αστυνομία, στρατό, πυροσβεστική, νοσοκομεία και δημόσιες υπηρεσίες – μέσω δημοσίων διαγωνισμών.
«Σήμερα μια τουρκική εταιρεία ούτε μπορεί να συμμετάσχει σε αυτούς τους διαγωνισμούς ούτε να παράγει για ξένες εταιρείες που τους κερδίζουν. Χάνουμε έτσι μια τεράστια αγορά υψηλής αξίας», τόνισε χαρακτηριστικά.
Οικονομικές και γεωπολιτικές διαστάσεις
Η υπόθεση αποκαλύπτει και μια βαθύτερη μεταβολή στις ευρωπαϊκές οικονομικές ισορροπίες. Η ΕΕ φαίνεται να χρησιμοποιεί ολοένα περισσότερο το πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων ως εργαλείο οικονομικής και βιομηχανικής πολιτικής, περιορίζοντας την πρόσβαση τρίτων χωρών σε κρίσιμους τομείς.
Για την Τουρκία, το ζήτημα δεν αφορά μόνο την κλωστοϋφαντουργία αλλά συνολικά τη βιομηχανική της παρουσία στις δυτικές αγορές. Η απώλεια πρόσβασης σε κρατικές συμβάσεις της ΕΕ, των ΗΠΑ, του Καναδά και της Ιαπωνίας δημιουργεί νέες πιέσεις σε μια οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ανταγωνιστικότητας, πληθωρισμού και εξαγωγικής επιβράδυνσης.