Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Μια εξαιρετικά δυσοίωνη αποτίμηση για τη θέση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή κάνει ο Ρόμπερτ Κάγκαν σε άρθρο του στο The Atlantic, υποστηρίζοντας ότι η Ουάσιγκτον βρίσκεται μπροστά σε μια στρατηγική ήττα από το Ιράν, τις συνέπειες της οποίας δεν μπορεί ούτε να αντιστρέψει ούτε να ελέγξει.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό αναλυτή, η παρούσα σύγκρουση με την Τεχεράνη διαφέρει ριζικά από προηγούμενες αμερικανικές αποτυχίες, όπως το Βιετνάμ ή το Αφγανιστάν. Εκείνες, παρά το κόστος τους, δεν κατέστρεψαν τη συνολική αμερικανική θέση στον κόσμο. Αντίθετα, μια ήττα στον Περσικό Κόλπο θα αλλάξει άμεσα τις ισορροπίες ισχύος σε μια από τις πιο κρίσιμες περιοχές του πλανήτη.
Κεντρικό σημείο της ανάλυσης είναι το Στενό του Ορμούζ. Ο Κάγκαν εκτιμά ότι δεν υπάρχει επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας, καθώς το Ιράν αναδεικνύεται πλέον σε δύναμη ικανή να ελέγχει ή να απειλεί τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Κατά τον ίδιο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν για 37 ημέρες ισχυρά πλήγματα κατά του Ιράν, σκοτώνοντας μεγάλο μέρος της ηγεσίας του και καταστρέφοντας σημαντικό κομμάτι των στρατιωτικών του δυνατοτήτων. Ωστόσο, δεν κατάφεραν ούτε να ανατρέψουν το καθεστώς ούτε να αποσπάσουν παραχωρήσεις. Αυτό, όπως σημειώνει, αποκαλύπτει μια Αμερική που εμφανίζεται ανίκανη να ολοκληρώσει αυτό που ξεκίνησε.
Ο αρθρογράφος θεωρεί ότι η συνέχιση των βομβαρδισμών δεν αποτελεί ρεαλιστική λύση. Η Τεχεράνη, όπως υποστηρίζει, διατηρεί ακόμη τη δυνατότητα να πλήξει κρίσιμες πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις στον Κόλπο, προκαλώντας παγκόσμια οικονομική κρίση. Γι’ αυτό και ο Τραμπ, σύμφωνα με την ανάλυση, αναγκάστηκε να κάνει πίσω όταν ιρανικά πλήγματα έδειξαν ότι μπορούν να παραλύσουν στρατηγικές υποδομές στην περιοχή.
Ο Κάγκαν περιγράφει την κατάσταση ως σχεδόν «ματ». Ο Τραμπ μπορεί να δηλώσει νίκη και να αποχωρήσει, όμως αυτό θα ισοδυναμεί με ουσιαστική παραδοχή ήττας. Από την άλλη, η κλιμάκωση θα απαιτούσε χερσαίο και ναυτικό πόλεμο μεγάλης κλίμακας, με τεράστιο κόστος και αβέβαιο αποτέλεσμα.
Στο σενάριο της ήττας, το Ιράν παραμένει κυρίαρχος παράγοντας στο Στενό του Ορμούζ. Αυτό του δίνει ισχύ μεγαλύτερη ακόμη και από το πυρηνικό του πρόγραμμα, καθώς μπορεί να επιβάλει κόστος σε κράτη που εξαρτώνται από την ενέργεια του Κόλπου. Μπορεί να ζητά ανταλλάγματα, να πιέζει για άρση κυρώσεων και να απομονώνει περαιτέρω το Ισραήλ.
Οι συνέπειες, κατά τον Κάγκαν, δεν θα περιοριστούν στη Μέση Ανατολή. Τα κράτη του Κόλπου θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν στην ιρανική ισχύ, η Κίνα και η Ρωσία θα ενισχυθούν ως σύμμαχοι της Τεχεράνης, ενώ οι σύμμαχοι των ΗΠΑ στην Ευρώπη και την Ασία θα αρχίσουν να αμφισβητούν την αμερικανική αξιοπιστία.
Το συμπέρασμα του άρθρου είναι σκληρό! Η αμερικανική ήττα στον Κόλπο μπορεί να αποτελέσει την πρώτη μεγάλη πράξη επιτάχυνσης ενός μετα-αμερικανικού κόσμου. Μιας διεθνούς τάξης όπου οι ΗΠΑ δεν θα είναι πλέον ο αδιαμφισβήτητος εγγυητής της ασφάλειας, αλλά μια δύναμη που ξεκίνησε έναν πόλεμο και δεν μπόρεσε να τον τελειώσει.