Μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα γεωοικονομική ανάγνωση των εξελίξεων παρουσίασε ο Γιώργος Αδαλής, μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», συνδέοντας τις πολεμικές συγκρούσεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή με τη μεγάλη αναδιάταξη που βρίσκεται σε εξέλιξη στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
Ο Γιώργος Αδαλής υποστήριξε ότι η περίοδος που άνοιξε το 2020 πλησιάζει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, κάνοντας λόγο για μια «πενταπλή κρίση» η οποία ξεκίνησε με τους περιορισμούς της πανδημίας και τα lockdown και εξελίχθηκε μέσα από διαδοχικές οικονομικές, ενεργειακές και γεωπολιτικές ανατροπές.
Κατά την εκτίμησή του, μέσα στο επόμενο δίμηνο είναι πιθανό να φανεί ο «πάτος» αυτής της μεγάλης περιόδου αναταραχής, καθώς οι βασικοί παίκτες θα κληθούν να αποφασίσουν εάν η κρίση θα οδηγηθεί προς αποκλιμάκωση ή θα συνεχιστεί.
«Τα δύο μέτωπα ενοποιούνται»
Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην εξέλιξη των πολέμων στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τον Αδαλή, ένα βασικό λάθος πολλών δυτικών αναλυτών ήταν ότι αντιμετώπισαν τις δύο συγκρούσεις σαν ανεξάρτητα μεταξύ τους γεγονότα.
Όπως εξήγησε, από τις 7 Οκτωβρίου 2023 είχε εκτιμήσει ότι η επίθεση της Χαμάς και το άνοιγμα του μετώπου στο Ισραήλ δεν μπορούσαν να εξεταστούν ανεξάρτητα από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
«Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος στην Ουκρανία, το μέτωπο στο Ισραήλ δεν θα είχε ανοίξει ποτέ», ήταν η θέση που επανέφερε.
Κατά τον ίδιο, σήμερα οι δύο κρίσεις αρχίζουν να ενοποιούνται και να σχηματίζουν ένα πολύ ευρύτερο μέτωπο στην Ευρασία.
Οι επιθέσεις με drones, τα πλήγματα σε υποδομές και η μεταφορά της αντιπαράθεσης σε διαφορετικές γεωγραφικές ζώνες αποτελούν, σύμφωνα με την ανάλυσή του, ενδείξεις ότι δεν βρισκόμαστε πλέον μπροστά σε δύο απλούς περιφερειακούς πολέμους.
«Μιλάμε για τα ίδια πράγματα, τις ίδιες ομάδες, τους ίδιους αντιπάλους, οι οποίοι εκφράζονται διαφορετικά σε κάθε μέτωπο», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο μεγάλος κερδισμένος
Ο Αδαλής έβαλε όμως στο επίκεντρο και έναν παράγοντα που, όπως υποστήριξε, συχνά παραγνωρίζεται: τις αγορές και ιδιαίτερα την ενέργεια.
Κατά την εκτίμησή του, εάν εξεταστεί συνολικά η εξαετία της κρίσης, ο μεγάλος κερδισμένος είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον, όπως ανέφερε, ενίσχυσε δραματικά τη θέση της τόσο στο πετρέλαιο όσο και στο φυσικό αέριο και πλέον λειτουργεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό ως ρυθμιστής της διεθνούς ενεργειακής αγοράς.
Ο Αδαλής δεν απέδωσε αυτή την εξέλιξη αποκλειστικά στον Ντόναλντ Τραμπ. Αντιθέτως, υποστήριξε ότι πρόκειται για μακροχρόνια αμερικανική στρατηγική, οι βάσεις της οποίας τοποθετούνται ήδη από το 2014 και την προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα.
Η πολιτική αυτή, σύμφωνα με την ανάλυσή του, συνεχίστηκε επί Τραμπ αλλά και επί Τζο Μπάιντεν, παρά τις μεγάλες διαφορές στη δημόσια ρητορική των αμερικανικών κυβερνήσεων.
Η ενεργειακή επανάσταση των ΗΠΑ
Ο Γιώργος Αδαλής στάθηκε ιδιαίτερα στην αύξηση της αμερικανικής παραγωγικής δυνατότητας και στην επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Κατά την παρουσίασή του, την ώρα που μεγάλο μέρος της Ευρώπης επικέντρωνε τη συζήτησή του στην πράσινη μετάβαση και οι τράπεζες χρηματοδοτούσαν μαζικά επενδύσεις προς αυτή την κατεύθυνση, οι ΗΠΑ συνέχιζαν παράλληλα να αυξάνουν τις δυνατότητές τους στους παραδοσιακούς ενεργειακούς πόρους.
Το αποτέλεσμα, όπως το περιέγραψε, είναι μια τεράστια διαφορά ενεργειακού κόστους μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ασίας.
Χρησιμοποιώντας κοινή μονάδα σύγκρισης για το φυσικό αέριο, ανέφερε ότι η αμερικανική τιμή βρίσκεται περίπου στα 2,60 δολάρια ανά MMBtu, ενώ η αντίστοιχη ευρωπαϊκή είναι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, περίπου επτά φορές υψηλότερη και η ασιατική περίπου 8,5 φορές υψηλότερη.
Η διαφορά αυτή αποκτά τεράστια σημασία όχι μόνο για τα νοικοκυριά, αλλά και για τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.
Ιδιαίτερα μάλιστα σε μια εποχή κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη, οι νέες τεχνολογίες και η αεροδιαστημική απαιτούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας.
«Κάθε χειμώνας μέχρι το 2032 θα είναι δύσκολος»
Η πιο ηχηρή προειδοποίηση της παρέμβασης Αδαλή αφορούσε όμως την Ευρώπη.
Ερωτηθείς για τις προοπτικές του επόμενου χειμώνα, απάντησε:
«Κάθε χειμώνας ως το 2032 θα είναι δύσκολος».
Παράλληλα εκτίμησε ότι μέσα στο 2026 θα μπορούσε να ολοκληρωθεί, «με τον οποιοδήποτε τρόπο», ο μεγάλος κύκλος που άνοιξε το 2020, διευκρινίζοντας ότι δεν επιχειρεί να προβλέψει ποιος θα αναδειχθεί νικητής και ποιος χαμένος.
Σε βάθος χρόνου θεωρεί ότι η παγκόσμια οικονομία θα καταλήξει σε ένα νέο ενεργειακό μείγμα και θα αναζητήσει μια νέα ισορροπία.
Μέχρι τότε όμως, οι αναταράξεις θα συνεχιστούν.
Η προειδοποίηση για την Ελλάδα
Για χώρες όπως η Ελλάδα, αλλά και συνολικά για την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Αδαλής θεωρεί απαραίτητη την εγκατάλειψη των ενεργειακών «αγκυλώσεων».
Η θέση του είναι ότι απαιτείται ένα σώφρον και πολυσυλλεκτικό ενεργειακό μείγμα, στο οποίο όλες οι διαθέσιμες πηγές θα αξιολογούνται με βάση το πραγματικό ειδικό βάρος τους.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη προειδοποίησή του.
Το πρόβλημα που έρχεται, σύμφωνα με τον Γιώργο Αδαλή, ενδέχεται να μην είναι πλέον μόνο το πόσο θα κοστίζει η ενέργεια.
Μπορεί να αφορά το εάν η απαιτούμενη ενέργεια θα είναι καν διαθέσιμη.
«Αυτό το οποίο θα μετρήσει από φέτος, από σήμερα κιόλας, δεν είναι ούτε η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος, ούτε οι τιμές των ενεργειακών προϊόντων, αλλά θα είναι η ίδια η ύπαρξή τους και η διαθεσιμότητά τους. Εκεί θα μεταφερθεί το παιχνίδι», προειδοποίησε.
Μια εκτίμηση που μεταφέρει πλέον τη συζήτηση από την ενεργειακή ακρίβεια στην ενεργειακή ασφάλεια – και από τους λογαριασμούς των καταναλωτών στην ίδια τη στρατηγική επιβίωση της ευρωπαϊκής οικονομίας.