Μια εξαιρετικά σύνθετη και δύσκολα προβλέψιμη εικόνα στη Μέση Ανατολή περιέγραψε ο πρέσβης ε.τ. Δημήτρης Καραϊτίδης, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο κ. Καραϊτίδης υπογράμμισε ότι ο χαρακτηρισμός «θολή» για τη σημερινή κατάσταση είναι ενδεχομένως ανεπαρκής, καθώς το περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις, συνεχείς μεταβολές και αντικρουόμενες επιδιώξεις.
Αυτό ακριβώς, κατά την εκτίμησή του, καθιστά εξαιρετικά δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη για την επόμενη ημέρα.
ΗΠΑ και Ιράν σκληραίνουν τη στάση τους, αλλά αναζητούν διέξοδο
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης εντόπισε μια φαινομενική αντίφαση στη συμπεριφορά των εμπλεκομένων: από τη μία πλευρά υπάρχουν λόγοι για να επιδιώκεται η διακοπή των εχθροπραξιών και από την άλλη οι θέσεις σκληραίνουν.
Η εξήγηση, σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., βρίσκεται στην προσπάθεια κάθε πλευράς να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση ενόψει των επαφών που ενδέχεται να ακολουθήσουν, είτε επισήμως είτε στο παρασκήνιο.
Ειδικά για την αμερικανική και την ιρανική πλευρά, εκτίμησε ότι τελικά φαίνεται να υπερισχύει η τάση αναζήτησης μιας προσέγγισης.
Δεν μίλησε, ωστόσο, για μια συνολική και οριστική συμφωνία.
«Δεν λέω συμφωνία γιατί είναι πολύ δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία», επισήμανε, χαρακτηρίζοντας ως καλύτερο δυνατό σενάριο μια συμφωνημένη διακοπή των εχθροπραξιών, συνοδευόμενη από επιμέρους ρυθμίσεις αποδεκτές και από τις δύο πλευρές.
Με άλλα λόγια, το ρεαλιστικό σενάριο δεν είναι μια ιστορική διευθέτηση των αμερικανοϊρανικών διαφορών, αλλά ένας συμβιβασμός που θα σταματήσει ή θα περιορίσει την πολεμική σύγκρουση.
«Τα Στενά του Ορμούζ δεν υπήρχαν στους αρχικούς στόχους»
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η τοποθέτηση του Δημήτρη Καραϊτίδη για τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν μετατραπεί σε ένα από τα κρισιμότερα σημεία της αντιπαράθεσης.
Ο πρέσβης ε.τ. υποστήριξε ότι το συγκεκριμένο ζήτημα δεν συμπεριλαμβανόταν στους αρχικούς στόχους της αμερικανικής πλευράς όταν ξεκίνησε η επίθεση εναντίον του Ιράν μαζί με το Ισραήλ.
Όπως ανέφερε, στο αρχικό πλαίσιο βρίσκονταν άλλα ζητήματα: η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, ο έλεγχος των πετρελαϊκών πηγών και η διακοπή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Το Ορμούζ, σύμφωνα με την ανάλυσή του, προέκυψε εκ των υστέρων.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία.
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης συνέδεσε ευθέως την εμφάνιση του νέου αυτού μετώπου με την απουσία σαφώς προσδιορισμένων αμερικανικών στόχων.
«Η έλλειψη ενός σαφούς και συγκεκριμένου στόχου από πλευράς αμερικανικής οδήγησε στην ύπαρξη και ενός νέου προβλήματος, που είναι τα Στενά του Ορμούζ», τόνισε.
Αιχμές για Τραμπ: «Ενεργώντας ως κτηματομεσίτης…»
Ακόμη πιο αιχμηρή ήταν η τοποθέτηση του πρέσβη ε.τ. για τον τρόπο με τον οποίο ο Ντόναλντ Τραμπ αντιμετώπισε τη σύγκρουση.
Κατά τον Δημήτρη Καραϊτίδη, η εξέλιξη γύρω από το Ορμούζ αποτελεί ένδειξη της «ασάφειας και αοριστίας» που χαρακτήρισε την αμερικανική στρατηγική κατά την εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων, αλλά και της έλλειψης συγκεκριμένων στόχων από την πλευρά του Αμερικανού προέδρου.
Ο πρέσβης ε.τ. χρησιμοποίησε μάλιστα μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική φράση, λέγοντας ότι ο Τραμπ επιχείρησε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα με επιμέρους διευθετήσεις, «ενεργώντας ως κτηματομεσίτης ενδεχομένως».
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τον ίδιο, ήταν να οδηγηθεί η κατάσταση σε μια «άνευ προηγουμένου περιπλοκή».
Οι ενδιάμεσες εκλογές μπαίνουν στην εξίσωση
Ο Δημήτρης Καραϊτίδης έβαλε στο κάδρο και την εσωτερική πολιτική κατάσταση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν, ενώ, όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, η δημοσκοπική εικόνα του Τραμπ δημιουργεί πρόσθετη πίεση.
Πρόκειται για έναν παράγοντα που, σύμφωνα με τον πρέσβη ε.τ., ασφαλώς απασχολεί ή θα πρέπει να απασχολεί τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά και ευρύτερα το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα.
Παράλληλα, αναφέρθηκε και στο ζήτημα της σχέσης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ισραήλ, την ώρα που η συνέχιση της κρίσης δημιουργεί ολοένα μεγαλύτερες πολιτικές και οικονομικές πιέσεις.
Παγκόσμιες οικονομικές συνέπειες
Και εδώ βρίσκεται ίσως το κρισιμότερο στοιχείο της παρέμβασης Καραϊτίδη.
Η σύγκρουση έχει πλέον ξεπεράσει τα στενά γεωγραφικά όρια της Μέσης Ανατολής.
Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι, όπως τόνισε, «πάρα πολύ δυσάρεστες και αρνητικές» όχι μόνο για τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά για ολόκληρο τον δυτικό κόσμο και, ευρύτερα, για τον πλανήτη.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αυξάνεται η ανάγκη εξεύρεσης διεξόδου.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Καραϊτίδη, οι εμπλεκόμενοι αναζητούν πλέον έστω και μια προσωρινή βελτίωση της κατάστασης, ώστε να αποφευχθεί ένα απόλυτο αδιέξοδο με ακόμη βαρύτερες συνέπειες για όλους.
Η εικόνα που περιέγραψε ο έμπειρος διπλωμάτης δεν παραπέμπει, επομένως, σε μια σύγκρουση που βρίσκεται κοντά στην οριστική πολιτική επίλυσή της. Παραπέμπει περισσότερο σε μια επικίνδυνη ισορροπία, όπου ΗΠΑ και Ιράν επιχειρούν ταυτόχρονα να εμφανιστούν ισχυρές και να αναζητήσουν έναν τρόπο αποκλιμάκωσης χωρίς να φανεί ότι υποχωρούν.
Και πάνω από όλα βρίσκεται πλέον το Ορμούζ: ένα μέτωπο το οποίο, σύμφωνα με τον Δημήτρη Καραϊτίδη, δεν υπήρχε στον αρχικό αμερικανικό σχεδιασμό, αλλά κατέληξε να αποτελεί σύμβολο των αδιεξόδων που δημιούργησε η ίδια η εξέλιξη της σύγκρουσης.