Σοβαρά ερωτήματα για τα ανταλλάγματα που εξασφάλισε η Αθήνα από την επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έθεσε ο δημοσιογράφος και αναλυτής Σταύρος Λυγερός, μιλώντας στην εκπομπή «Momentum» της τηλεόρασης της «Ναυτεμπορικής».
Αποτιμώντας τις ελληνοαμερικανικές επαφές, ο Σταύρος Λυγερός αναγνώρισε ότι η επίσκεψη πραγματοποιήθηκε σε πολύ καλό κλίμα. Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι αυτό ήταν αναμενόμενο, καθώς, όπως ανέφερε, η Ελλάδα έχει ανταποκριθεί σε όσα της έχουν ζητήσει οι Ηνωμένες Πολιτείες.
«Το θέμα είναι τι πήρε», τόνισε, μεταφέροντας το επίκεντρο της συζήτησης από τις θερμές δηλώσεις και τους συμβολισμούς στα απτά αποτελέσματα για τα ελληνικά συμφέροντα.
«Δεν έγινε το παζάρι που έπρεπε»
Σύμφωνα με τον Σταύρο Λυγερό, στις διεθνείς και στις διμερείς σχέσεις απαιτείται διαπραγμάτευση, ώστε κάθε παραχώρηση να συνοδεύεται από αντίστοιχα ανταλλάγματα. Εξέφρασε, όμως, την εκτίμηση ότι η Αθήνα δεν άσκησε την πίεση που της επέτρεπε η διαπραγματευτική της θέση.
Όπως είπε, φοβάται ότι όχι μόνο δεν διεκδικήθηκαν επαρκώς συγκεκριμένα ανταλλάγματα, αλλά ούτε συνδέθηκαν οι αμερικανικές απαιτήσεις με μια σαφέστερη στάση της Ουάσιγκτον απέναντι στα ζητήματα που απασχολούν άμεσα την Ελλάδα.
«Η Ελλάδα δεν αξιοποίησε, όπως θα μπορούσε, αυτή την επίσκεψη για να διαπραγματευτεί ανταλλάγματα αντίστοιχα με αυτά που έχει δώσει», ήταν το βασικό συμπέρασμά του.
Εξοπλιστικά δισεκατομμυρίων και πύραυλοι
Ο δημοσιογράφος αναφέρθηκε στο ενδιαφέρον της Ελλάδας για την προμήθεια αμερικανικών οπλικών συστημάτων και, ειδικότερα, πυραύλων προηγμένης τεχνολογίας. Διευκρίνισε ότι, αν και το ζήτημα φαίνεται να έχει δρομολογηθεί, η τελική αμερικανική έγκριση δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη.
«Κρατάω μικρό καλάθι. Δεν είμαι απαισιόδοξος, αλλά δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, επισήμανε ότι τα περίπου 3,5 δισ. ευρώ που συζητούνται για νέες εξοπλιστικές αγορές δεν έχουν προβλεφθεί στο υφιστάμενο πρόγραμμα. Επομένως, κατά την εκτίμησή του, θα απαιτηθούν αναπροσαρμογές και ανακατανομή πόρων.
Οι πληροφορίες για τη Σούδα
Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά του σε πληροφορίες, την αξιοπιστία των οποίων ξεκαθάρισε ότι δεν μπορεί να εγγυηθεί πλήρως, σύμφωνα με τις οποίες ο Μάρκο Ρούμπιο ζήτησε τη χρήση της βάσης της Σούδας από αμερικανικά βομβαρδιστικά για επιχειρήσεις στην περιοχή του Κόλπου.
Ο Σταύρος Λυγερός συνέδεσε το φερόμενο αίτημα με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν άλλες αμερικανικές εγκαταστάσεις στην ευρύτερη περιοχή από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις.
Εφόσον οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, η Σούδα αναδεικνύεται ακόμη περισσότερο σε στρατηγικό κόμβο για τις αμερικανικές επιχειρήσεις. Αυτό, σύμφωνα με το σκεπτικό που ανέπτυξε, ενισχύει και τη διαπραγματευτική αξία της Ελλάδας — αξία η οποία θα έπρεπε να μεταφράζεται σε συγκεκριμένα οφέλη.
Το καλώδιο και η στάση της Ουάσιγκτον
Ο αναλυτής στάθηκε επίσης στην απάντηση του Μάρκο Ρούμπιο για το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, όταν ο Αμερικανός αξιωματούχος απέφυγε να λάβει σαφή θέση, χαρακτηρίζοντάς το ευαίσθητο θέμα που αφορά περισσότερες χώρες.
Ο Σταύρος Λυγερός χαρακτήρισε αυτή τη στάση πάγια τακτική της αμερικανικής διπλωματίας, η οποία, όπως υποστήριξε, αποφεύγει να τοποθετηθεί ξεκάθαρα όταν καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην Ελλάδα και την Τουρκία.
Υπενθύμισε ότι το επεισόδιο στην Κάσο δεν σημειώθηκε απλώς σε μια περιοχή δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ, αλλά σε θαλάσσια ζώνη που έχει ήδη οριοθετηθεί μέσω της συμφωνίας Ελλάδας–Αιγύπτου. Κατά την άποψή του, η Αθήνα θα μπορούσε να είχε συνδέσει τις αμερικανικές διευκολύνσεις με την απαίτηση για καθαρή τοποθέτηση πάνω σε αυτό το δεδομένο.
Η αναφορά σε πιθανή παρασκηνιακή αμερικανική παρέμβαση δεν τον καθησύχασε. Όπως εξήγησε, μια τέτοια μεσολάβηση ενδέχεται να περιοριστεί σε μια προτροπή του τύπου «βρείτε τα με την Τουρκία», χωρίς καμία εγγύηση ότι το αποτέλεσμα θα είναι ευνοϊκό για την ελληνική πλευρά.
«Οι ωραίες εικόνες είναι χάντρες»
Ο Σταύρος Λυγερός άσκησε κριτική και στην επικοινωνιακή διαχείριση της επίσκεψης. Εκτίμησε ότι η κυβέρνηση επιχειρεί να αξιοποιήσει τις συναντήσεις και τους ισχυρούς συμβολισμούς τους ως πολιτικό και προεκλογικό όπλο.
Οι εικόνες με φόντο τον Παρθενώνα και η ομιλία στην Πνύκα μπορεί να έχουν υψηλό συμβολισμό, αλλά δεν υποκαθιστούν τις δεσμεύσεις και τα χειροπιαστά αποτελέσματα. Χρησιμοποιώντας μια ιδιαίτερα αιχμηρή διατύπωση, χαρακτήρισε τέτοιους συμβολισμούς «χάντρες», όταν δεν συνοδεύονται από ουσιαστικά ανταλλάγματα.
Όπως τόνισε, προτεραιότητα πρέπει να αποτελεί το εθνικό συμφέρον και όχι η επιβράβευση της ελληνικής κυβέρνησης από το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Το παράδειγμα της Τουρκίας
Συγκρίνοντας τη στάση Αθήνας και Άγκυρας, υποστήριξε ότι η Τουρκία διεκδικεί επίμονα όσα θεωρεί εθνικά της συμφέροντα, ακόμη και όταν βρίσκεται απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επισήμανε, μάλιστα, τη θερμή ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, προσθέτοντας ότι στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις πρέπει να διακρίνει κανείς τις δημόσιες δηλώσεις από όσα τελικά συμβαίνουν όταν έρχεται η ώρα των συμφωνιών και των υπογραφών.
Κατά τον Σταύρο Λυγερό, η Ελλάδα συχνά εμφανίζεται περισσότερο πρόθυμη να προσαρμοστεί στις επιθυμίες των συμμάχων της, χωρίς να υπερασπίζεται με την ίδια ένταση τα δικά της συμφέροντα.
Τσίπρας και ΠΑΣΟΚ σε δημοσκοπική στασιμότητα
Στο δεύτερο μέρος της παρέμβασής του, ο Σταύρος Λυγερός αναφέρθηκε στις εξελίξεις στην εσωτερική πολιτική σκηνή και στον ανταγωνισμό ανάμεσα στο ΠΑΣΟΚ και τον πολιτικό φορέα του Αλέξη Τσίπρα.
Κατά την ανάλυσή του, ο πρώην πρωθυπουργός φιλοδοξούσε να υπερβεί το εκλογικό ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ το 2023 και να δημιουργήσει μια δυναμική ικανή να διεμβολίσει το ΠΑΣΟΚ. Οι δημοσκοπήσεις, όμως, δεν επιβεβαιώνουν μέχρι στιγμής αυτή την προσδοκία, καθώς το εγχείρημα φαίνεται να κινείται κοντά στο 15%.
Στάσιμο, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένει και το ΠΑΣΟΚ. Αν και είχε μια «ιστορική ευκαιρία» να καθιερωθεί ως ο δεύτερος ισχυρός πόλος του πολιτικού συστήματος, ο Νίκος Ανδρουλάκης δεν κατάφερε να την αξιοποιήσει.
Ο παράγοντας Σαμαρά και η φθορά της ΝΔ
Στην πολιτική εξίσωση πρόσθεσε και τον Αντώνη Σαμαρά, εκτιμώντας ότι ένα ενδεχόμενο κόμμα του πρώην πρωθυπουργού εμφανίζει αξιοσημείωτη δυνητική επιρροή.
Η κύρια δεξαμενή του βρίσκεται, όπως είπε, στους ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από τη Νέα Δημοκρατία. Υπενθύμισε ότι μεταξύ των εκλογών του 2023 και του 2024 περισσότεροι από ένα εκατομμύριο ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το κυβερνών κόμμα, ενώ έκτοτε η φθορά συνεχίζεται.
Ο Σταύρος Λυγερός εκτίμησε ότι ο Αντώνης Σαμαράς δεν θα επιχειρήσει να αντλήσει ψήφους μόνο από τη ΝΔ. Θα μπορούσε να απευθυνθεί και σε ένα πατριωτικό κοινό προερχόμενο από το παλαιό ΠΑΣΟΚ, με φιλοδοξία να συμβάλει σε μια ευρύτερη ανασύνθεση του πολιτικού σκηνικού.
Η τελική του αποτίμηση ήταν σαφής: η επίσκεψη Ρούμπιο και η συνέχιση του στρατηγικού διαλόγου ήταν θετικές εξελίξεις, αλλά η Αθήνα δεν φαίνεται να αξιοποίησε πλήρως τα ισχυρά διαπραγματευτικά χαρτιά που είχε στη διάθεσή της.