Ως μία «ετερόκλητη συμμαχία», της οποίας η πραγματική αντοχή μένει να αποδειχθεί στην πράξη, περιέγραψε ο αντιναύαρχος ε.α. Γιάννης Εγκολφόπουλος τη νέα αμυντική συνεννόηση μεταξύ Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν, κατά την παρέμβασή του στην τηλεόραση της «Ναυτεμπορικής».
Ο έμπειρος αξιωματικός στάθηκε ιδιαίτερα στις μεγάλες αποκλίσεις συμφερόντων μεταξύ των τριών χωρών, αμφισβητώντας τον χαρακτηρισμό της συμφωνίας ως ενός είδους «σουνιτικού ΝΑΤΟ». Παράλληλα, συνέδεσε τις εξελίξεις με το Ιράν, την Ερυθρά Θάλασσα, τον IMEC και τη μεγάλη μάχη για τους εμπορικούς και ενεργειακούς διαδρόμους.
«Ετερόκλητη συμμαχία – Να περιμένουμε να δούμε πόσο θα αντέξει»
«Ετερόκλητη συμμαχία. Το πόσο θα αντέξει, ας περιμένουμε να το δούμε», ήταν η χαρακτηριστική τοποθέτηση του Γιάννη Εγκολφόπουλου.
Όπως εξήγησε, το Πακιστάν διατηρεί εδώ και δεκαετίες στενές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία, ενώ σημαντική είναι και η στρατιωτική συνεργασία Πακιστάν–Τουρκίας. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι Ριάντ, Άγκυρα και Ισλαμαμπάντ έχουν κοινή στρατηγική αντίληψη.
Αντιθέτως, σύμφωνα με τον αντιναύαρχο, «δεν έχουν καμία από τις τρεις χώρες τις ίδιες απόψεις για πολύ σοβαρά θέματα», τόσο σε περιφερειακό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε στις ανατροπές που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν, εκτιμώντας ότι οι νέες συνθήκες ασφαλείας έσπρωξαν τις τρεις χώρες προς μεγαλύτερη συνεργασία.
«Δεν υπάρχει ΝΑΤΟϊκού τύπου συμφωνία»
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος ήταν κατηγορηματικός απέναντι στις αναλύσεις που παρουσιάζουν τη νέα συνεννόηση ως μια συμμαχία αντίστοιχη του ΝΑΤΟ.
«ΝΑΤΟϊκού τύπου δεν υπάρχει», τόνισε, θέτοντας το κρίσιμο ερώτημα: τι ακριβώς θα συμβεί στην πράξη εάν μία από τις τρεις χώρες εμπλακεί σε σύγκρουση;
Έφερε μάλιστα ως παραδείγματα ένα ενδεχόμενο πλήγμα κατά της Σαουδικής Αραβίας από δυνάμεις που συνδέονται με το Ιράν, αλλά και μία πιθανή ισραηλινή επίθεση εναντίον τουρκικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Συρία.
Το ερώτημα, κατά τον ίδιο, είναι κατά πόσο το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία θα ήταν πραγματικά διατεθειμένα να εμπλακούν στρατιωτικά για λογαριασμό της Τουρκίας – και αντιστρόφως.
Η αναφορά στην Κύπρο και η τουρκική απειλή
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αναφορά του αντιναυάρχου στην Κύπρο. Υπενθύμισε τις τουρκικές συζητήσεις περί ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων στα Κατεχόμενα με στόχο το Ισραήλ και υποστήριξε ότι ακολούθησε σημαντική ενίσχυση της κυπριακής άμυνας με ισραηλινά συστήματα.
Παράλληλα υπογράμμισε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση στο σύνολό της, με αναστολή εφαρμογής του κοινοτικού κεκτημένου στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα.
Το παράδειγμα της Κύπρου χρησιμοποιήθηκε για να καταδείξει πόσο σύνθετο θα ήταν στην πράξη ένα σύστημα συλλογικής άμυνας μεταξύ Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας.
Οι σχέσεις Ερντογάν–Σαουδικής Αραβίας και η υπόθεση Κασόγκι
Ο Γιάννης Εγκολφόπουλος θύμισε επίσης τη βαθιά κρίση που είχε προηγηθεί στις σχέσεις Άγκυρας–Ριάντ εξαιτίας της δολοφονίας του Τζαμάλ Κασόγκι.
Ο Ταγίπ Ερντογάν είχε εξαπολύσει τότε σφοδρές επιθέσεις κατά της σαουδαραβικής ηγεσίας. Σήμερα, όμως, Τουρκία και Σαουδική Αραβία εμφανίζονται ως εταίροι.
Για τον αντιναύαρχο, αυτή ακριβώς η μεταβολή αποδεικνύει πόσο εύκολα μπορούν να αλλάξουν ξανά οι ισορροπίες: «Αυτοί οι άνθρωποι που έχουν κάνει τόσες κωλοτούμπες, μήπως την ξανακάνουν;», διερωτήθηκε.
Σαουδικά κεφάλαια, πακιστανικά πυρηνικά και τουρκική αμυντική βιομηχανία
Αναλύοντας τα πλεονεκτήματα που προσδοκούν οι τρεις πλευρές, ο Εγκολφόπουλος παρουσίασε ουσιαστικά έναν καταμερισμό ρόλων.
Η Σαουδική Αραβία διαθέτει την οικονομική ισχύ, το Πακιστάν στρατιωτική εμπειρία και πυρηνικό οπλοστάσιο, ενώ η Τουρκία επιχειρεί να συνεισφέρει μέσω της αμυντικής της βιομηχανίας.
Ήδη, όπως σημείωσε, έχουν προηγηθεί συζητήσεις για κοινές εταιρείες και παραγωγή drones και άλλων αμυντικών συστημάτων.
Ωστόσο, η στρατιωτική διαλειτουργικότητα δεν δημιουργείται από τη μία ημέρα στην άλλη. Ο αντιναύαρχος υπενθύμισε ότι στο ΝΑΤΟ χρειάστηκαν δεκαετίες προκειμένου να διαμορφωθούν κοινοί κώδικες, διαδικασίες και επιχειρησιακές πρακτικές.
Ερυθρά Θάλασσα και νέα μουσουλμανική ναυτική δύναμη
Στην παρέμβασή του αναφέρθηκε και στις διεργασίες για τη δημιουργία ευρύτερης ναυτικής δύναμης με στόχο την προστασία της Ερυθράς Θάλασσας και των κρίσιμων θαλάσσιων στενών.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε, σε σχετική πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας προσκλήθηκαν περίπου 50 χώρες, όμως πολύ μικρότερος αριθμός συμφώνησε τελικά να συμμετάσχει.
Και σε αυτή την περίπτωση, ο Εγκολφόπουλος επισήμανε ότι τα πολιτικά και στρατιωτικά συμφέροντα των συμμετεχόντων απέχουν σημαντικά μεταξύ τους.
IMEC: Γιατί προσπαθεί να μπει στο παιχνίδι η Τουρκία
Μεγάλο μέρος της ανάλυσης αφορούσε τον India–Middle East–Europe Economic Corridor (IMEC).
Ο Εγκολφόπουλος περιέγραψε τον σχεδιαζόμενο διάδρομο ως ένα τεράστιο γεωοικονομικό σχέδιο που συνδέει την Ινδία με τις αραβικές χώρες, τη Μεσόγειο και τελικά την Ευρώπη, συνδυάζοντας εμπόριο και ενέργεια.
Σε αυτό το σημείο τοποθέτησε και την τουρκική προσπάθεια να προσεγγίσει περισσότερο τη Σαουδική Αραβία.
Κατά την εκτίμησή του, ένας από τους λόγους για τους οποίους η Άγκυρα επιδιώκει να μπει στο νέο σχήμα είναι η προσπάθειά της να εξασφαλίσει ότι κάποιοι ενεργειακοί αγωγοί θα περάσουν από το τουρκικό έδαφος, ακόμη κι αν ο βασικός εμπορικός διάδρομος δεν ακολουθήσει την Τουρκία.
«Δεν μιλάμε πλέον για γεωπολιτική – Μιλάμε για γεωοικονομία»
Αυτό ήταν και ένα από τα κεντρικότερα μηνύματα της παρέμβασης του αντιναυάρχου.
«Δεν μιλάμε για γεωπολιτική, μιλάμε για γεωοικονομία», σημείωσε, υποστηρίζοντας ότι η οικονομία, η ενέργεια και οι εμπορικοί διάδρομοι είναι εκείνοι που θα διαμορφώσουν σε μεγάλο βαθμό τις στρατιωτικές και πολιτικές συμμαχίες του μέλλοντος.
«Η γεωοικονομία θα οδηγήσει στρατιωτικές συμμαχίες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Η Τουρκία ψάχνει να βρει ρόλο – Δεν της βγαίνει από παντού»
Κλείνοντας, ο Γιάννης Εγκολφόπουλος απέφυγε την καταστροφολογία γύρω από το νέο τριμερές σχήμα.
Όπως υπογράμμισε, πρόκειται για ένα αμυντικό σύμφωνο ανάμεσα σε τρεις δυνάμεις με διαφορετικά συμφέροντα και διαφορετικές προτεραιότητες, ενώ μένει να φανεί πώς θα λειτουργήσει όταν δοκιμαστεί στην πράξη.
Παράλληλα, έδωσε τη δική του ερμηνεία για τη στρατηγική της Άγκυρας μέσα στη νέα κατάσταση που δημιουργείται στη Μέση Ανατολή:
«Αλλάζει η γεωγραφία της Μέσης Ανατολής. Η Τουρκία ψάχνει να βρει έναν ρόλο. Δεν μπορεί να τον βρει εύκολα, δεν της βγαίνει από παντού».
Αυτή είναι, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η ουσία της τουρκικής κινητικότητας: η Άγκυρα επιχειρεί να προσαρμοστεί σε μια νέα αρχιτεκτονική ισχύος, στην οποία ενέργεια, εμπόριο, στρατιωτικές δυνατότητες και νέοι διάδρομοι διασύνδεσης καθορίζουν πλέον τις συμμαχίες.